Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak będzie działać klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania?

Adam Kuchta
Redaktor naczelny portalu Infor.pl
Jak będzie działać klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania? /Fotolia
Jak będzie działać klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania? /Fotolia
Fotolia
Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania zakłada projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej przygotowany przez Ministerstwo Finansów. Klauzula ma za zadanie ukrócić proceder dokonywania sztucznych i pozbawionych uzasadnienia gospodarczego czynności, w efekcie których firmy próbowałyby ominąć przepisy i osiągnąć wyłącznie korzyści podatkowe. Przyjrzyjmy się zatem, jak ma działać klauzula i jakie skutki dla podatników wywoła jej zastosowanie.

Projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej zawierający propozycją klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania został przyjęty przez rząd w połowie marca tego roku, natomiast prace sejmowe nad nowymi przepisami rozpoczęły się podczas posiedzenia w dniach 12-14 kwietnia br. Sejm ostatecznie uchwalił nowelę wprowadzającą klauzulę w dniu 13 maja. Nowe regulacje wejdą w życie jeszcze w 2016 r.

Sejm przyjął klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania

Przypomnijmy, że wprowadzenie klauzuli proponował już były minister finansów Mateusz Szczurek, także Komisja Kodyfikacyjna Ogólnego Prawa Podatkowego przygotowała propozycje w tym zakresie w założeniach do nowej Ordynacji podatkowej.

Zasadniczym celem wprowadzenia klauzuli ma być postawienie granicy pomiędzy dopuszczalnym planowaniem podatkowym, a tworzeniem sztucznych struktur mających na celu jedynie unikanie opodatkowania, które klauzula ma uniemożliwić. Nowe regulacje mają też zwiększyć wpływy budżetowe i poprawić warunki konkurencyjne.

Mechanizm działania klauzuli

Zgodnie z propozycję zawartą w nowelizacji, aby aktywność podatnika była uznana za unikanie opodatkowania, powinny wystąpić trzy warunki, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że warunki te muszą wystąpić łącznie. Pierwszy warunek to dokonanie czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. To jest warunek kluczowy. Jeżeli więc podatnik dokonuje czynności z myślą głównie o podatkach to, przy założeniu, że kolejne dwa poniżej opisane elementy zostaną spełnione, działanie będzie uznane za unikanie opodatkowania.

W myśl proponowanych przepisów, za czynność dokonaną przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej będzie uznawana tak czynność, gdzie pozostałe cele wskazane przez podatnika należy uznać za "mało istotne".

– Niebezpieczeństwo ze stosowaniem nowych regulacji, które tutaj dostrzegamy, jest takie, że wskazane w projekcie pojęcie istotności może być bardzo różnie rozumiane. Przedsiębiorca, który podejmuje decyzję o działaniu, może rozumieć tę zasadę w inny sposób niż urząd skarbowy, który będzie go oceniał – wskazuje Maciej Guzek, starszy menedżer w dziale doradztwa podatkowego Deloitte.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania nie przyniesie budżetowi dodatkowych mld zł

Drugim warunkiem zastosowania klauzuli jest sprzeczność z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, czyli oprócz tego, że podatnik działa w celu uzyskania korzyści podatkowej, działanie to musi być również sprzeczne z przedmiotem i celem ustawy podatkowej.

Ministerstwo Finansów w raporcie z konsultacji społecznych wyjaśnia jak rozumieć ten warunek, podkreślając, że oprócz aspektu fiskalnego ustawy podatkowe mają też inne cele i chodzi tutaj o cel, który wskazuje się dokonując wykładni celowościowej. Przepisy prawa podatkowego wykłada się bowiem stosując metody wykładni literalnej, ale gdy efekt takiej wykładni jest niejednoznaczny, wtedy mają zastosowane inne metody wykładni, m.in. wykładnia celowościowa.

Jak pokazać to na przykładzie? Wyobraźmy sobie spółkę działającą w specjalnej strefie ekonomicznej. Dlaczego spółka tam inwestuje? Dlatego, żeby uzyskać korzyść podatkową – to jest oczywiste. Nie jest to sprzeczne z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, bo po to ustawodawca ustanowił ulgę podatkową, aby firmy inwestowały w tych konkretnych miejscach (strefach ekonomicznych). To zatem będzie sytuacja, gdzie, mimo że mam ewidentnie działanie przede wszystkim w celu uzyskania korzyści podatkowej, nie ma spełnionego drugiego warunku, nie występuje więc unikanie opodatkowania.

Polecamy: Klauzula przeciw unikaniu opodatkowania – praktyczny poradnik

Jest jeszcze trzeci warunek – tzw. sztuczny sposób działania. Oznacza to, biorąc pod uwagę poprzednie warunki, że nie wystarczy, że podatnik działa w celu uzyskania korzyści podatkowej, nie wystarczy, że działa w sposób sprzeczny z przedmiotem i celem ustawy podatkowej, ale musi przy tym działać w sposób sztuczny. Projekt ustawy określa, co będzie działaniem w sposób sztuczny. Chodzi tutaj o takie działanie, którego nie dokonałby rozsądnie działający podatnik, kierujący się innymi celami niż uzyskanie korzyści podatkowej.

