REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przedawnienie - terminy, zasady i skutki [Tabela]

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Przedawnienie - terminy [Tabela], zasady i skutki; przedawnienie roszczeń, przedawnienie wierzytelności, przedawnienie długu
Przedawnienie - terminy [Tabela], zasady i skutki; przedawnienie roszczeń, przedawnienie wierzytelności, przedawnienie długu

REKLAMA

REKLAMA

Przedawnienie. Terminy, zasady i skutki przedawnienia roszczeń (np. długów) niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wyjaśnia Sara Synowiec, aplikantka adwokacka z Lubasz i Wspólnicy – Kancelaria Radców Prawnych sp.k. Czym jest przedawnienie i czy z jego upływem dług przestaje istnieć? Jakie długi ulegają przedawnieniu? Jak następuje oraz czym skutkuje przerwanie biegu przedawnienia? Ile wynosi termin przedawnienia? Jak obliczyć termin przedawnienia? Czy dług, którym już zajmuje się komornik może się przedawnić?

Czym jest przedawnienie i czy z jego upływem dług przestaje istnieć?

Przedawnienie długu to instytucja przewidziana w kodeksie cywilnym, zgodnie z którą po upływie danego okresu czasu dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty długu. Nie oznacza to jednak, że dług przestaje istnieć. Przeszłość się nie zmienia, dług zaciągnięty nadal istnieje i w każdej chwili może zostać uregulowany, jednak dłużnik ma możliwość podniesienia tzw. zarzutu przedawnienia w stosunku do danej wierzytelności i uniknąć zapłaty długu bez ponoszenia negatywnych konsekwencji. Wierzyciel może zatem dochodzić zapłaty długu nawet po wielu latach od jego powstania, jednak prawo decydowania, czy zostanie on uregulowany, czy nie, leży po stronie dłużnika. Jeżeli więc wierzyciel złoży pozew o zasądzenie roszczenia przedawnionego, dłużnik powinien podnieść zarzut przedawnienia, co będzie skutkowało oddaleniem powództwa przez sąd. Taki sam skutek spotka również powództwo o zapłatę przedawnionego długu skierowane przeciwko konsumentowi (co wynika z art. 117 § 21 kodeksu cywilnego).

Autopromocja

Reakcja dłużnika na powództwo dotyczące przedawnionego długu jest bardzo istotna, ponieważ sąd nie ma obowiązku badać, czy dług uległ przedawnieniu (z wyłączeniem długu konsumenta). Może zatem wydać sądowy nakaz zapłaty przedawnionego długu, a nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności będzie dawał wierzycielowi pełną możliwość egzekucji długu. Aby uchronić się przed takim biegiem zdarzeń, dłużnik powinien na etapie powzięcia wiadomości o złożonym przez wierzyciela powództwie podnieść wspomniany wcześniej zarzut przedawnienia. Jeżeli sąd stwierdzi prawidłowy upływ okresu przedawnienia, powództwo najprawdopodobniej zostanie oddalone. Może jednak zdarzyć się, że sąd powoła się na tzw. względy słuszności i zdecyduje o nieuwzględnieniu upływu terminu przedawnienia.

Jakie długi ulegają przedawnieniu?

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z przepisów kodeksu cywilnego, przedawnieniu ulegają jedynie roszczenia majątkowe (takie, które da się wyrazić w pieniądzu). Nie przedawnią się zatem roszczenia niemajątkowe (np. roszczenia związane z ochroną dóbr osobistych lub wynikające ze stosunków rodzinno-osobistych).

Istnieją natomiast także roszczenia majątkowe, które nigdy nie ulegną przedawnieniu, w tym:

  • Roszczenie o zniesienie współwłasności rzeczy
  • Roszczenie windykacyjne związane z prawem własności nieruchomości
  • Roszczenie o zaprzestanie naruszeń związane z prawem własności nieruchomości.

Kodeks cywilny przewiduje również roszczenia, które nie ulegają przedawnieniu, a wygaśnięciu.  Związane są one z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku (art. 151 kodeksu cywilnego) lub z rękojmią za wady fizyczne (art. 568 § 1 kodeksu cywilnego).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jak następuje oraz czym skutkuje przerwanie biegu przedawnienia?

Przerwanie biegu przedawnienia oznacza rozpoczęcie naliczania terminu przedawnienia od nowa. Następuje ono w wyniku jednej z czynności, którą ustawodawca wymienia w art. 123 kodeksu cywilnego:

  • przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
  • przez uznanie roszczenia przez dłużnika;
  • przez wszczęcie mediacji.

Warto zauważyć, że ustawodawca nie wymienia tam wystosowania przez wierzyciela wezwania do zapłaty. Błędne jest zatem przeświadczenie, że wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia roszczenia.

