| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Rozliczenia VAT > Podróż służbowa - rozliczenie VAT

Podróż służbowa - rozliczenie VAT

Pracodawcy wysyłający pracowników w podróż służbową często otrzymują od nich faktury, paragony lub bilety dokumentujące poniesione koszty. W wielu przypadkach takie dokumenty dają możliwość odliczenia VAT. Gdy podróż odbywa się za granicą, pracodawca może być zobowiązany do rozliczenia VAT od importu usług lub WNT. Przedstawiamy skutki podróży służbowych dla rozliczeń VAT.

1. Wydatki związane z użytkowaniem samochodu w podróży służbowej a VAT

Najczęściej pojawiające się wydatki związane są z użytkowaniem samochodu podczas podróży służbowych. Gdy podatnik dysponuje fakturą, odlicza z niej VAT, stosując ograniczenia przewidziane dla użytkowanego samochodu. Oznacza to, że w przypadku gdy samochód jest stosowany do celów mieszanych, możemy odliczyć VAT tylko w 50%. Ograniczenie to dotyczy wydatków na paliwo, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz wydatków na inne towary i usługi związane z ich eksploatacją lub używaniem (art. 86a ust. 2 ustawy o VAT).

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

1.1. Przejazd autostradami

Podatnicy nie otrzymują faktur za przejazd autostradami, tylko dowody poniesionej opłaty. Gdy jest naliczony VAT, powstaje pytanie, czy z takiego dokumentu w ogóle można odliczyć podatek, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Na podstawie § 3 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur za fakturę jest uznawany również dokument za przejazd autostradami, gdy zawiera następujące dane:

• numer i datę wystawienia,

• imię i nazwisko lub nazwę podatnika (świadczącego usługę),

• numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku,

• informacje pozwalające na identyfikację rodzaju usługi,

• kwotę podatku,

• kwotę należności ogółem.

Polecamy: Biuletyn VAT

Kolejny problem to ustalenie, czy do tych opłat należy stosować ograniczenie w odliczeniu VAT, czy uznać, że jest to wydatek niezwiązany z użytkowaniem samochodu. Wiele za tym przemawia. Podatnik ponosi ten wydatek wyłącznie w związku odbywaną podróżą służbową. Gdyby nie podróż, nie poniósłby tego wydatku. Niestety, ani organy podatkowe, ani sądy nie popierają tej argumentacji. W wyroku WSA w Warszawie z 22 lipca 2015 r. (sygn. akt III SA/Wa 3507/14) czytamy:

W konsekwencji, podzielić należy pogląd Organu, że w sytuacji, w której pracownik w ramach podróży służbowej odbywanej na polecenie pracodawcy nabywa w jego imieniu i na jego rzecz usługi, w tym konieczny przejazd autostradą oraz usługi parkingowe, to wydatki z tego tytułu są związane z używaniem konkretnego pojazdu samochodowego będącego w użytkowaniu Spółki, co prowadzi do wniosku, że okoliczność, iż wydatki te, jak wskazuje Skarżąca, mimo że są kosztem odbywanej przez pracownika podróży służbowej, nie przesądzają jednak o przyznaniu Spółce pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z tymi wydatkami.

Sąd nie uznaje przy tym za zasadny zarzut, że w przypadku nabycia usług parkingowych i przejazdu autostradami w związku z odbywanymi przez pracowników podróżami służbowymi, ograniczanie podatku naliczonego do 50% VAT z faktur dokumentujących nabycie takich świadczeń stanowiłoby naruszenie zasady neutralności VAT i zbyt szerokie stosowanie w praktyce Decyzji Wykonawczej Rady Unii Europejskiej.

Oznacza to, że w przypadku gdy samochód jest używany do celów mieszanych, od wydatków za przejazd autostradami odliczymy tylko 50% VAT.

Jeśli podróż służbowa była odbywana za granicą, to powstaje pytanie, czy nabywca jest zobowiązany do rozliczenia VAT od importu usług. Usługi za przejazd autostradami należy zaliczyć do usług związanych z nieruchomościami, a więc usług, których miejscem świadczenia jest – zgodnie z art. 28e ustawy o VAT – miejsce położenia nieruchomości, tj. autostrady. Natomiast nabywca jest zobowiązany do rozliczenia VAT od importu usług, gdy miejsce świadczenia usługi przez zagranicznego podatnika jest w Polsce.