– Ustawodawca wymienia przykłady takich operacji, które mogą wskazywać, że mamy do czynienia ze sztucznością, czyli na przykład sztuczne dzielenie transakcji na kilka etapów, albo transakcje okrężne, które przez szereg czynności prowadzą do identycznego rezultatu ze stanem wyjściowym, czyli np. podatnik dokona pięciu czynności, ale w efekcie nic się nie zmieni, bo wróci do stanu początkowego, to wtedy będzie to wskaźnik, że działamy w sposób sztuczny – wyjaśnia Maciej Guzek.

Sztuczny sposób działania

Sposób działania jest sztuczny, gdy podmiot, który:

a) działa w sposób rozsądny oraz

b) kieruje się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej, sprzecznej z przedmiotem i celem przepisów podatkowych

– nie przyjąłby tego sposobu działania.

Jeżeli te trzy powyższe warunki będą spełnione, można powiedzieć, że podatnik traci to, co chciał uzyskać, czyli czynność taka nie będzie skutkować osiągnięciem zamierzonej przez podatnika korzyści podatkowej.

Nowa Ordynacja podatkowa będzie gotowa w październiku 2017 r.

Ważnym pojęciem, domykającym niejako mechanizm działania klauzuli, jest pojęcie „korzyści podatkowej”. Co oznacza osiągnięcie korzyści podatkowej? Korzyść podatkowa to przede wszystkim wyeliminowanie albo zredukowanie obciążenia podatkowego czy zobowiązania podatkowego, odsunięcie w czasie powstania zobowiązania podatkowego, bądź też wygenerowanie lub podwyższenie nadpłaty, która przysługuje podatnikowi. Jeśli któryś z tych efektów wystąpi, oznacza to wtedy, że mamy do czynienia z korzyścią podatkową.

Skutki dla podatników

Jak wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania będzie wpływało na podatników? Przede wszytki można sobie wyobrazić sytuację, że organy podatkowe badające działania podatnika dochodzą do wniosku, że jakiś konkretny cel biznesowy podatnik zrealizował, tyle tylko, że – zdaniem organów podatkowych – powinien wybrać inną drogę. Jeśli więc organy podatkowe dojdą do takich wniosków, wtedy zastosowanie będą miały takie konsekwencje podatkowe, jakie byłyby właściwe dla "czynności odpowiedniej".

– Dla czynności odpowiedniej – jak zaznacza Maciej Guzek – czyli dla takiej czynności, dla której organy podatkowe sobie wyobrażą jako czynność, o którą rzeczywiście powinno chodzi w danym działaniu gospodarczym. Chodzi tutaj o działania podatnika całkowicie legalne w świetle prawa podatkowego, ale zmierzające głównie do tego, żeby zaoszczędzić na podatkach. Innymi słowy, podatnik tak sobie poukłada „klocki”, by zapłacić niższy podatek – i nie wiele już stoi oprócz tego za takim działaniem podatnika. Należy podkreślić, że to organ podatkowy będzie określał co jest czynnością odpowiednią, natomiast podatnik niejednokrotnie nie będzie mógł w sposób wystarczająco precyzyjny przewidzieć, co taką czynnością odpowiednią będzie.


Odwołując się do zapisów projektu ustawy, czynność odpowiednia to taka czynność, którą by zastosował rozsądny podatnik, kierujący się innymi celami niż uzyskanie korzyści podatkowej.

Konsekwencje zastosowania klauzuli

W przypadku gdy osiągnięcie korzyści podatkowej nie było jedynym celem podjętych działań:

- zastosowanie będą miały konsekwencje podatkowe takie, jakby podatnik podjął czynności odpowiednie zamiast faktycznie zastosowanych;

- istnieje możliwość wskazania przez podatnika czynności odpowiedniej.

Natomiast gdy osiągnięcie korzyści podatkowych było jedynym celem podjętych działań:

- skutki podatkowe będą oceniane, tak jakby nie podjęto żadnych czynności.

Wpływ klauzuli na interpretacje indywidualne

Zaproponowane przepisy dotyczące klauzuli o unikaniu opodatkowania będą naruszały (czy też ograniczały) moc ochronną indywidualnych interpretacji podatkowych. Po wejściu w życie nowych regulacji interpretacja może nie chronić podatnika, jeżeli okaże się, że jedno z działań, którego dotyczyła interpretacja było elementem unikania opodatkowania.

– A zatem można wyobrazić sobie taką sytuację, że podatnik dostaje interpretację od izby skarbowej, żyje w przeświadczeniu, że działa zgodnie z prawem, ale tak naprawdę okazuje się, że wcale go nie chroni, ponieważ Ministerstwo Finansów uznaje działanie podatnika za unikanie opodatkowania – wskazuje Maciej Guzek.

Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika - fiskus nie ma wątpliwości

Tak będzie w przypadku, gdy interpretacja w ogóle zostanie wydana, natomiast projekt przewiduje też możliwość odmowy wydania interpretacji podatkowej. A zatem, w sytuacji gdy dyrektor izby skarbowej nabierze wątpliwości, czy przypadkiem nie jest to element unikania opodatkowania, może odmówić wydania interpretacji w danej sprawie. Podatnik może więc takiej interpretacji wcale nie uzyskać, jeżeli pojawi się podejrzenie o unikanie opodatkowania.

Klauzula a interpretacje podatkowe

Brak mocy ochronnej interpretacji, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element (część) czynności będących przedmiotem decyzji wydanej w związku z:

- zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania lub

- nadużyciem prawa, o którym mowa w przepisach ustawy o VAT.

 Interpretacje wydane przed wejściem w życie nowych przepisów pozostają w mocy.

Nie wydaje się interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być unikaniem opodatkowania.

Organ uprawniony do wydania interpretacji indywidualnej zwraca się do Ministra Finansów o opinię w sprawie unikania opodatkowania lub nadużycia prawa.

System „bezpieczników” dla podatnika

Ministerstwo Finansów przewidziało dwie instytucje zabezpieczające podatnika w ramach zastosowania przepisów klauzuli. Pierwszą z nich jest Rada ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, czyli kolegialne ciało eksperckie, które będzie obiektywnym głosem w procesie stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Minister finansów będzie mógł zwrócić się z wnioskiem do Rady w sytuacji postępowania dotyczącego klauzuli i Rada będzie wydawać opinie, czy dane działanie podatnika w jej ocenie było unikaniem opodatkowania, czy też takim unikaniem opodatkowania nie było.

– Generalnie należy pozytywnie oceniać pomysł, aby taką instytucję wprowadzić. Pewne zastrzeżenie można mieć co do tego, że opinie Rady będą niewiążące, a więc teoretycznie może zdarzyć się taka sytuacja, gdzie Rada uzna, że coś nie było unikaniem opodatkowania, natomiast minister finansów się z tym nie zgodzi, a i tak wyda, w odniesieniu do danego podatnika, decyzję w świetle której podatnik unika opodatkowania – zaznacza Mariusz Stefaniak, menedżer w dziale doradztwa podatkowego Deloitte.

Nowe stawki odsetek za zwłokę w Ordynacji podatkowej od 2016 roku


Drugim „bezpiecznikiem”, który pozwala stosować klauzulę w sposób nierestrykcyjny dla podatników, są opinie zabezpieczające. Przez ten instrument resort finansów chce zaadresować kwestię przewidywalności rozstrzygnięć na gruncie klauzuli. Podatnik będzie mógł wystąpić do ministra finansów z wnioskiem o wydanie takiej opinii, w której minister będzie oceniał czynności opisane we wniosku przez podatnika, czy to jest unikanie opodatkowania, czy nie jest.

– Ten instrument, podobnie jak ustanowienie Rady, również należy uznać za dobry pomysł. Pojawiają się jednak dwa podstawowe problemy z nim związane. Wydaje się, że ten najbardziej istotny dotyczy terminu na wydanie opinii zabezpieczającej; bo będzie to aż sześć miesięcy. Docierają do nas już głosy, że te sześć miesięcy w realiach gospodarczych to jest bardzo długi okres, bo jeżeli podatnik ma zawiesić podjęcie decyzji biznesowej aż na sześć miesięcy, to w tym czasie mogą się zmienić m.in. okoliczności gospodarcze, przepisy podatkowe. Z tej perspektywy jest to za długi termin. Pewne wątpliwości budzi także opłata od wniosku o opinię, która wynosi aż 20 tys. zł. Może się okazać, że dla niektórych podmiotów będzie to zbyt wysoka kwota – mówi Mariusz Stefaniak.

Należy ponadto zauważyć, że opinie zabezpieczające będą wydawane przez resort finansów, a więc należy przyjąć, że minister finansów będzie miał wpływ na kształtowanie praktyki dotyczącej stosowania klauzuli.

Opinia Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania

Wydawanie opinii przez Radę ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania odbywać się będzie na wniosek Ministra Finansów, Rada wydaje opinię w przedmiocie zasadności stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w konkretnej sprawie podatkowej. Ponadto:

- Opinia Rady nie jest wiążąca dla Ministra Finansów.

- Należy odróżnić Opinie Rady wydawane na wniosek Ministra Finansów od Opinii zabezpieczających wydawanych na wniosek podatnika przez Ministra Finansów.

- Niewydanie przez Radę opinii w terminie, uważa się za równoznaczne z opinią Rady o zasadności zastosowania w sprawie art. 119a (nie dotyczy opinii na wniosek strony postępowania).

