Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ulga na złe długi w VAT – TSUE kwestionuje przepisy

Piotr Wyrwa
Doradca podatkowy nr 12653
RSM Poland – Audit, Tax, Consulting
Dzięki nam z odwagą spojrzysz w biznesową przyszłość
Ulga na złe długi w VAT – TSUE kwestionuje przepisy
Ulga na złe długi w VAT – TSUE kwestionuje przepisy
Fotolia
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 maja 2019 r. (sygn. C-127/18) w sprawie A–PACK i jego wpływ na prawo do skorzystania z ulgi na złe długi w VAT przez polskich podatników omawia Piotr Wyrwa, doradca podatkowy z RSM Poland.

Niewypłacalność dłużnika, oprócz oczywistej szkody związanej z nieotrzymaniem zapłaty, niesie za sobą także negatywne skutki podatkowe. Na gruncie VAT obowiązek zapłaty podatku należnego w większości przypadków wystąpi niezależnie od tego, czy kontrahent zapłaci za nabyty towar lub usługę. Podatek staje się bowiem należny z chwilą dostarczenia towarów lub wykonania usługi, a fakt otrzymania zapłaty pozostaje w takim przypadku bez znaczenia.

Polecamy: Biuletyn VAT

Ulga na złe długi w polskiej ustawie o VAT

Złagodzeniu tych niekorzystnych skutków mają służyć m.in. regulacje art. 89a ustawy o VAT przyznające podatnikom prawo do korekty podatku należnego w związku ze sprzedażą dokonaną na rzecz niesolidnego kontrahenta.

Stosownie do art. 89a ust. 1 i 1a ustawy o VAT, podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. O uprawdopodobnieniu nieosiągalności można mówić, gdy nie została ona uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności określonego w umowie / fakturze.

Kluczowe są wskazane w art. 89a ust. 2 ustawy o VAT przesłanki, które musi spełnić podatnik, aby miał prawo do korekty w ramach ulgi na złe długi. Zgodnie z nimi, korekta podstawy opodatkowania i VAT należnego jest możliwa, o ile spełnione są następujące warunki:

  1. dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika (podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą), zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
  2. na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji, w której dokonuje się korekty w ramach ulgi na złe długi:
    1. wierzyciel i dłużnik są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni,
    2. dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
  3. od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.

Orzeczenie TSUE w sprawie A–PACK

W swoim orzeczeniu TSUE analizował sytuację spółki czeskiej, która chciała skorzystać z preferencji analogicznej do polskiej ulgi na złe długi. Lokalne przepisy uzależniały jednak takie prawo od tego, czy dłużnik w chwili dokonywania korekty był zarejestrowanym podatnikiem VAT. Trybunał podjął się próby zweryfikowania, czy ten warunek (zarejestrowania dłużnika jako podatnika VAT) nie narusza przepisów wspólnotowych, a w szczególności czy nie stoi w sprzeczności z zasadą neutralności i proporcjonalności.

W tym kontekście, TSUE przypomniał, że przepisy Dyrektywy VAT zobowiązują państwa członkowskie do dopuszczenia możliwości obniżenia podstawy opodatkowania i kwoty VAT należnego za każdym razem, gdy po dokonaniu transakcji podatnik nie otrzymał części lub całości wynagrodzenia.

Jednocześnie, Dyrektywa VAT pozwala na odstąpienie od przyznania takiego prawa do korekty w niektórych przypadkach. Trybunał przypomniał, iż takie odstępstwo jest uzasadnione tym, że brak zapłaty – w pewnych okolicznościach i z uwagi na sytuację prawną występującą w danym państwie członkowskim – może być trudny do zweryfikowania lub mieć charakter wyłącznie tymczasowy. Ten aspekt okazał się kluczowy dla rozstrzygnięcia TSUE, który podniósł, że pozbawienie prawa do skorzystania z ulgi na złe długi może być powiązane właśnie tylko z taką niepewnością (tzn. brakiem możliwości rozstrzygnięcia, czy faktycznie nie doszło do zapłaty lub czy brak płatności nie jest jedynie tymczasowy).

