Kategorie

In dubio pro tributario - rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika

Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podatnik ma prawo powoływać się na klauzulę rozstrzygania wątpliwości podatkowych na swoją korzyść, i to w bardzo szerokim zakresie. Organy podatkowe mają natomiast obowiązek ustalania owej korzyści w toku sprawy podatkowej oraz zastosowania się do zasad wynikających z Ordynacji podatkowej, jak również ustawy – Prawo przedsiębiorców w przypadku, gdy sprawa dotyczy podmiotów gospodarczych.
Wyrażona w art. 2a Ordynacji podatkowej zasada „in dubio pro tributario” nie jest jedynie martwym przepisem, ale zasadą, która ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa podatników. Zgodnie z treścią tej zasady, jeśli w trakcie wykładni przepisów podatkowych pojawią się wątpliwości trudne do jednoznacznej interpretacji, należy odczytywać je na korzyść podatnika.
Wśród zmian proponowanych w projekcie nowej Ordynacji podatkowej z dnia 4 lipca 2018 r. znajduje się m.in. wprowadzenie zasad, zgodnie z którymi niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego oraz stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść zobowiązanego. Czy nowe zasady to rewolucja, czy może jedynie mydlenie podatnikom oczu?
Zgodnie z ogólną zasadą niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Zdarza się jednak, że organy podatkowe nie respektują tej zasady. Przykładem na to jest kilkuletni spór z fiskusem jednego z podatników, który dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych z tytułu umowy leasingu.
Zdaniem prof. Adama Mariańskiego, Przewodniczącego Krajowej Rady Doradców Podatkowych, tylko sądy administracyjne mogą stanowić ostatni bastion obrony i stać się jedyną, rzeczywistą nadzieją dla podatników.
Zdaniem przedsiębiorców klauzula pewności prawa nie stanowi tak skutecznego narzędzia, jakim miała być w pierwotnym założeniu. Zwracają oni uwagę, że obronie praw przedsiębiorców służą też inne instrumenty, takie jak klauzula in dubio pro tributario, czy też szereg zasad generalnych wprowadzanych w ramach Prawa przedsiębiorców, jak choćby rozstrzyganie wątpliwości faktycznych na ich korzyść, czy zasada „co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone”.
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego organy podatkowe w swoich interpretacjach wadliwie uznawały za budowle część obiektów budowlanych stanowiących w rzeczywistości budynki. Podmioty, które z powodu błędnego kwalifikowania kategorii nieruchomości uiściły zawyżony podatek od nieruchomości, mogą wystąpić o zwrot tej nadpłaty.
Wprowadzenie ułatwień w wykonywaniu działalności gospodarczej to główny cel projektu ustawy Prawo przedsiębiorców, który zastąpi obecnie obowiązującą ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. Nowe regulacje mają zacząć obowiązywać w 2018 r.
Na początku 2018 roku zacznie obowiązywać nowy podatek, tj. minimalny podatek od biurowców i galerii handlowych. Będzie można jednak legalnie nie płacić nowej daniny. A na dodatek jeszcze zmniejszyć swoją bieżącą zaliczkę przelewaną do urzędu skarbowego. W efekcie podatnik zapłaci mniej PIT lub CIT, niż gdyby robił to dziś.
Od 1 stycznia 2016 r. do Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.) dodano klauzulę „in dubio pro tributario” (art. 2 a ustawy Ordynacja podatkowa – nie dające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika). Reguła ta miała w sposób istotny zwiększyć ochronę podatników, w tym również miała chronić podatników przed praktykami ze strony organów podatkowych. W praktyce okazało się jednak, że zastosowanie tej zasady nie jest już takie oczywiste i łatwe. Jak się okazuje z klauzuli tej częściej korzystają sądy administracyjne niż organy podatkowe.
Odpowiednie określenie usługi ciągłej na gruncie ustawy o VAT sprawia problemy przedsiębiorcom, z uwagi na brak definicji tego rodzaju usługi. Problem pojawia się także przy ustalaniu momentu powstania obowiązku podatkowego. Kiedy zatem, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, przedsiębiorcy powinni uznać usługę za mającą charakter ciągłej i jakie są podatkowe obowiązki świadczenia takich usług?
Wprowadzona w ubiegłym roku klauzula „in dubio pro tributario” miała stanowić dodatkową wskazówkę interpretacyjną dotyczącą tego, w jaki sposób należy rozstrzygać wątpliwości powstające w procesie wykładni podatkowej normy prawnej. Klauzula ta w praktyce pozostaje jednak martwa z powodu niekompetencji urzędników.
