Czy następca prawny może skorzystać z interpretacji indywidualnej wydanej dla podatnika

Tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 listopada 2012 r., II FSK 2486/11. 

Połączenie spółek, co z interpretacjami?

Sprawa dotyczyła spółki, będącej centralnym podmiotem grupy kapitałowej, działającej w branży energetycznej. W celu zwiększenia efektywności jej działań podjęto decyzję o konsolidacji podmiotów wchodzących w skład grupy. W jej wyniku dojdzie do połączenia spółki oraz spółek "córek", które w obecnej strukturze właścicielskiej grupy posiadają udziały w spółkach będących w strukturze docelowej koncernami. Omawiane połączenie będzie dokonane w trybie połączenia przez przejęcie zgodnie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych.

Jak złożyć wniosek o wydanie interpretacji podatkowej?

W związku z powyższym spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o interpretację, w którym zadała pytanie, czy prawa wynikające z interpretacji indywidualnych, wydanych dla spółek przejmowanych po 1 lipca 2007 r. przejdą po połączeniu na spółkę, jako następcę prawnego spółek przejmowanych?

Zdaniem spółki uprawnienia wynikające z wydania interpretacji indywidualnych (w tym wynikające z art. 14k Ordynacji podatkowej, dalej: o.p.), zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 93 o.p. [por. wybór przepisów poniżej], przejdą z dniem połączenia na spółkę, tak jak inne prawa, pod warunkiem, że stan faktyczny zawarty we wniosku, odpowiadać będzie stanowi faktycznemu, jaki u niej zaistnieje.

Adresat musi się zastosować do interpretacji, by ochrona przeszła na następcę prawnego

Dyrektor Izby Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe.

Jak wypełnić wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej

W opinii organu, aby prawo do ochrony, wynikającej z interpretacji indywidualnej wydanej na rzecz poprzednika, przeszło na jego następcę prawnego w drodze sukcesji, poprzednik musi zastosować się do interpretacji indywidualnej.

Sprawa trafiła do WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki. Sąd stwierdził, że przyjęcie poglądu prezentowanego przez spółkę prowadziłoby do uznania, iż interpretacja wydana w indywidualnej sprawie wywoływałaby przewidziane prawem skutki również w stanach faktycznych jedynie odpowiadających stanowi faktycznemu (zdarzeniu przyszłemu) przedstawionemu we wniosku o udzielenie interpretacji, ale nie tożsamych z tym stanem faktycznym (zdarzeniem przyszłym). To natomiast jest sprzeczne z samą istotą interpretacji indywidualnej.

Jak funkcjonuje sukcesja ochrony wynikająca z interpretacji indywidualnej?

Podzielił także stanowisko prezentowane przez Dyrektora Izby Skarbowej, iż ochrona przysługuje w zakresie objętym przepisami o interpretacjach tylko wtedy, gdy zainteresowany zastosuje się do interpretacji.

Na powyższy wyrok spółka wniosła skargę kasacyjną, którą oddalono.

Uzasadniając wyrok NSA wskazał początkowo, że z brzmienia art.93 § 2 pkt 1 w zw. z art.93  §1 o.p. wynika, że osoba prawna łącząca się poprzez przejęcie innej osoby prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z przejętych osób prawnych.

Jednocześnie, w regulacji dotyczącej pisemnych interpretacji prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach nie zawarto przepisu, stanowiącego wyjątek od tej zasady. Tym samym, w opinii sądu, stosowanie przepisów o sukcesji podatkowej w stosunku do praw i obowiązków wynikających z interpretacji podatkowych jest co do zasady możliwe.

Ochrona podatnika po zmianie interpretacji podatkowej

Sąd argumentował dalej, że wydana interpretacja indywidualna nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach adresata, nie jest bowiem aktem administracyjnym. W istocie bowiem instytucja ta wiąże się wyłącznie z udzieleniem informacji, nie zaś z przyznaniem, stwierdzeniem albo uznaniem uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Innymi słowy, na etapie wydawania interpretacji indywidualnej stanowi ona w istocie wyłącznie wymianę poglądów miedzy zainteresowanym a organem interpretacyjnym na temat zastosowania i wykładni operatywnej prawa podatkowego w relacji do określonego stanu faktycznego.