Milcząca opinia = Opinia negatywna

Korzystny dla podatników wyrok TSUE po przedawnieniu roszczeń

Opinie zabezpieczające – zasady wydawania

- Przedmiot: ocena, czy do danej czynności klauzula ma zastosowanie

- Uprawniony do wystąpienia z wnioskiem: zainteresowany

- Główne elementy wniosku: (1) wyczerpujący opis czynności, wskazanie podmiotów zaangażowanych i powiązań między nimi, (2) wskazanie celów, którym czynność ma służyć, (3) wskazanie ekonomicznego uzasadnienia czynności, (4) wskazanie skutków podatkowych będących rezultatem czynności; możliwość dołączenia do wniosku stosownej dokumentacji lub projektu planowanych umów, (5) własne stanowisko w danej sprawie

- Opłata od wniosku: 20.000 PLN

- Termin na wydanie opinii: 6 miesięcy

- Brak „milczącej” opinii, ale niewydanie opinii zawiesza możliwość stosowania klauzuli

- Zmiana opinii z urzędu: tak; niezgodność z orzecznictwem TSUE albo TK;

- Możliwość zaskarżenia: tak, do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa

Klauzula a optymalizacja podatkowa

Czy klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania oznacza koniec planowania podatkowego? Jakie działania będą dozwolone po wejściu w życie nowych przepisów?

W tym kontekście warto sięgnąć po uzasadnienie do projektu, w którym czytamy, że wprowadzenie do polskiego porządku prawnego klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania uporządkuje system prawa podatkowego, wyznaczając granice dopuszczalnej optymalizacji podatkowej. Ta regulacja, jak wyjaśnia ustawodawca, wytyczy granicę pomiędzy dopuszczalną optymalizacją podatkową, która nadal będzie w pełni dopuszczalna, a tego rodzaju działaniami, które z uwagi na swój szkodliwy charakter nie powinny być tolerowane. Ponadto, regulacja ta nie będzie ograniczać prawa podatników do działań optymalizacyjnych, o ile dokonują rzeczywistych działań gospodarczych.

Z kolei, jak wynika z raportu z konsultacji społecznych, klauzula nie jest kierowana przeciwko optymalizacji podatkowej rozumianej jako prowadzenie realnego biznesu w sposób minimalizujący obciążenia podatkowe i korzystanie z ulg i korzystnych rozwiązań prawnych. Klauzula jest skierowana przeciwko unikaniu opodatkowania polegającemu na tworzeniu sztucznych konstrukcji prawnych, oderwanych od realnego biznesu, których głównym celem jest uniknięcie podatku lub jego obniżenie.


Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania – przykłady

Regulacje dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, które są obecnie wprowadzane do Ordynacji podatkowej, stanowią novum w polskim ustawodawstwie. W innych krajach natomiast klauzula jest już od lat dobrze znana i pojawiło się szereg orzeczeń związanych z jej zastosowaniem. Poniżej prezentujemy dwa przykładowe orzeczenia.

Sprawa Shell Petroleum

Spółki z grupy Shell Petroleum, tj. Shell Offshore, Shell Royalties oraz Shell Western wniosły majątek do nowoutworzonej spółki – Shell Frontier. Wartość rynkowa majątku wniesionego do Shell Frontier przez Shell Western była znacznie niższa niż koszty jego nabycia/wytworzenia. Do Shell Frontier przystąpili również niepowiązani z grupą, zewnętrzni Inwestorzy. Następnie Inwestorzy dokonali odkupu części udziałów posiadanych przez Shell Western w Shell Frontier, na czym grupa Shell rozpoznała stratę podatkową w wysokości 320 mln USD.

Organy podatkowe podważyły wynik transakcji twierdząc m. in., że była ona pozbawiona treści ekonomicznej.

Sąd nie podzielił argumentacji organów podatkowych. Zgodnie ze stanowiskiem sądu:

- transakcja miała zarówno treść ekonomiczną jak i cel biznesowy;

- transakcja umożliwiła grupie spieniężenie niektórych aktywów jak również usprawnienie struktury zarządczej poprzez zgromadzenie problematycznych aktywów w ramach jednego podmiotu;

- rozstrzygnięcia nie zmieniło przyznanie przez sąd, że transakcja miała również motywy podatkowe, a wykorzystanie Shell Frontier było zamysłem działu podatkowego Shell;

- w ocenie sądu transakcję należy oceniać jako całość, a nie dzielić na odizolowane komponenty.

Sprawa McMullen

Pan McMullen oraz jego wspólnik posiadali po 50% w spółce (A). A prowadziła działalność w zakresie systemów ogrzewania oraz klimatyzacji, poprzez oddziały położone w dwóch różnych lokalizacjach. Działalność przynosiła straty, a wspólnicy nie mogli dojść do zgody, w jaki sposób dalej prowadzić biznes. W związku z tym, podjęli decyzję o podziale działalności. Poprzez serię transakcji pan McMullen sprzedał swoje udziały w A, w korzystny podatkowo sposób. Następnie pan McMullen wraz z żoną założyli spółkę (B), która m. in. ze środków pochodzących ze sprzedaży udziałów w A, nabyła jeden z oddziałów A. W konsekwencji zarówno pan McMullen jak i jego wspólnik prowadzili – poprzez A i B – działalność wykonywaną dotychczas przez poszczególne oddziały A.