W świetle tych założeń TSUE doszedł do wniosku, że wymóg uzależnienia prawa do korekty od statusu dłużnika jako podatnika VAT nie może być uzasadniony niepewnością co do ostatecznego charakteru niewywiązania się dłużnika z płatności. Taka okoliczność (brak zarejestrowania jako podatnik VAT) w ocenie Trybunału jest raczej przesłanką wskazującą na ostateczny charakter niewywiązania się z płatności, niż mu przeczącą.

Podsumowując, TSUE uznał za niezgodne z Dyrektywą VAT przepisy dotyczące ulgi na złe długi, które zakazują korekty, jeżeli dłużnik nie jest już zarejestrowanym podatnikiem VAT.

Skutki dla polskich podatników

Jakie skutki niesie wskazany wyrok dla polskich przedsiębiorców?

Po pierwsze, TSUE pośrednio potwierdził, że ustalone przez Polskę warunki skorzystania z ulgi na złe długi są niezgodne z Dyrektywą VAT. W szczególności niezasadne jest uzależnianie prawa do korekty od statusu dłużnika jako podatnika VAT – tak jak robią to zarówno polskie, jak i czeskie przepisy. Zdaniem autora, daje to polskim podmiotom silny argument, aby – powołując się na orzeczenie TSUE – wskazywać na wadliwość polskiej ustawy o VAT. Konsekwencją tej wadliwości powinno być przyznanie przedsiębiorcom prawa do korekty VAT niezależnie od statusu odbiorcy jako podatnika VAT.


Ponadto, orzeczenie pośrednio wskazuje, iż również inne warunki określone przez polskiego ustawodawcę mogą być niezgodne z prawem wspólnotowym. Dotyczy to przede wszystkim przesłanki, aby dłużnik – na moment korzystania z ulgi na złe długi przez wierzyciela – nie był w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Takie okoliczności nie są związane z niepewnością, co do ostatecznego charakteru niewywiązania się dłużnika z płatności, a to właśnie wyłącznie taka niepewność w ocenie TSUE może stanowić podstawę do odmowy skorzystania z ulgi na złe długi. Co więcej, analogicznie jak w przypadku przesłanki rejestracji dla VAT, fakt znajdowania się w trakcie postępowania likwidacyjnego czy upadłościowego raczej potwierdza, niż zaprzecza temu, że brak płatności ma charakter stały.

Wreszcie, orzeczenie TSUE wskazuje na możliwe rozstrzygniecie, jakie zapadnie na gruncie pytania prejudycjalnego zadanego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomnijmy, że postanowieniem z 6 grudnia 2018 r. (sygn. I FSK 2261/15) polski sąd zwrócił się do Trybunału z pytaniem o zgodność z Dyrektywą VAT polskich przepisów o uldze na złe długi. NSA zapytał m.in., czy zgodne z prawem wspólnotowym są warunki skorzystania z ulgi przewidziane w ustawie o VAT, tj. zapewnienie, aby dłużnik nie był w trakcie postępowania upadłościowego (likwidacji) oraz aby wierzyciel i dłużnik byli zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Trudno wyobrazić sobie, aby rozstrzygnięcie w polskiej sprawie było odmienne od tego, jakie Trybunał zajął na gruncie czeskich przepisów. Można zatem spodziewać się, że potwierdzenie wadliwości polskiej ustawy o VAT zmusi ustawodawcę do zmiany formuły ulgi na złe długi. W przeciwnym przypadku, pomiędzy fiskusem i podatnikami utworzy się kolejny obszar sporny, niemniej – w świetle wyroku TSUE – w sporze tym rację należy przyznać podatnikom.  