Prawo do ochrony z tytułu uzyskanej interpretacji indywidualnej powstaje dopiero z powodu i w zakresie zastosowania się do niej przez jej adresata.

Następca prawny zainteresowanego może zatem przejąć uprawnienia gwarancyjne wynikające z interpretacji prawa podatkowego udzielonej w indywidualnej sprawie pod warunkiem, że uprawnienia te przed przejęciem (połączeniem, zawiązaniem) nabył sam zainteresowany.

Interpretacja indywidualna nie służy do potwierdzenia prawidłowości kodu z PKWiU

Zgodnie z ogólną regułą sukcesji podatkowej może on bowiem nabyć wyłącznie prawa nabyte i istniejące w momencie utraty bytu prawnego przez zainteresowanego.

Następca prawny zainteresowanego może w związku z tym skorzystać z ochrony, o jakiej mowa w art.14k i art.14m Ordynacji podatkowej wyłącznie wówczas, gdy zainteresowany, któremu udzielono interpretacji, zastosował się do niej przed dniem połączenia (przejęcia).

Uzyska przy tym ochronę tylko w takim zakresie i na takich samych warunkach, na jakich przysługiwałaby jego poprzednikowi prawnemu.

Nadzieja na ujednolicenie stanowiska

Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w komentowanym wyroku wydaje się być prawidłowe, aczkolwiek może budzić pewne kontrowersje. Jego istotą jest uznanie przez Sąd za wadliwe stanowiska, że spółka przejmująca może korzystać z przedmiotowej ochrony (wynikającej z wydanej interpretacji indywidualnej) nawet w sytuacji, gdy poprzednik prawny nie zastosował się do interpretacji indywidualnej.

Kwestia sukcesji praw wynikających z interpretacji może być skomplikowana, bo dotyka samego charakteru tego instrumentu prawnego, który jest rozumiany niejednolicie. Wydaje się, że podatnik skupił się w omawianym sporze (a tym samym -  sąd w omawianym wyroku) na kwestii sukcesji praw jako takiej oraz na charakterze instytucji interpretacji.  Uzasadnienie wyroku zawiera natomiast mniej rozważań na temat charakteru samego skutku ochronnego w sferze prawa materialnego.

Można bowiem przyjąć, że ochrona wynikająca z interpretacji indywidualnej ma postać swoistego zwolnienia podatkowego, którego przesłanką jest zastosowanie się podatnika do stanowiska organu w danym stanie faktycznym. W takim ujęciu przepisy statuujące ochronę wynikającą z interpretacji podatkowej mają charakter materialno-prawny i stanowią „przepisy podatkowe” w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Skutki zastosowania się podatnika do interpretacji indywidualnej, która uległa zmianie

Przepis art. 93 Ordynacji podatkowej przewiduje natomiast jasno, że sukcesji podatkowej podlegają prawa i obowiązki podatników, wynikające z owych „przepisów podatkowych”.

Jeżeli więc spółka przejmująca wstępuje w podatkowe prawa i obowiązki spółki przejmowanej (np. prawa do zastosowania danego zwolnienia przedmiotowego w podatku CIT, o którym mowa w art. 17 ustawy o CIT), również wspomniane swoiste zwolnienie od podatku lub płatności odsetek, wynikające z ochronnej funkcji interpretacji podatkowej, powinno przechodzić na tą spółkę przejmującą.

Wydaje się jednak, że w omawianej sprawie wątek ten nie był dostatecznie analizowany.

Warto mieć na względzie, że kwestia „dziedziczenia” ochrony wynikającej z interpretacji indywidualnej nie jest jeszcze przesądzona.

Komentowany wyrok raczej nie rozstrzyga ostatecznie  wątpliwości w tym zakresie, ponieważ inne składy orzekające mogą przyjąć inną optykę. Czas pokaże czy kwestia ta zostanie przesądzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy też linia orzecznicza w sposób spontaniczny ukształtuje się w określony sposób.

Przemysław Antas, aplikant radcowski, starszy konsultant w Zespole ds. Postępowań Podatkowych działu prawno-podatkowego PwC