Organ podatkowy zakwestionował konstrukcję zastosowaną przez pana McMullen w celu nabycia udziałów i dokonał jej recharakteryzacji, jako opodatkowanej wypłaty dywidendy z A. Pan McMullen argumentował, że nie doszło do unikania opodatkowania, ponieważ głównym, globalnym celem było podzielenie biznesu pomiędzy pana McMullen a jego wspólnika, natomiast zagadnienia w zakresie planowania podatkowego miały drugorzędne znaczenie. Organ podatkowy kontrargumentował, że poprzedzająca zakup części biznesu sprzedaż udziałów była zbędna dla realizacji zamierzonego celu gospodarczego.

Sąd odrzucił argumentację organu podatkowego. Stwierdził, że zasadniczy cel podjęcia przez podatnika kwestionowanych transakcji, miał charakter gospodarczy. Jednocześnie nie zanegował możliwości realizacji tego celu w korzystny podatkowo sposób.

Pełnomocnictwo ogólne w sprawach podatkowych od 1 lipca 2016 r.

Wątpliwości konstytucyjne związane z klauzulą

Nowelizacja przewiduje wejście nowych przepisów w życie po upływie 30 dni od dnia ich ogłoszenia. – Idea wyeliminowania sztucznych, niemających uzasadnienia biznesowego struktur, które tworzone są wyłącznie w celu obniżania lub niepłacenia podatków jest generalnie słuszna. Pewnym wyzwaniem jest natomiast takie sformułowanie zapisów klauzuli, aby spełniła ona standard konstytucyjny – mówi Mariusz Stefaniak. – Z tej perspektywy kluczowy jest też tryb, w jakim przepisy o klauzuli mają zostać wprowadzone do porządku prawnego – dodaje.

Warto wskazać na orzecznictwo w tym zakresie. W wyroku z 11 maja 2004 r. (sygn. K 4/03) Trybunał Konstytucyjny (TK) wskazał, jaką formę klauzuli należy uznać za niedopuszczalną z uwagi na niezgodność z Konstytucją. W świetle wskazanego wyroku, zakazane jest stosowanie zwrotów, wobec których istnieje ryzyko, że ich brzmienie pozostawi zbyt dużą swobodę decyzyjną organom stosującym. Sposób interpretacji przepisów nie powinien być zależy od subiektywnego stanowiska tego, kto tej interpretacji będzie dokonywać. Jednocześnie przepisy o klauzuli powinny pozwalać podatnikowi przewidzieć, jaka będzie treść rozstrzygnięcia, gdyby klauzula znalazła w stosunku do niego zastosowanie.


Odnośnie do poszczególnych zapisów klauzuli, samo Ministerstwo Finansów zauważa, że trudno jest uniknąć pewnych wątpliwości. W ramach prac nad projektem Ministerstwo wskazywało m. in., że cechą takich norm, jak klauzula generalna, jest zawsze pewien element ogólności. W przypadku klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, zdaniem Ministerstwa, nie da się uniknąć pewnych sformułowań ogólnych. Norma o takim celu, jaki ma do spełnienia klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania, musi dawać podmiotowi stosującemu prawo odpowiedni stopień luzu decyzyjnego, a jednocześnie nie może być skonstruowana za pomocą pojęć na tyle ścisłych i jednoznacznych, aby całkowicie wyeliminować wrażenie niepewności prawnej.

– Wątpliwości może budzić w szczególności konieczność oceny istotności celów biznesowych podatnika. Uznaje się, że czynność podatnika, która miała inne istotne cele niż korzyść podatkowa nie jest unikaniem opodatkowania. Ponadto z perspektywy przewidywalności rozstrzygnięć podejmowanych na gruncie klauzuli, na zarzut niekonstytucyjności może być narażony zapis, zgodnie z którym – w przypadku stwierdzenia unikania opodatkowania – możliwą konsekwencją zastosowania klauzuli jest przyjęcie takich skutków podatkowych, jakby podatnik podjął „czynności odpowiednie” zamiast faktycznie zastosowanych – zauważa Maciej Guzek. -  Wydaje się, że powyższego zarzutu nie można rozszerzyć na drugą, alternatywną konsekwencję zastosowania klauzuli, jaką może być uznanie za niebyłe wszystkich skutków podatkowych działań podatnika - dodaje.