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    PIT-DZ (informacja o dzieciach uprawniających podatnika do ulgi dla rodzin 4+) - konsultacje podatkowe MF
    Ministerstwo Finansów prowadzi konsultacje wzoru nowego formularza podatkowego - PIT-DZ, czyli informacji o dzieciach uprawniających podatnika do zwolnienia podatkowego w PIT zwanego potocznie "ulgą dla rodzin 4+". Formularz ten będzie niezbędny dla rocznego rozliczenia tego zwolnienia.
    Dobrowolny CIT? Jaki CIT płacą w Polsce spółki z niemieckim kapitałem? Z reguły poniżej 1% przychodów
    W raporcie z 30 czerwca 2022 r. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców wskazuje, że podatek CIT staje się niemal dobrowolną daniną w Polsce dla dużych koncernów. Spośród badanych 18 niemieckich spółek jedynie 4 zapłaciły podatek CIT w badanym okresie większy niż 1% przychodów. Żadna z badanych firm motoryzacyjnych nie zapłaciła podatku wynoszącego choćby 1% przychodów. Przykładowo Volkswagen Motor Polska zapłacił w latach 2012-2022 podatek dochodowy od osób prawnych (CIT), w kwocie wynoszącej 0,003% przychodów tej spółki.
    Podatek u źródła 2022 - ułatwienia dla płatników technicznych od 1 lipca
    Ministerstwo Finansów informuje, że od 1 lipca 2022 r. weszły w życie rozporządzenia, które wyłączają stosowanie tzw. mechanizmu pay & refund (MPR) względem tzw. płatnika technicznego. Z MPR wyłączone zostają również wypłaty na rzecz podatnika-nierezydenta odsetek i dyskonta od obligacji emitowanych przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
    Podatek od sprzedaży rzeczy używanych
    Wiele serwisów zachęca użytkowników do sprzedaży niepotrzebnych rzeczy przy użyciu internetowego ogłoszenia. Lepiej pozbyć się nieużywanych mebli za niewielką cenę niż przechowywać bez celu na balkonie. Pojawia się jednak pytanie – jak to wygląda od strony podatkowej? Czy urząd skarbowy może nas ścigać za niezgłoszoną sprzedaż na OLX?
    Ceny benzyny, diesla i LPG na stacjach benzynowych - początek lipca 2022 r.
    Promocja Orlenu stała się wyzwaniem dla innych sieci stacji paliw, które w ostatnim tygodniu czerwca obniżyły ceny benzyny, oleju napędowego i autogazu. W kolejnych dniach tendencja spadkowa dotycząca cen benzyn może się utrzymać - oceniają analitycy e-petrol.pl w analizie z 1 lipca 2022 r.
    PIT od lipca 2022 r. Kto zyska a kto straci? 4 grupy podatników
    Pracodawcy już wiedzą, że mimo propagandy medialnej o „obniżce podatków” większość pracowników otrzyma mniej do ręki w lipcu niż w czerwcu. Skorzystają tylko najwyżej zarabiający; oni zarobią w dwójnasób: będą płacić mniejszą zaliczkę o pięć punktów procentowych oraz otrzymają zwrot nadpłaty za pierwsze pół roku (stawkę 12% stosuje się od początku roku) - wyjaśnia prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Prosta Spółka Akcyjna. Jak założyć?
    Prosta Spółka Akcyjna (P.S.A.) obchodzi dzisiaj swoje pierwsze urodziny. P.S.A. jest nowoczesnym, prostym i zarazem tanim narzędziem dla polskich przedsiębiorców, działających zwłaszcza w obszarze nowych technologii. P.S.A., łącząca cechy spółki z o.o. z zaletami spółki akcyjnej, to odpowiedź na wyzwania współczesnej gospodarki.
    Ceny gazu w 2022 roku - obniżka 15% dla biznesu od lipca
    PGNiG Obrót Detaliczny obniża w lipcu 2022 roku ceny gazu dla klientów biznesowych o 15 proc. od cen określonych w cenniku w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. - poinformowała spółka 1 lipca.
    Inflacja w czerwcu 2022 r. - 15,6 proc. (rdr), 1,5 proc. (mdm) - GUS [tabela]
    Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w czerwcu 2022 r. wzrosły o 15,6 proc. (rdr - czyli w porównaniu do cen w czerwcu 2021 roku), a w porównaniu z majem 2022 r. (mdm) ceny wzrosły o 1,5 proc. - podał 1 lipca Główny Urząd Statystyczny.
    Naczelnicy urzędów skarbowych z wglądem w rachunki bankowe podatników od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 r., w życie wchodzi zmiana w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, na mocy której naczelnicy urzędów skarbowych będą mogli uzyskać dostęp do danych o rachunkach bankowych podatników.
    Zaświadczenia podatkowe - nowe wzory od 7 lipca 2022 r. Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach (ZAS-W) i inne
    Minister Finansów przygotował projekt rozporządzenia, które zmieni rozporządzenie w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe. Rozporządzenie to zmieni w szczególności wzory zaświadczeń podatkowych w tym zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości (ZAS-W), zaświadczenia o wysokości obrotu w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych (ZAS-DF) i zaświadczenia o wysokości obrotu w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób prawnych (ZAS-DP). Ponadto pojawi się nowe zaświadczenie o wysokości przychodu, dochodu, podatku należnego oraz składek na ubezpieczenia wykazane w podatku dochodowym od osób fizycznych (ZAS-DFU).
    Handel na targowisku - co warto wiedzieć?
    Targowiska stanowią tradycyjną alternatywę dla nowoczesnych centrów handlowych. Pomimo radykalnej zmiany struktury handlu w ostatnich 30 latach, liczne grono osób w dalszym ciągu wybiera zakupy na targu. Targowiska to nie tylko okazje do niższych cen niszowych produktów ale również specyficzne uregulowania prawne.
    Zmiany w PIT od 1 lipca 2022 r. Niskie Podatki?
    1 lipca 2022 r. wchodzą w życie zmiany podatkowe (głównie w podatku dochodowym od osób fizycznych - PIT), które mają na celu skorygowanie błędów podatkowego Polskiego Ładu. Nowelizację z 9 czerwca, która wprowadza te zmiany określa się potocznie "Polski Ład 2.0" a Ministerstwo Finansów na jej określenie posługuje się frazą "Niskie Podatki". W komunikacie z 30 czerwca resort finansów wskazuje najważniejsze nowości podatkowe, które zaczną obowiązywać od lipca.
    Podatki od 1 lipca 2022 r. Najważniejsze zmiany i pułapki nowych przepisów
    Księgowi pod koniec czerwca 2022 r. mają wrażenie jakby już zleciał cały rok. Jeszcze ostatni CIT do złożenia, podpis na sprawozdaniu a tu już trzeba chyba kolejny rok zamykać …. gdzie się podziały te miesiące? Spokojnie, to tylko nowelizacja przepisów podatkowych. Dla odmiany tym razem w połowie roku i - by wzmocnić efekt – zmiany obowiązują od samego początku niezwykłego 2022 roku. Co się zmienia w PIT od 1 lipca? Na jakie pułapki trzeba uważać?
    Kiedy dywidenda krajowa nie jest objęta podatkiem u źródła?
    Jakie warunki muszą zostać spełnione, żeby dywidenda krajowa została zwolniona z podatku u źródła?
    Obowiązek integracji kasy fiskalnej z terminalem płatniczym dopiero od 2025 roku
    Ministerstwo Finansów w komunikacie z 29 czerwca 2022 r. poinformowało o odroczeniu obowiązku integracji kas rejestrujących online z terminalem płatniczym do 1 stycznia 2025 r. Pierwotnie ta integracja miała być obowiązkowa od 1 lipca 2022 r.
    Badanie: aż 66 proc. firm nadal korzysta z faktur papierowych
    Aż 66 proc. firm w Polsce nadal korzysta z faktur papierowych. Tylko 17 proc. firm wystawia je jedynie w formie elektronicznej – wynika z badania dotyczącego stosowania w Polsce faktur.