Przerwać można tylko taki termin przedawnienia, który jeszcze nie upłynął. Można natomiast starać się uzyskać od dłużnika oświadczenie potwierdzające, że zrzeka się on korzystania z zarzutu przedawnienia. Będzie ono jednak ważne jedynie wtedy, gdy przedawnienie już nastąpiło (art. 117 § 2 kodeksu cywilnego).

Nieważne będą natomiast postanowienia w umowie z dłużnikiem, których celem jest wydłużenie terminów przedawnienia (art. 119 kodeksu cywilnego).

Ile wynosi termin przedawnienia?

Nowelizacją kodeksu cywilnego z 2018 roku ogólny okres przedawnienia roszczeń jednorazowych i niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą został skrócony z 10 lat do 6 lat.

Jeżeli przepisy szczegółowe nie stanowią inaczej, termin przedawnienia wynosi:

  • 6 lat dla roszczeń majątkowych,
  • 3 lata dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. zapłata czynszu wynikającego z umowy najmu, czy załata raty wynikającej z umowy leasingu).

Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata.

Od wskazanych powyższej terminów ogólnych, inne przepisy kodeksu cywilnego lub przepisy szczegółowe innych aktów prawnych przewidują wyjątki przedstawione w poniższej tabeli:

Typ roszczenia

Podstawa prawna

PRZEDAWNIENIE PO 6 MIESIĄCACH

Roszczenie pożyczkobiorcy o wydanie przedmiotu pożyczki

art. 722 kodeksu cywilnego

Roszczenie przewoźnika względem innych przewoźników uczestniczących w przewozie przesyłki

art. 793 kodeksu cywilnego

Roszczenie o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu

art. 848 kodeksu cywilnego

PRZEDAWNIENIE PO ROKU

Mandat i inne roszczenia z tytułu umowy przewozu

art. 77 ustawy prawo przewozowe

Roszczenie z tytułu umowy przewozu oraz przedwstępnej umowy sprzedaży

art. 390 § 3 kodeksu cywilnego

Roszczenie wynikające z przepisów ustawy o Poczcie Polskiej, np. z tytułu zaginionej przesyłki

art. 93 ust. 2 ustawy prawo pocztowe

Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia stanu rzeczy oraz roszczenia zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz (od dnia zwrotu rzeczy)

art. 322 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu najmu lub użyczenia

art. 677 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej oraz z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej (ruchomej)

art. 568 § 1 kodeksu cywilnego

Roszczenie kupującego o zwrot nadpłaty wynikającej z przepisów o cenie sztywnej, maksymalnej i wynikowej

art. 541 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu umowy spedycji

art. 803 kodeksu cywilnego

Roszczenie z umowy składu

art. 8599 kodeksu cywilnego

Roszczenie z umowy przekazu (odbiorcy przeciwko przekazanemu)

art. 9212 §3 kodeksu cywilnego

Roszczenie właściciela rzeczy przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy

art. 229 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych

art. 291 § 2 kodeksu pracy

Roszczenie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia

art. 291 § 21 kodeksu pracy

Roszczenie z tytułu naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji wynikającego z umowy zawartej z pracodawcą

art. 291 § 21 kodeksu pracy

PRZEDAWNIENIE PO 2 LATACH

Roszczenie wynikające z umowy o dzieło

art. 646 kodeksu cywilnego

Roszczenie wynikające z umowy zlecenia

art. 751 kodeksu cywilnego

Roszczenie wynikające z umowy rachunku bankowego

art. 731 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami

art. 750 kodeksu cywilnego

PRZEDAWNIENIE PO 3 LATACH

Roszczenie z tytułu umowy ubezpieczeniowej

art. 819 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu zobowiązania podatkowego powstałego na skutek doręczenia decyzji ustalającej dany podatek oraz jego wysokość przez Urząd Skarbowy

art. 68 §1 ordynacji podatkowej

Roszczenie z tytułu kredytu lub pożyczki oraz roszczenia w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą

art. 118 kodeksu cywilnego

Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy (wszystkich poza wskazanymi w art. 291 § 2 oraz 291 § 21 kodeksu pracy)

art. art. 291 § 1 kodeksu pracy

PRZEDAWNIENIE PO 5 LATACH

Przedawnienie zobowiązania podatkowego

art. 70 §1 ordynacji podatkowej

Roszczenie z tytułu przysługującego zachowku

art. 1007 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu zapisu w testamencie

art. 981 kodeksu cywilnego

Roszczenie z tytułu należności z tytułu składek a ubezpieczenia społecznie

art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

PRZEDAWNIENIE PO 6 LATACH

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd

art. 125 §1 kodeksu cywilnego

Jak obliczyć termin przedawnienia?