Wprowadzenie instytucji mediacji do Ordynacji podatkowej

Z orzecznictwa TK wynika również, że zmiany w podatkach rozliczanych rocznie (np. w podatkach dochodowych) generalnie nie powinny być wprowadzane w trakcie roku (tak np. w wyroku z dnia 25 kwietnia 2001 r. sygn. K. 13/01). W wyroku z 18 listopada 2014 r. (sygn. akt K 23/12) TK wskazał, że powyższy zakaz odnosi się do wszystkich elementów konstrukcyjnych obowiązku podatkowego, a zatem do podmiotu, przedmiotu, podstawy opodatkowania oraz stawek podatkowych. Planowana nowelizacja – choć z technicznego punktu widzenia nie stanowi zmiany podatków dochodowych (nowe przepisy zostaną wprowadzone do ordynacji podatkowej), to jednak będzie skutkować modyfikacją ustalonych dotąd w podatkach dochodowych zasad opodatkowania, a zwłaszcza przedmiotu i podstawy opodatkowania. Dotyczy to w szczególności uprawnienia organu podatkowego do zanegowania konsekwencji podatkowych działań podatnika bądź wyciągnięcia konsekwencji z działania, którego podatnik faktycznie nie dokonał, ale które organ uznał za działanie odpowiednie, biorąc pod uwagę cele, jakie podatnik chciał osiągnąć. – Warto podkreślić, że niewyeliminowanie wątpliwości konstytucyjnych może przekreślić skuteczne stosowanie klauzuli. Dotyczy to nie tylko wątpliwości związanych z treścią poszczególnych przepisów, ale również planowanego trybu wprowadzenia klauzuli – podkreśla Mariusz Stefaniak. – Można bowiem przewidywać, że podatnicy, którym postawiony zostanie zarzut unikania opodatkowania, podnosić będą zarzut niekonstytucyjności zapisów klauzuli, a także wskazywać, że została wprowadzona w trakcie roku podatkowego, a zatem w sposób niezgodny z konstytucją – dodaje.

W ocenie części orzecznictwa i doktryny prawniczej, ewentualna niekonstytucyjność klauzuli mogłaby zostać stwierdzona nie tylko wyrokiem TK (gdyby przepisy klauzuli zostały zaskarżone do trybunału lub sąd administracyjny zadałby pytanie w tej kwestii do TK), także sami podatnicy potencjalnie mogliby skutecznie powoływać się na niezgodność klauzuli z Konstytucją w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. - Jeśli sądy administracyjne uznałyby zarzut niezgodności klauzuli z Konstytucją w zakresie poszczególnych zapisów lub trybu wprowadzenia za uzasadniony, klauzula mogłaby stać się martwym przepisem – ostrzega Mariusz Stefaniak.

Powyższych wątpliwości można jednak uniknąć. Zmiana daty wejścia w życie projektowanych przepisów i wprowadzenie ich od 1 stycznia 2017 r. wyeliminowałaby ryzyko zarzutu niezgodnego z konstytucją wprowadzenia klauzuli. Z kolei ograniczenie skutków zastosowania klauzuli wyłącznie do uznania za niebyłe wszystkich konsekwencji podatkowych działań podatnika wyeliminowałoby wątpliwości związane z koniecznością precyzyjnego i dającego się przewidzieć rezultatu zastosowania klauzuli. Oznaczałoby to rezygnację z drugiej możliwej konsekwencji zastosowania klauzuli, jaką – zgodnie z aktualną wersją projektu – jest przyjęcie takich skutków podatkowych, jakby podatnik podjął „czynności odpowiednie” zamiast faktycznie zastosowanych.

- Wydaje się, że warto również rozważyć zmianę zapisu o „istotnych” celach niepodatkowych, których istnienie będzie wyłączać zastosowanie klauzuli, poprzez odniesienie się do rzeczywistych celów biznesowych. Najprawdopodobniej ocena realności biznesowych celów podatnika nie będzie zależeć od tylu elementów subiektywnych, co ocena istotności tych celów – podsumowuje Maciej Guzek.