    Zmiany w CIT od 2023 roku. Uchylenie przepisów o tzw. ukrytej dywidendzie
    Ministerstwo Finansów przygotowało projekt obszernej nowelizacji podatku dochodowego od osób prawnych. Projekt ten zakłada m.in. uchylenie przepisów o tzw. ukrytej dywidendzie, które miały wejść w życie 1 stycznia 2023 r.
    ZUS: na zmianach podatkowych od 1 lipca skorzysta 3,1 mln emerytów i rencistów
    1 lipca w życie wchodzą ważne zmiany podatkowe, które obejmą emerytów i rencistów. Na zmianach zyska ok. 3,1 mln osób, które za cały 2022 r. zapłacą niższy podatek niż na zasadach z roku ubiegłego. Świadczenie na rękę może wzrosnąć nawet o ponad 100 zł – poinformował ZUS.
    Cyfryzacja KAS. Ponad 10 mln faktur testowych w KSeF. 66% firm w Polsce wystawia faktury papierowe
    Odnotowaliśmy w środowiskach testowych 804 tys. uwierzytelnień w systemie i 10,4 mln wystawionych faktur testowych w systemie KSeF – powiedział PAP wiceminister finansów i szef Krajowej Administracji Skarbowej Bartosz Zbaraszczuk. Aż 66 proc. firm w Polsce nadal korzysta z faktur papierowych. Tylko 17 proc. firm wystawia je jedynie w formie elektronicznej – wynika z badania dotyczącego stosowania w Polsce faktur.
    Opłata od deszczu. Kto zapłaci podatek od deszczu?
    Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej to potocznie podatek od deszczu. Ten rodzaj daniny publicznej obciąża właścicieli nieruchomości z określonym dolnym limitem powierzchni, których określona część jest „zabetonowana” poprzez utworzenie np. parkingu lub asfaltowego podjazdu do garażu. Nie wszyscy wiedzą o istnieniu tego obowiązku. Korzystniej jest zapłacić z własnej inicjatywy niż narażać się na interwencje fiskusa oraz odsetki od niezapłaconej w terminie należności.
    Fogiel: tarcze antyinflacyjne w razie potrzeby będą przedłużane
    Na razie tarcza antyinflacyjna jest przedłużona o kilka miesięcy. Jeżeli będzie taka potrzeba, to te tarcze będą przedłużane - powiedział w środę rzecznik PiS Radosław Fogiel. "Będziemy pomagać Polakom tak długo, jak sytuacja będzie tego wymagać" - zapewnił.
    Maląg: obywatele Ukrainy mogą wnioskować o pomoc w uzyskaniu nostryfikacji dyplomu ukończenia studiów
    W systemie praca.gov.pl obywatele Ukrainy mogą już składać wnioski o przyznanie finansowania opłaty pobieranej przez uczelnie wyższe za postępowanie nostryfikacyjne lub postępowanie w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów na określonym poziomie - poinformowała PAP szefowa MRiPS Marlena Maląg.
    Czym jest poręczenie za dług? Jak wyegzekwować poręczenie?
    Poręczenie to forma zabezpieczenia płatności przez dłużnika, która jest bardzo często wykorzystywana w praktyce gospodarczej. Przyczyną dużej popularności poręczenia może być fakt, iż jest to forma stosunkowo prosta i wygodna dla wierzyciela. Co więcej, udzielenie poręczenia nie powoduje zbyt wielu formalności. Co jeszcze warto wiedzieć na ten temat?
    Koszty windykacji - ile wynoszą? Czy można prowadzić windykację na koszt dłużnika?
    Zwlekający z zapłatą kontrahenci to niechlubny standard w polskich firmach. Niestety niemal każdy przedsiębiorca spotyka się w końcu z sytuacją, w której druga strona transakcji będzie zwlekać z regulacją wymagalnych zobowiązań. Przyczyny takiego stanu rzeczy bywają różne, a w wielu przypadkach koniecznością okazuje się wszczęcie sprawy sądowej. Warto wiedzieć, że kosztami postępowania można obciążyć dłużnika.