Przepisy Ordynacji podatkowej mówiące o zasadzie rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika obowiązują już od roku. Instytucje podatkowe jednak bardzo niechętnie i rzadko decydowały się na uwzględnienie interesu podatnika poprzez zastosowanie tej nowej zasady.
Nie trzeba czekać pięć lat od śmierci małżonka, żeby zbyć bez PIT nieruchomość kupioną wspólnie przed laty – przesądził NSA w uchwale. Korzystna uchwała NSA nie oznacza, że wszyscy wdowcy, którzy zapłacili PIT przy sprzedaży, dostaną go z powrotem. Taką możliwość mają ci, którzy wciąż spierają się z fiskusem, czy to przed urzędem bądź izbą skarbową, czy to w sądzie administracyjnym.
Zasada "in dubio pro tributario", nakazująca rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika, stosowana jest w czynnościach sprawdzających, postępowaniach kontrolnych i podatkowych przez organy podatkowe. W 2016 r. fiskus skorzystał jednak z tej zasady tylko 41 razy. Eksperci podatkowi nie są tym zaskoczeni, przypominają kontrowersje związane z wprowadzaniem tej klauzuli.
Jeżeli na tle sporu prawnego możliwe są różne wykładnie przepisów i nie można stosując zasad wykładni ostatecznie wypowiedzieć się co do tego, która z tych wykładni odpowiada systemowi prawa, a tak jest w przypadku wątpliwości co rozliczenia faktur korygujących zmniejszających oraz zwiększających faktury pierwotne z odwrotnym obciążeniem, wówczas organ jest zobowiązany do uwzględnienia stanowiska podatnika.
Przedsiębiorcy coraz częściej toczą spory z fiskusem o to, czy można zaliczać do kosztów uzyskania przychodów wydatki związane z tzw. Społeczną Odpowiedzialnością Biznesu. Zdaniem specjalistów, problem istnieje, bo sądy administracyjne i organy skarbowe źle interpretują przepisy.
W praktyce podatek od nieruchomości ustalany jest przez organy podatkowe w związku z posiadaniem przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną budynków, budowli bądź gruntów. Jeśli te nieruchomości związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej, wtedy organ ma obowiązek ustalić wymiar podatku. Co jednak w przypadku gdy nieruchomość nie jest przeznaczona na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą?
„Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika” - tak brzmi art. 2a Ordynacji podatkowej obowiązujący od 1 stycznia 2016 r. Na 17 tys. indywidualnych interpretacji wydanych od tego momentu, wyrażoną w nim zasadę „in dubio pro tributario” zastosowano zaledwie kilkanaście razy. Według MF przyczyną jest brak przesłanek - sporadycznie zdarza się, że występują „niedające się usunąć wątpliwości” co do treści prawa podatkowego. Prawidłowość rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach może podlegać ocenie tylko w trybie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej.
Określenie daty nabycia nieruchomości jest istotne, jeśli spadkobiorca chce taką nieruchomość sprzedać przed upływem pięciu lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło otwarcie spadku. Niejednolite orzecznictwo sądów administracyjnych stawia w niejasnej sytuacji tych spadkobierców, którzy nabyli spadek po zmarłym współmałżonku, z którym pozostawali w ustawowej wspólności majątkowej.
Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego prof. Leonard Etel zapowiedział, że prace nad projektem nowej Ordynacji podatkowej trwają zgodnie z harmonogramem, projekt będzie gotowy w październiku 2017 r. Kierunkowe założenia do nowej Ordynacji podatkowej przyjął w październiku 2015 r. rząd Ewy Kopacz.
Nowelizacja ordynacji podatkowej mówiąca o rozstrzyganiu przez fiskusa wszelkich wątpliwości na korzyść podatnika, która weszła w życie wraz z początkiem 2016 roku, w pierwszym momencie wzbudziła spory entuzjazm wśród przedsiębiorców. – Ostatecznie jednak okazała się jedynie martwym przepisem, bo nie ma żadnego odzwierciedlania w rzeczywistości – zauważają eksperci. Jak to możliwe i dlaczego mimo zmian w ustawie podatnicy nadal mają nikłe szanse na przychylną dla nich interpretację prawa?
Ministerstwo Finansów wskazało jak należy interpretować nowy przepis Ordynacji podatkowej (przepis art. 2a), zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.
Nowa Ordynacja podatkowa będzie ustawą na lata - powiedziała podczas konferencji w Szczecinie, po posiedzeniu Rady Ministrów premier Ewa Kopacz. Rząd przyjął założenia do nowej Ordynacji podatkowej.
Założenia nowej ustawy Prawo działalności gospodarczej w zakresie zwiększenia ochrony przedsiębiorców wpisują się w trend zapoczątkowany przez przyszłoroczną nowelizację Ordynacji podatkowej, wprowadzającą zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Podejmowanie przez przedsiębiorcę prawidłowych decyzji gospodarczych wymaga nie tylko udziału księgowego, ale to grono powinno być poszerzone o prawnika i doradcę podatkowego, bo nawet najlepiej skonstruowana umowa o charakterze cywilnoprawnym może wywoływać daleko idące skutki podatkowe – podkreśla prof. Jadwiga Glumińska-Pawlic, przewodnicząca Krajowej Rady Doradców Podatkowych, w wywiadzie udzielonym dla portalu Infor.pl
Obowiązek rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika obowiązuje organy władzy publicznej od dawna - podkreśla konstytucjonalista Tomasz Zalasiński. Według niego, zamieszanie wokół tej kwestii pokazuje, jak zła sytuacja istnieje w polskim systemie podatkowym.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw zakłada m.in., że wątpliwości dotyczące treści przepisów prawa podatkowego będą rozstrzygane na korzyść podatników.
Na początku 2016 r. wejdzie w życie nowelizacja Ordynacji podatkowej, wprowadzająca zasadę in dubio pro tributario, co oznacza, że w przypadku wątpliwości dotyczących przepisów prawa podatkowego będą one rozstrzygane na korzyść podatnika.
Prezydent Bronisław Komorowski w środę 5 sierpnia 2015 r., ostatniego dnia urzędowania, późnym wieczorem podpisał nowelizację Ordynacji podatkowej, która wprowadza do niej zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, czyli "in dubio pro tributario" - poinformowała w czwartek Kancelaria Prezydenta.
Prezydent Bronisław Komorowski, ostatniego dnia urzędowania podpisał nowelizację Ordynacji podatkowej, która wprowadza do niej zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, czyli "in dubio pro tributario" - poinformowała Kancelaria Prezydenta. Zmiana ma wejść w życie 1 stycznia 2016 r.
Zasada "in dubio pro tributario" nakazująca rozstrzygać wątpliwości na korzyść podatników, będzie zdefiniowana ogólnie, tak jak chciał Prezydent - zdecydował Sejm, odrzucając w środę 5 sierpnia 2015 r. wieczorem poprawkę Senatu do nowelizacji Ordynacji podatkowej. Zmiany brzmienia zasady "in dubio pro tributario" chciało MF. Będzie problem z jej zastosowaniem - powiedział PAP wiceminister finansów Janusz Cichoń. Ustawa została podpisana przez Prezydenta późnym wieczorem tego samego dnia - w ostatnim dniu urzędowania Prezydenta Komorowskiego.
Nowe brzmienie zasady "in dubio pro tributario", która ma rozstrzygać wątpliwości na korzyść podatników - zakłada senacka poprawka do noweli Ordynacji podatkowej. Poprawka jest po myśli resortu finansów.
Zdaniem ekspertów nowa Ordynacja podatkowa powinna zawierać m.in. zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, katalog praw podatnika, zachęty do mediacji między podatnikami a fiskusem, silniejsze gwarancje przestrzegania terminów przez organy podatkowe.
Sejmowa komisja finansów publicznych opowiedziała się w czwartek 9 lipca 2015 r. za odrzuceniem poprawki PSL do projektu zmian w Ordynacji podatkowej, która miała przywrócić prezydencką wersję zasady mówiącej o rozstrzyganiu wątpliwości na korzyść podatnika.
Prezydencki projekt zmian w Ordynacji podatkowej, który przewiduje wprowadzeni zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika wraca do sejmowej komisji finansów - to efekt poprawki PSL zgłoszonej podczas drugiego czytania projektu w Sejmie.
Do rządowego projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej posłowie dodali poprawkę, która ma stanowić, że w przypadku różnych wyników wykładni przepisów prawa podatkowego organ podatkowy będzie przyjmował wykładnię korzystną dla strony postępowania. Zatem rozszerzono stosowanie zasady in dubio pro tributario nie tylko wobec podatników.
Ustawa w sprawie in vitro, nieodpłatnej pomocy prawnej i przygotowany przez prezydenta Bronisława Komorowskiego projekt zmian w ordynacji podatkowej - prace nad tymi projektami PO chciałaby sfinalizować do sierpnia. Platforma planuje też uchwalić ustawę ws. pierwszej pracy dla młodych.
Zasada rozstrzygania wątpliwości podatkowych na korzyść podatnika, choć niewyartykułowana wprost w przepisach, już obecnie funkcjonuje w doktrynie i orzecznictwie m.in. Trybunału Konstytucyjnego - mówi PAP ekspertka podatkowa Monika Kanczkowska.