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Uproszczenia w akcyzie dla producentów energii odnawialnej
    Będą uproszczenia w podatku akcyzowym dla małych producentów energii odnawialnej i dla samorządów korzystających z OZE – wynika z opublikowanej na stronie KPRM zapowiedzi nowelizacji ustawy akcyzowej.
    Podwójna nowelizacja przepisów kodeksu karnego skarbowego w 2022 r.
    Od 1 stycznia 2022 roku w życie weszło wiele zmian w przepisach, w szczególności w zakresie prawa podatkowego. Zmianami została objęta również ustawa – Kodeks karny skarbowy. Co ciekawe jednak, w trakcie roku doszło do ponownej nowelizacji tej ustawy a kolejne zmiany zaczęły obowiązywać od 1 lipca. Jakich zmian dokonano w kodeksie karnym skarbowym w 2022 roku? Poniżej wskazujemy na najciekawsze i najbardziej istotne zmiany, które warto znać.
    Slim VAT 3 a sprzedaż mieszana - co się zmieni?
    Slim VAT 3 wprowadza zmiany w systemie proporcji odliczania VAT w sprzedaży mieszanej. Znacząco zwiększona zostanie kwota, która pozwala na odliczenie 100% wysokości podatku naliczonego.
    Dzialy specjalne produkcji rolnej. Normy szacunkowe dochodu od 1 stycznia 2023 r.
    Rząd opublikował projekt rozporządzenia określającego normy szacunkowe dochodu działów specjalnych produkcji rolnej. Nowe stawki wchodzą w życie od 1 stycznia przyszłego roku. Dotyczą np. uprawy w szklarniach, uprawy grzybów oraz hodowli kotów rasowych.
    Jak wypłacić zysk ze spółki z o.o.
    Jak wspólnik spółki z o.o. może wypłacić zysk ze spółki, aby było najkorzystniej?
    Straty na lokatach bankowych w 2022 roku
    Nawet ponad 13% – takie realne straty mogą dać depozyty, które kończą się w trzecim kwartale 2022 r. Tak złych wyników w przypadku lokat nie mieliśmy od wielu lat. I choć sytuacja deponentów się poprawia, to i tak trudno liczyć na to, że bankowe lokaty uchronią nasz kapitał przed inflacją.
    SLIM VAT 3 i sankcja 20% VAT - zmiany w VAT od 2023 roku
    Zaprezentowana przez Ministerstwo Finansów w 2020 roku idea „SLIM VAT” doczekała się kolejnej odsłony. 8 sierpnia 2022 roku został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, tzw. SLIM VAT 3. Pakiet ten, tak jak poprzednie, ma na celu wprowadzenie kolejnych uproszczeń w zakresie rozliczenia VAT. Projekt ustawy zakłada również implementację wyroku TSUE z dnia 15 kwietnia 2021 roku w sprawie C-935/19 dotyczącego możliwości nakładania przez organy podatkowe 20 proc. sankcji VAT. Obecnie projekt trafił do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Konsultacje projektu potrwają do 26 sierpnia 2022 roku. Z kolei planowane wejście w życie nowych przepisów przewidziano na 1 stycznia 2023 roku.
    Inflacja w Polsce. Presja inflacyjna po 7 miesiącach 2022 roku nie słabnie
    Mimo oczekiwań wielu ekspertów na osłabienie dynamiki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, według najnowszych danych GUS, inflacja nadal przyspiesza, sięgając w lipcu 2022 r. 15,6 proc., a więc była nieznacznie wyższa niż miesiąc wcześniej i najwyższa od 1997 roku.
    Fiskus promuje sprzedaż alkoholu z powodu spadku wpływów z akcyzy ... w Japonii
    W Japonii fiskus ogłosił akcję "Sake Viva!", która ma na celu zwiększenie sprzedaży alkoholu w kraju, gdzie jego konsumpcja mocno spada, co powoduje obniżenie wpływów z akcyzy - podaje w czwartek BBC.
    Informacja o realizacji strategii podatkowej - obowiązek dużych firm i grup kapitałowych
    Ministerstwo Finansów przypomina o obowiązku poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o adresie strony internetowej, na której umieszczone są informacje o realizowanej strategii podatkowej. Obowiązek dotyczy dużych przedsiębiorstw i grup kapitałowych.
    50% koszty uzyskania przychodu a minimalne wynagrodzenie za pracę
    Możliwość zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu w ramach m.in. umowy o pracę i umów cywilnoprawnych to sposób na obniżenie należności podatkowych.
    Modele SAAS, PAAS i IAAS – czym różnią się w konsekwencjach podatkowych?
    Czy zastanawiałeś się kiedyś nad świadczeniem usług za pośrednictwem chmury obliczeniowej? W skrócie polega to na dostarczaniu np. mocy obliczeniowej, ale również oprogramowania czy systemów w modelu usługowym. Problem jaki może pojawić się na Twojej drodze to wybór sposobu świadczenia tych usług oraz skutków podatkowych z nimi związanych.
    Dobrowolne zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przez podatnika
    Podatnik, który otrzymał decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego lub posiada nieostateczną decyzję organu I instancji, wyprzedzając działania organu podatkowego, może skorzystać z instytucji zabezpieczenia dobrowolnego. Jak to zrobić i na czym polega dobrowolne zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przez podatnika?
    Wystawianie faktur – terminy ustawowe
    Faktura jest podstawowym dokumentem, który potwierdza transakcję zakupową. Stanowi podstawę do obliczeń podatkowych oraz określania zobowiązania podatkowego, w określonych okresach. Nic więc dziwnego, że ustawodawca zdecydował jak powinien wyglądać dokument faktury oraz w jakim czasie minimalnym oraz maksymalnym dokument taki powinien zostać wystawiony.
    Czy członek zarządu spółki może być jej pracownikiem?
    Członek zarządu spółki z o.o. może (choć nie musi) być zatrudniony w tej spółce na podstawie umowy o pracę. Okazuje się jednak, że nie zawsze jest to możliwe.