Potwierdzają to organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach, czego przykładem może być interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 17 maja 2010 r. (sygn. ITPP2/443-172a/10/RS), w której organ podatkowy uznał, że:

(...) ustawodawca określając w art. 28e powołanej ustawy, miejsce świadczenia dla usług związanych z nieruchomościami objął tą regulacją także usługi w zakresie użytkowania i używania nieruchomości, do których należy również zaliczyć przejazdy autostradą i korzystanie z parkingów. Wobec powyższego przedmiotowe usługi, a nie pobierane opłaty, podlegały opodatkowaniu w państwach, na terytorium których znajdowały się autostrady oraz parkingi.

1.2. Opłaty za parkingi

Dowodem poniesienia opłaty za parking są bilety parkingowe. Inaczej niż w przypadku opłat za przejazd autostradą nie są uznawane za faktury. W rozporządzeniu w sprawie wystawiania faktur takie dokumenty nie są wymienione. Oznacza to, że nie możemy odliczyć z nich VAT.

W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 19 maja 2016 r. (sygn. IBPP3/4512-199/16/KG) czytamy:

Odpowiadając na pytania Wnioskodawcy wskazać należy, że „bilet parkingowy” nie jest dokumentem potwierdzającym sprzedaż, jest on jedynie potwierdzeniem dokonania wpłaty za postój w strefie płatnego parkowania. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie odnoszą się do kwestii „biletu parkingowego”. Powyższe przepisy regulują jedynie kwestię prawidłowego dokumentowania sprzedaży fakturą VAT lub paragonem fiskalnym – określają niezbędne minimum elementów, jakie winny zawierać.

Zatem Wnioskodawca zaprezentował prawidłowe stanowisko, zgodnie z którym bilet parkingowy drukowany za pomocą elektronicznego systemu parkingowego, nie musi zawierać informacji o naliczonym podatku VAT, ww. elektroniczny system nie drukuje paragonów fiskalnych i nie ma takiej konieczności.

W związku z tym powstaje pytanie, czy możemy wystąpić do sprzedawcy o wystawienie faktury. Zasadniczo tak. Świadczący usługę ma obowiązek wystawienia faktury na nasze żądanie. Nie będzie miała natomiast obowiązku wystawienia faktury gmina, gdy parkowanie odbywa się w miejskich strefach parkowania.

W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 28 kwietnia 2016 r. (sygn. IBPP3/4512-123/16/BJ) czytamy:

W związku z powyższym stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie występuje sytuacja, w której pobór opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania na drogach publicznych stanowi czynność związaną z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami (przepisami ustawy o drogach publicznych), zatem Wnioskodawca, który wykonuje te czynności jako organ władzy publicznej, nie może być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. W konsekwencji ww. opłaty pobierane przez Wnioskodawcę nie podlegają przepisom ustawy o podatku od towarów i usług, a zatem brak podstaw, by Wnioskodawca wystawiał faktury dokumentujące te czynności. Czynność ta, jako niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, winna być udokumentowana innym dokumentem niż faktura zarezerwowana dla dokumentowania czynności z zakresu ustawy o podatku od towarów i usług, np. notą obciążeniową.

Jeśli uzyskamy fakturę, która uprawnia do odliczenia VAT, możemy z niej odliczyć VAT w całości, gdy samochód nie jest stosowany do celów mieszanych. Jeżeli nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności, od opłat za parkowanie tego samochodu odliczymy tylko 50% VAT.

Tak samo jak w przypadku opłat za przejazd autostradami od usługi parkowania za granicą nie należy rozliczać importu usług, gdyż miejsce jej świadczenia znajduje się w kraju położenia parkingu (art. 28e ustawy o VAT).

1.3. Wynajem samochodu

Dla rozliczeń VAT skutki wynajmu samochodu podczas podróży służbowych zależą od tego, gdzie samochód został wynajęty oraz czy jest wynajmowany samochód z kierowcą. Jeżeli wynajmujemy samochód bez kierowcy, wówczas jest to usługa najmu. Gdy wynajmowany jest samochód z kierowcą – jest to usługa transportowa.