Czy w celu wskazania konkretnego dnia, w którym przedawni się dany dług wystarczy doliczyć do dnia wymagalności odpowiedni okres przedawnienia liczony, jak wyżej, w miesiącach lub latach?

Tutaj kluczową rolę odgrywa wspomniana już nowelizacja w zakresie przedawnienia długów, która obowiązuje od 9 lipca 2018 r. Jeżeli okres przedawnienia jest krótszy niż dwa lata – tak. Wtedy okres przedawnienia liczony będzie na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego. W skrócie oznacza to, że termin przedawnienia określony w miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca (np. termin przedawnienia przypadający zgodnie ze wskazaną regułą na 29 lutego roku nieprzestępnego upłynie 28 lutego).

Jeżeli okres przedawnienia wynosi dwa lata lub więcej – nie. Wtedy okres przedawnienia przypadnie na koniec roku kalendarzowego, w którym wypadłby okres przedawnienia liczony na zasadach ogólnych.

Zilustrujmy to następującym przykładem:

Okres przedawnienia wynosi 3 lata. Dług stał się wymagalny 15 października 2018 roku. Okres przedawnienia nie upłynie 15 października 2021 roku, a 31 grudnia 2021 roku.

Ważne przepisy przejściowe nowelizacji z 9 lipca 2018 r., które mogą mieć znaczenie!

Odnoszą się one do kwestii roszczeń, które powstały przed wejściem w życie nowelizacji, czyli przed 9 lipca 2018 r., ale do tego dnia się nie przedawniły. Do takich długów zastosowanie będą miały nowe zasady! Są jednak istotne wyjątki:
1) Jeżeli termin przedawnienia roszczenia wprowadzony nowelizacją jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpocznie się z dniem wejścia nowych przepisów (art. 5 ust. 2 zd. 1 nowelizacji). Jeśli jednak przedawnienie, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie nastąpi z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 5 ust. 2 zd. 2 nowelizacji).
          Przykład: Zgodnie z zawartą umową sprzedaży samochodu, zaplata ceny miała nastąpić 6 czerwca 2012 roku. Przedawnienie na zasadach ogólnych nastąpiłoby 6 czerwca 2022 roku. Roszczenie o zapłatę powstało przed 9 lipca 2018 roku, więc w celu ustalenia terminu przedawnienia należy zastosować przepisy nowelizacji, a wtedy okres przedawnienia upłynąłby 31 grudnia 2024 roku. Ponieważ termin obliczany na zasadach ogólnych wypada wcześniej niż termin obliczony na nowych zasadach, właściwy będzie termin wcześniejszy, tj. 6 czerwca 2022 roku i wtedy skutecznie przedawni się dług.

2) Drugim istotnym wyjątkiem z punktu widzenia osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej jest wyjątek wynikający z art. 5 ust. 3 nowelizacji – dotyczący roszczeń przysługujących konsumentom. W przypadku roszczeń konsumentów, których termin określa się zgodnie z art. 118 lub 125 § 1 kodeksu cywilnego, termin przedawnienia będzie wynosił nadal 10 lat i nie będzie się kończył się z końcem roku.

Czy dług, którym już zajmuje się komornik może się przedawnić?

Tak. Dług, który nadaje się do egzekucji u komornika może przedawnić się po 6 latach (poza wyjątkami) od dnia uprawomocnienia się orzeczenia będącego tytułem wykonawczym, któremu nadano klauzule.

Sara Synowiec, aplikantka adwokacka – Lubasz i Wspólnicy – Kancelaria Radców Prawnych sp.k.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Twój e-PIT – przedsiębiorca musi uważać! Może pozbawić korzyści finansowych, a nawet narazić na straty

Twój e-PIT, czyli oferowana przez MF usługa jest dla podatnika bardzo wygodna, bo deklarację rozliczeniową wypełnia za niego skarbówka. Ale z racji tego, że żaden system czy urzędnik nie ma pełnej wiedzy na temat zmian jakie zachodzą w życiu podatnika, może pozbawić go wymiernych korzyści finansowych, czyli mówiąc wprost – narazić na straty.

System kaucyjny a VAT. MKiŚ ma opinię MF

Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzyskało od Ministerstwa Finansów opinię, że VAT nie będzie naliczany dla opakowań jednorazowych, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, pojawi się tylko dla tych, które nie wrócą do systemu.

Podatek dla superbogaczy, by zwalczać uchylanie się od opodatkowania

Globalny podatek od superbogatych. Francuski minister finansów Bruno Le Maire poinformował, że wraz ze swoim brazylijskim odpowiednikiem Haddadem Fernando rozpoczyna wspólną inicjatywę, by na szczycie G20 w Waszyngtonie podjąć decyzję w sprawie minimalnego opodatkowania najbogatszych osób na świecie.

PFRON 2024. Zasady obliczania wpłat

Regulacje dotyczące dokonywania wpłat na PFRON zawarte są w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Warto też pamiętać, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, z dwoma poważnymi zmianami z 2016 i 2018 roku. Jakie zasady obliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązują aktualnie w kwietniu 2024 roku?

Praca w Wielkiej Brytanii – czy i kiedy trzeba rozliczyć podatek w Polsce? Jak rozliczyć się z brytyjskim urzędem?

Mimo wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nasi rodacy dalej wybierają ten kraj jako miejsce pracy. Destynacja ta jest wygodna pod wieloma względami. Jednym z nich jest łatwość dotarcia poprzez liczne połączenia samolotowe, dostępne prawie z każdego portu lotniczego w Polsce. Zebraliśmy garść informacji o rozliczeniu podatkowym w tym kraju. Warto je poznać zanim podejmiesz tam pracę.

Zmiany w e-Urzędzie Skarbowym 2024. Nie trzeba już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji podatkowych

Ministerstwo Finansów poinformowało 17 kwietnia 2024 r., że Krajowa Administracja Skarbowa wprowadziła nowe funkcjonalności konta organizacji w e-Urzędzie Skarbowym (e-US). Organizacje (np. spółki, fundacje, stowarzyszenia) nie muszą już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji drogą elektroniczną (UPL-1), by rozliczać się elektronicznie. Serwis e-Urząd Skarbowy pozwala teraz organizacji na składanie deklaracji podatkowych online bez podpisu kwalifikowanego i bez dodatkowego umocowania dla pełnomocnika.

Rozliczenie PIT emeryta lub rencisty w 2024 roku. Kiedy nie trzeba składać PIT-a? Kiedy można się rozliczyć wspólnie z małżonkiem (także zmarłym) i dlaczego jest to korzystne?

Zbliża się powoli koniec kwietnia a więc kończy się czas na rozliczenie z fiskusem (złożenie PIT-a za 2024 rok). Ministerstwo Finansów wyjaśnia co musi zrobić emeryt albo rencista, który otrzymał z ZUSu lub organu rentowego PIT-40A lub PIT-11A. Kiedy trzeba złożyć PIT-a a kiedy nie jest to konieczne? Kiedy emeryt nie musi zapłacić podatku wynikającego z zeznania podatkowego? Kiedy można się rozliczyć wspólnie ze zmarłym małżonkiem i dlaczego jest to korzystne?

MKiŚ: z tytułu plastic tax trzeba będzie zapłacić nawet 2,3 mld zł

Plastic tax. W 2024 roku Polska zapłaci 2,3 mld zł tzw. podatku od plastiku - wynika z szacunków resortu klimatu i środowiska, o których poinformowała w środę wiceminister Anita Sowińska. Dodała, że z tego tytułu za ub.r. zapłacono 2 mld zł.

Zwrot podatku PIT (nadpłaty) w 2024 roku. Kiedy (terminy)? Jak (zasady)? Dla kogo? PIT-37, PIT-36, PIT-28 i inne

Kiedy i jak urząd skarbowy zwróci nadpłatę podatku PIT z rocznego zeznania podatkowego? Informacja na ten temat ciekawi zwłaszcza tych podatników, którzy korzystają z ulg i odliczeń. Czym jest nadpłata podatku? Kiedy powstaje nadpłata? W jakiej formie jest zwracana? Kiedy urząd skarbowy powinien zwrócić nadpłatę PIT? Jak wskazać i jak zaktualizować rachunek do zwrotu PIT? Jak uzyskać informację o stanie zwrotu nadpłaty podatku?

Dopłata do PIT-a w 2024 roku. Kogo to dotyczy? Jak sobie poradzić z wysoką dopłatą podatku?

W 2023 roku podatnicy musieli dopłacić 11,2 mld zł zaległości podatkowych za 2022 rok. W 2022 roku (w rozliczeniu za 2021 r.) ta smutna konieczność dotyczyła aż 4,9 mln podatników, a kwota dopłat wyniosła 14,9 mld. zł. W 2024 roku skala dopłat będzie mniejsza, ale dla wielu osób znalezienie kilku lub kilkunastu tysięcy złotych na rozliczenie się ze skarbówką to spory kłopot. Możliwe jest jednak wnioskowanie do Urzędu Skarbowego o rozłożenie dopłaty na raty, skorzystanie z kredytu lub (w przypadku firm) sfinansowanie zaległości przez przyspieszenie przelewów od kontrahentów.  W rozliczeniu za 2022 rok podatnicy przesłali za pomocą Twój e-PIT prawie 12 mln deklaracji, a kolejne 8 mln przez e-Deklaracje. Tylko 1,3 mln – czyli około 6% złożyli w wersji papierowej.

REKLAMA