    Firma w mieszkaniu a koszty podatkowe w PIT
    Szczególnie w trudnych gospodarczo momentach wielu przedsiębiorców zastanawia się nad minimalizacją swoich kosztów. Jedną z opcji jest prowadzenie działalności gospodarczej z prywatnego mieszkania lub domu. Często oznacza to przeznaczenie części nieruchomości na cele biurowe – jak chociażby stworzenie sali spotkań czy gabinetu, a także ponoszenie części kosztów mediów na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Czy takie wydatki, ponoszone w prywatnym domu podatnika, ale na cele firmowe mogą być rozliczane firmowo? Czy mają wpływ na wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych?
    Kasy fiskalne w myjniach samochodowych od 1 października 2022 r. Konieczny paragon
    Nie wystarczy pozwolić klientom na zeskanowanie elektronicznego kodu QR i przesłać im linku na podany adres e-mailowy. To nie to samo, co wydanie paragonu fiskalnego – stwierdził dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.
    50% kosztów uzyskania przychodów informatyka - jakie wymogi należy spełnić
    Polskie prawo przewiduje możliwość zastosowania preferencyjnych (50%) kosztów uzyskania przychodów przez specjalistów z branży IT, którzy w ramach realizowanych zadań działają w sposób twórczy. Jest to więc związane m.in. z grami komputerowymi i tworzeniem programów. Aby skorzystać z podwyższonych KUP, trzeba jednak spełnić konkretne przesłanki. Przedstawiamy działania po stronie pracodawcy, które pozwolą uniknąć powstania wątpliwości w razie kontroli ze strony Urzędu Skarbowego.
    Nowe przepisy dotyczące firm windykacyjnych. Co się zmieni? Od kiedy?
    Aktualnie windykacja należności, zwłaszcza ta w formie pozasądowej (polubownej), nie jest obwarowana kompleksową regulacją prawną. Odnosi się do zarówno do osoby windykatora, formy prowadzenia działalności, jak i zasad przeprowadzania windykacji pozasądowej. Bez odpowiednich regulacji może dochodzić do naruszeń ze strony firm windykacyjnych, których przedstawiciele popełniają czyny niezgodne z zasadami etyki (np. w wyniku nękania) lub niedozwolone w ramach windykacji. Właśnie dlatego ustawodawca zamierza wprowadzić nowe wymogi dla firm windykacyjnych. Wdrożenie tych zasad może wymusić znaczne przeobrażenia na podmiotach, które zajmują się odzyskiwaniem zaległych należności.
    Dane osobowe kandydatów do pracy a RODO - przechowywanie danych po rekrutacji
    Przedsiębiorca ma prawo przetwarzać dane kandydatów do pracy po zakończonej rekrutacji z uwagi na ewentualne roszczenia z tytułu dyskryminacji. Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 sierpnia 2022 r. W ten sposób WSA zakwestionował niekorzystną dla firm wykładnię Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wyrok jest nieprawomocny ale omawiana sprawa może doprowadzić do zmiany stanowiska dotyczącego przechowywania danych osobowych kandydatów.
    W lipcu spadła liczba ofert pracy
    W lipcu spadła liczba ofert pracy - wynika z przekazanego PAP Barometru Ofert Pracy. Według analizy wysoka inflacja i restrykcyjna polityka monetarna ograniczą aktywność inwestycyjną, co spowoduje wyhamowanie tempa powstawania nowych etatów.
    PIT-2, PIT-2A, PIT-3 - nowe wzory formularzy podatkowych od 2023 roku
    Ministerstwo Finansów przygotowało nowe wzory oświadczeń/wniosków PIT-2 (wersja 9), PIT-2A (wersja 8), PIT-3 (wersja 9), składanych przez podatników płatnikom dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, które będą miały zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2023 r. Konsultacje podatkowe tych wzorów rozpoczęły się 10 sierpnia 2022 r. i potrwają do 19 sierpnia 2022 r. Po zakończeniu tych konsultacji podatkowych, wzory formularzy, zostaną udostępnione do stosowania (opublikowane) w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zgodnie z art. 45b ustawy o PIT. Formularze te nie będą ogłoszone w drodze rozporządzenia Ministra Finansów publikowanego w Dzienniku Ustaw.
    Zmiany w prawie restrukturyzacyjnym od 2024 roku
    W 2024 roku – wraz z implementacją przez Polskę unijnej dyrektywy drugiej szansy – wejdą w życie kolejne zmiany w prawie restrukturyzacyjnym. – Nie będzie to rewolucja w naszym systemie, ale podkreślenie polityki drugiej szansy dla firm w trudnej sytuacji ekonomicznej – ocenia radca prawny Bartosz Sierakowski. W procesie restrukturyzacji pojawi się konieczność przeprowadzenia tzw. testu zaspokojenia, czyli prognozy możliwych wariantów zaspokojenia wierzycieli. To oznacza nowe obowiązki dla doradców restrukturyzacyjnych i prawdopodobnie wzrost kosztów całej procedury.
    Praca obywateli Ukrainy w Polsce a opodatkowanie PIT. Co trzeba wiedzieć po pół roku pobytu w Polsce
    Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę miliony (dosłownie) obywateli Ukrainy mniej lub bardziej tymczasowo przeniosło się do Polski, aby szukać schronienia przed wojną. W rezultacie albo rozpoczęli pracę zdalną w Polsce dla swojego pracodawcy z siedzibą na Ukrainie albo po prostu podjęli pracę w Polsce. Wykonują oni swoją pracę z polskiego adresu zamieszkania i to wkrótce zrodzi problem dotyczący opodatkowania dochodów z tej pracy omówiony poniżej.
    Slim VAT 3 - znaczące zmiany w VAT
    Slim VAT 3 trafił do konsultacji publicznych. Jest to kolejny pakiet uproszczeń w rozliczeniach VAT dla przedsiębiorców. Na czym będą polegać proponowane zmiany?