1.3.1. Wynajem samochodu w kraju

Jeżeli wynajem ma miejsce w Polsce, odliczamy VAT na zasadach ogólnych. Oznacza to, że mają zastosowanie ograniczenia przewidziane w art. 86a ustawy o VAT. Odliczymy więc 100% VAT, gdy można uznać, że samochód jest wykorzystywany wyłącznie do działalności. Przepisy nie przewidują wyjątku dla wynajmu krótkoterminowego. Dlatego aby można było odliczać 100% VAT:

1) sposób wykorzystywania pojazdów przez podatnika, zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, musi wykluczać ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub

2) konstrukcja pojazdu musi wykluczać jego użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powodować, że jego użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne.

W przypadku najmu krótkoterminowego w trakcie delegacji będziemy mieli do czynienia zazwyczaj z pierwszym przypadkiem. Dlatego aby można było odliczyć pełny VAT od wynajmowanego samochodu, najemca musi:

• złożyć VAT-26,

• prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu,

• wykluczyć użycie samochodu do celów prywatnych.

Spełnienie wskazanych warunków zazwyczaj nie będzie możliwe. Dlatego z faktury za najem oraz pozostałe wydatki związane z eksploatacją tego samochodu będzie można odliczyć jedynie 50% z kwoty podatku. VAT z otrzymanej faktury można odliczyć w miesiącu otrzymania faktury lub w dwóch następnych, gdyż data wystawienia faktury wyznacza zasadniczo datę powstania obowiązku podatkowego.

Pracownik firmy Alfa podczas podróży służbowej wynajął samochód osobowy w dniach 16–20 sierpnia 2016 r. 20 sierpnia otrzymał fakturę, którą po powrocie przekazał do działu księgowości. Firma może odliczyć z tej faktury VAT w sierpniu, we wrześniu lub w październiku.

Gdy wynajmowany jest samochód z kierowcą, to ograniczenia w odliczeniu VAT nie mają zastosowania, gdyż mamy do czynienia z usługą transportu. W przypadku gdy wydatek jest związany z czynnościami opodatkowanymi, możemy odliczyć pełny VAT. Potwierdzają to również organy podatkowe. W piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 24 grudnia 2012 r. (sygn. IPPP3/443-906/12-5/LK), aktualnym również w obecnym stanie prawnym, czytamy:

Usługi wynajmu zostały zawarte w dziale 77 Wynajem i dzierżawa, do którego należy m.in. grupowanie 77.11 Wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek, bez kierowcy. Natomiast świadczone na rzecz Wnioskodawcy usługi są sklasyfikowane jako wynajem samochodów osobowych z kierowcą PKWiU 49.32.12 i należą do działu 49 Transport lądowy i rurociągowy. A zatem mając na uwadze przedstawiony przez Wnioskodawcę opis świadczonych usług oraz fakt, że według klasyfikacji przedmiotowe usługi są traktowane jako usługi transportowe, nie można uznać ich za usługi o podobnym charakterze do usług wynajmu czy dzierżawy.

1.3.2. Wynajem samochodu za granicą

W przypadku zakupu usługi za granicą o sposobie jej opodatkowania decyduje miejsce jej świadczenia. Z kolei w przypadku usług najmu o sposobie ustalania miejsca świadczenia decyduje to, na jak długo jest wynajmowany środek transportu.

Ustawodawca w art. 28j ust. 2 ustawy zdefiniował, co należy rozumieć przez najem krótkoterminowy.

SŁOWNICZEK

Krótkoterminowy wynajem środków transportu to ciągłe posiadanie środka transportu lub korzystanie z niego przez okres nieprzekraczający 30 dni, a w przypadku jednostek pływających – przez okres nieprzekraczający 90 dni.

Gdy wynajmujemy samochód na okres nieprzekraczający 30 dni, miejsce świadczenia jest ustalane na podstawie art. 28j ust. 1 ustawy, z którego wynika, że miejscem świadczenia usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu jest miejsce, w którym te środki transportu są faktycznie oddawane do dyspozycji usługobiorcy. Dlatego gdy samochód jest oddawany do dyspozycji polskiego podatnika za granicą, miejsce świadczenia też znajduje się za granicą. W tym przypadku polski podatnik nie rozlicza w VAT tego zakupu. Może za pośrednictwem polskiego urzędu wystąpić o zwrot zapłaconego VAT. Ustalając kwotę do zwrotu, stosuje ograniczenia przewidziane dla zakupów krajowych.

Gdy samochód jest wynajmowany nieprzerwanie przez okres dłuższy niż 30 dni, miejsce świadczenia jest w Polsce, gdyż stosujemy zasady przewidziane w art. 28b ustawy.

Szczegółowe zasady ustalania, czy mamy do czynienia z najmem krótkoterminowym, reguluje rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011. Wynika z niego, że czas ciągłego posiadania lub użytkowania środka transportu, który jest przedmiotem wynajmu, należy określić na podstawie umowy zawartej przez strony (art. 39 rozporządzenia). Ponadto zastrzeżono, że umowa jest podstawą domniemania, które można obalić w razie jakichkolwiek przesłanek wynikających ze stanu faktycznego lub prawnego, pozwalających na ustalenie faktycznego czasu ciągłego posiadania lub użytkowania środka transportu. Oznacza to, że umowa ma decydujące znaczenie, ale nie ostateczne, gdy coś innego wynika ze stanu faktycznego. Ponadto z przepisów tych wynika, że:

• spowodowane siłą wyższą przekroczenie przewidzianego w umowie czasu wynajmu krótkoterminowego nie ma wpływu na określenie czasu ciągłego posiadania lub użytkowania środka transportu;

• w przypadku gdy wynajem tego samego środka transportu jest objęty następującymi po sobie umowami zawartymi między tymi samymi stronami, czas wynajmu odpowiada okresowi ciągłego posiadania lub użytkowania tego środka transportu na podstawie wszystkich umów;

• okresy obowiązywania umowy lub umów krótkoterminowego wynajmu, które poprzedzają umowę uznaną za długoterminową, nie są jednak kwestionowane, o ile nie wystąpiły nadużycia;

• jeżeli nie wystąpiły nadużycia, następujące po sobie umowy między tymi samymi stronami, dotyczące różnych środków transportu, nie są uważane za następujące po sobie umowy.

W pierwszym półroczu 2016 r. pracownicy spółki wyjeżdżali kilkakrotnie na delegację do Niemiec. Podczas pobytu wynajmowali na miejscu, zawsze w tej samej firmie, samochód. W związku z przedłużającym się pobytem umowa najmu samochodu była dwukrotnie przedłużana:

• 10–20 stycznia 2016 r.,
• 21 stycznia – 4 lutego 2016 r.,
• 5–20 lutego 2016 r.

Ponieważ cały okres wynajmu przekracza 30 dni, miejsce świadczenia znajduje się w Polsce. Spółka musiała rozliczyć import usług.

Gdy nie mamy do czynienia z najmem krótkoterminowym w Polsce, rozliczamy import usług. Dla usług najmu świadczonych w kraju obowiązek podatkowy powstaje na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy, czyli zasadniczo z chwilą wystawienia faktury. Zasada ta nie ma jednak zastosowania, gdy mamy do czynienia z importem usług, którego miejsce świadczenia ustala się na podstawie art. 28b ustawy, czyli w przypadku najmu niekrótkoterminowego. Oznacza to, że obowiązek podatkowy będzie powstawał na zasadach ogólnych, czyli z chwilą wykonania usługi (zakończenia umowy najmu). Gdy przed wykonaniem usługi zostanie zapłacona całość lub część ceny, obowiązek podatkowy powstanie w dniu dokonania zapłaty.

Do przeliczenia należy przyjąć kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego. W przypadku importu usług podatek należny stanowi zasadniczo podatek naliczony, gdy usługa jest związana ze sprzedażą opodatkowaną. W przypadku importu usługi najmu samochodu należy zastosować ograniczenia przewidziane w art. 86a ustawy. Oznacza to, że zasadniczo odliczymy 50% VAT.

Pracownik spółki w dniach 16 sierpnia – 23 września 2016 r. wynajmował samochód w Niemczech podczas podróży służbowej. Otrzymał fakturę na kwotę 400 euro, wystawioną 23 września 2016 r. i w tym dniu opłaconą. Spółka musi rozliczyć import usług w deklaracji za wrzesień. Do przeliczenia musi przyjąć kurs z 22 września, czyli, załóżmy, 4,4400 zł. Dlatego podstawa opodatkowania wyniesie 1776 zł, a VAT – 408,48 zł. Spółka może odliczyć 50%, czyli 204 zł.

Natomiast miejscem świadczenia usług wynajmu wraz z kierowcą jest miejsce, gdzie odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości (art. 28f ustawy). Dlatego gdy transport odbywa się za granicą, w Polsce nie rozliczamy importu usług.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Prawna - Inkaso WEC S.A.

Obsługa wierzytelności

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »