Tematy - Podatek od nieruchomości, Ulgi podatkowe - INFOR.PL

Wprowadzenie ulgi podatkowej dla przedsiębiorstw wykonujących zadania na rzecz obronności i bezpośredniego zewnętrznego zagrożenia państwa - takie rozwiązanie zakłada projekt ustawy o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców i programie mobilizacji gospodarki.

Telewizor, jeżeli ma funkcje ułatwiające korzystanie z niego przez osoby niepełnosprawne (np. osoby niedowidzące i niewidome, niedosłyszące i niesłyszące), może być uznany za sprzęt rehabilitacyjny i jednocześnie ułatwiający niepełnosprawnemu wykonywanie czynności życiowych. Co za tym idzie, podatnik może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej z tytułu jego zakupu i odliczyć ten wydatek od dochodu.

Zarówno murawa boiska, jak i jego trybuny są budowlą. Należny od nich podatek od nieruchomości wynosi zatem 2 proc. – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2017 r.

Wprowadzenie ulgi podatkowej na zakup książek, na wzór rozwiązań zastosowanych we Włoszech, to pomysł, za którym opowiada się Polska Izba Książki. Nie jest na razie pewne, czy podatnicy będą mogli skorzystać z nowej ulgi. Dużo zależy od stanowiska Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które zapewnia, że analizuje różne rozwiązania z tym związane.

Obecnie nic nie wskazuje na to, by honorowi dawcy krwi mogli odliczyć w swoich rocznych zeznaniach podatkowych większe niż dotychczas kwoty. Od lat nie zmieniła się podstawa obliczenia kwoty odliczenia - 130 zł za litr pobranej krwi. Co roku natomiast rośnie liczba podatników, którzy korzystają z tej ulgi.

W zakresie, w jakim budowle należące do spółdzielni mieszkaniowej, położone na gruntach związanych z budynkami mieszkalnymi, służą wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, nie dotyczy ich opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, przewidziane dla budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wypełniając zeznanie roczne PIT za 2016 rok, podatnicy mogą skorzystać z rozmaitych ulg w postaci odliczeń od dochodu do opodatkowania, jak też odliczeń od wyliczonego podatku.

Wzór ujednoliconego formularza dla podatku od nieruchomości wejdzie w życie od 2018 r. Będzie uwzględniać możliwość różnicowania stawek i wprowadzania zwolnień przez rady gmin. Poinformował o tym DGP resort rozwoju, który pracuje nad tym wraz z Ministerstwem Finansów. Obecnie każda rada gminy (jest ich w Polsce 2478) ustala na swoim terenie własne wzory informacji i deklaracji na podatek od nieruchomości, rolny i leśny. W efekcie, aby złożyć deklaracje do 31 stycznia, firmy posiadające nieruchomości na terenie całej Polski (np. z branży energetycznej, gazowej) muszą zatrudniać tymczasowo dodatkowy personel.

Na przełomie roku weszły w życie przepisy tzw. małej ustawy o innowacyjności. Wprowadziła ona szereg ulg podatkowych i ułatwień dla przedsiębiorców, którzy inwestują w badania i rozwój. Nowe przepisy upraszczają też procedurę komercjalizacji wynalazków na uczelniach, a w długiej perspektywie mają przyczynić się do lepszej współpracy środowiska naukowego z biznesem. Równolegle w resorcie w tym roku będą prowadzone prace nad kolejną, docelową ustawą o innowacyjności.

Podatnikami podatku od nieruchomości są m. in. osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej będące właścicielami nieruchomości. Okoliczności tej nie zmienia nawet zawarcie umowy dzierżawy, w której strony zgodnie przeniosą obowiązek zapłaty podatku na dzierżawcę.

Trwają konsultacje społeczne projektu ustawy Kodeks urbanistyczno - budowlany, który zastąpi m.in. ustawę Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290). Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy wprowadzenie Kodeksu motywowane jest koniecznością kompleksowego uregulowania zagadnień związanych z szeroko rozumianym gospodarowaniem przestrzenią, w tym przede wszystkim z uwzględnieniem powiązań planowania przestrzennego z strategiami rozwoju tworzącego ramy dla przyszłych procesów inwestycyjnych.

Podatek od nieruchomości dla większości osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej kojarzy się ze stosunkowo niskim kosztem. Szczególnie mieszkańcy małych mieszkań nie powinni narzekać na jego wysokość. Jednak zupełnie inaczej sprawa może wyglądać jeśli posiadamy garaż podziemny.

Czy jest dopuszczalne faktyczne podwójne opodatkowanie podatkiem od nieruchomości budynku (hali produkcyjnej), wewnątrz którego powstaje drugi jako część istniejącej budowli (linii produkcyjnej)? W sytuacji, gdy w rzeczywistości mają one tę samą powierzchnię użytkową?

Spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż nie może we własnym imieniu nabywać praw, w tym własności nieruchomości; nie może stać się posiadaczem samoistnym nieruchomości, użytkownikiem wieczystym gruntu ani posiadaczem mienia jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Taką tezę zawarł minister finansów w interpretacji ogólnej z 21 października 2016 r. (nr 489011/I).

Prawo do ulgi w podatku przysługuje, jeśli pieniądze ze sprzedaży nieruchomości zostaną przeznaczone na spełnienie „własnych potrzeb mieszkaniowych” podatnika. Oznacza to sytuację, kiedy podatnik kupuje, buduje czy remontuje nieruchomość, której jest właścicielem. Nie skorzysta z ulgi, jeśli pieniądze są przeznaczone na zakup, remont czy budowę nieruchomości, która należy do kogoś innego – nawet bliskiego, mimo że podatnik w takiej nieruchomości będzie mieszkał.

Ustawa o podatku od osób fizycznych zwalnia z podatku od dochodu ze sprzedaży nieruchomości, jeśli od zakupu upłynęło więcej niż 5 lat. O to, jak należy liczyć ten okres, często pytają podatnicy. W przypadku gdy budynek jest częścią składową gruntu i nie może być odrębnym przedmiotem własności, to data jego powstania czy dokładnie oddania do użytku nie może wpływać na kwestie podatkowe. Znaczenie ma to, kiedy podatnik nabył sam grunt (nieważne, czy z budynkami, czy bez).

Ustawa o podatku od towarów i usług wskazuje, że podatnicy, którzy rozpoczną ewidencjonowanie obrotu i kwot podatku należnego w obowiązujących terminach, mogą odliczyć od tego podatku kwotę wydatkowaną na zakup każdej z kas rejestrujących zgłoszonych, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, przed dniem rozpoczęcia (powstania obowiązku) ewidencjonowania. Jakie warunki należy spełnić, żeby otrzymać zwrot wydatków poniesionych na zakup kasy fiskalnej?

Niektóre podatki można uwzględnić w kosztach prowadzonej działalności gospodarczej, należy do nich np. podatek od nieruchomości. Przedsiębiorcy, którzy płacą ten podatek na bieżąco, nie mają problemu z przypisaniem wydatku do roku podatkowego. Jak natomiast uwzględnić niezapłacony podatek od nieruchomości w kosztach w podatku dochodowym?

Rodzic samotnie wychowujący niepełnosprawne dziecko nie może skorzystać z tzw. „ulgi rehabilitacyjnej” jeśli zostały zasądzone alimenty. Zasądzone alimenty są traktowane przez sądy jako dochód dziecka, co pozbawia je ulgi. Alimenty płacone dobrowolnie nie powodują takiego skutku. Sprawa jest rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt SK 13/16).

Przepisy dotyczące podatku nieruchomości są na tyle skomplikowane, że nie tylko podatnicy, ale również organy podatkowe mają problemy z ustaleniem, co powinno podlegać opodatkowaniu. Obliczanie podatku od nieruchomości utrudniają regulacje zawarte w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, które odwołują się do przepisów prawa budowlanego.

W praktyce podatek od nieruchomości ustalany jest przez organy podatkowe w związku z posiadaniem przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną budynków, budowli bądź gruntów. Jeśli te nieruchomości związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej, wtedy organ ma obowiązek ustalić wymiar podatku. Co jednak w przypadku gdy nieruchomość nie jest przeznaczona na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą?

Firmy powinny móc odpisać nawet 100 proc. wydatków na badania i rozwój – uważa Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Chce to zaproponować w tzw. dużej ustawie o innowacyjności, która ma wejść w życie od 1 stycznia 2018 r. Natomiast mała ustawa, która także przewiduje ulgi na innowacyjność, miałaby obowiązywać od 1 stycznia 2017 r.

Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2016 r., istnieje możliwość zaliczenia nadpłaty powstałej w podatku od nieruchomości na rzecz innych zobowiązań podatkowych. Może być ona zarachowana na poczet zobowiązań w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) i od osób fizycznych (PIT), od towarów i usług (VAT), a także od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Nie każdy obiekt budowlany kwalifikowany do budowli w rozumieniu prawa budowlanego może zostać uznany za budowlę w ujęciu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a tym samym nie każdy obiekt budowlany zaliczony do budowli w rozumieniu prawa budowlanego może podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

15 września mija termin wpłaty trzeciej raty m.in. podatków od nieruchomości i od środków transportu. Od 2017 r. stawki tych danin, a także innych opłat lokalnych spadną, już drugi rok z rzędu.

Rząd przyjął projekt tzw. "małej" ustawy o innowacyjności, która ma przyspieszyć współpraca między uczelniami a przedsiębiorcami. Firmy będą mogły liczyć na ulgi podatkowe, a uczelnie – na dodatkowe środki i ułatwienia w prowadzeniu innowacyjnej działalności. Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego argumentuje, że spadek polskich uczelni do piątej setki światowego rankingu to dowód na to, że potrzeba reform.

Wprowadzenie ulg podatkowych dla przedsiębiorstw inwestujących w badania i rozwój to główny element przygotowanej przez rząd tzw. małej ustawy o innowacyjności. Propozycja zakłada m.in. zniesienie opodatkowania aportu własności intelektualnej i przemysłowej, podwyższenie kwoty odliczenia kosztów na działalność B+R czy podwojenie czasu, kiedy można odliczać koszty na działalność B+R.

Wprowadzenie ulg podatkowych i ułatwień dla przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową oraz zmiany w zakresie komercjalizacji badań na uczelniach publicznych - to propozycje zawarte w projekcie nowelizacji dotyczącym innowacyjności.

Gminy różnie interpretują, jak wysokie powinno być pomieszczenie, by opodatkowaniu podlegała całość lub połowa jego powierzchni. Skutek jest taki, że za podobny obiekt można zapłacić nawet dwa razy większy podatek od nieruchomości.

Od 1 stycznia 2017 r. spadają (drugi rok z rzędu) o wskaźnik deflacji (o 0,9%) maksymalne stawki podatków i opłat lokalnych. Zatem w 2017 r. powinniśmy mieć niższe stawki podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych i opłat lokalnych (targowej, miejscowej, uzdrowiskowej, od posiadania psów) - o ile gminy podejmą stosowne uchwały do końca 2016 roku.

Solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli za zobowiązanie podatkowe nie wyklucza skorzystania z ustawowego prawa do zwolnienia z obowiązku podatkowego. Należy pomniejszyć podatek obliczony od całej nieruchomości o kwotę wynikającą z opodatkowania części korzystającej ze zwolnienia z podatku, obliczoną stosownie do wielkości udziału współwłaściciela. Takich wyjaśnień udzielił minister finansów w odpowiedzi na interpelację poselską.

Planowane przez rząd wprowadzenie jednolitego podatku, które spowoduje likwidację PIT oraz składek na ZUS i NFZ, nie pociągnie za sobą likwidacji ulgi na dzieci - tak zapewnił minister finansów Paweł Szałamacha. Zmiany w tym zakresie mają wejść w życie z początkiem 2018 roku.

Ministerstwo Finansów chce od 2017 roku zmodyfikować zasady ulgi w akcyzie dla wyrobów węglowych wykorzystywanych do celów opałowych. Miałyby z niej korzystać zakłady energochłonne, które wprowadziły np. odpowiednie systemy chroniące środowisko, a nie wszystkie firmy z takimi systemami.

Od stycznia 2016 roku podatnicy podatku dochodowego mogą skorzystać z ulgi na działalność badawczo rozwojową. Czym jest nowa ulga, kto ma do niej prawo i co obejmuje?

Podatnik nie musi fizycznie spłacić zaciągniętego na mieszkanie kredytu, aby skorzystać z ulgi mieszkaniowej. Wystarczy, że dług przejmie nabywca – potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny.

W stosunku do działki niezabudowanej wchodzącej w skład nieruchomości zabudowanej nie powinna, pomimo objęcia jej obszarem rewitalizacji, mieć zastosowania wyższa stawka podatku od nieruchomości od gruntów niezabudowanych. Tak uznał Dyrektor Departamentu Podatków Lokalnych Ministerstwa Finansów w piśmie z 22 grudnia 2015 r. (znak: PL-LS.834.122), w którym udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania stawki podatku od nieruchomości od gruntów niezabudowanych, objętych obszarem rewitalizacji. Prezentujemy poniżej te wyjaśnienia w całości.

Podatek od nieruchomości jest daniną, której znaczenie od lat rośnie. Przekonali się o tym szczególnie przedsiębiorcy, dla których obciążenie tym podatkiem systemowo jest większe: wyższe są stawki dla budynków i opodatkowaniu podlegają budowle. Opodatkowanie to mogło być wyłączone, jeżeli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Zasady zaokrąglania kwot podatków, o których mowa w art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej, stosują się również do sytuacji unormowanych w art. 6 ust. 8a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.). Oznacza to, że w sytuacji, gdy wysokość zobowiązania na dany rok podatkowy wynosiłby np. 6,47 zł, to końcówkę kwoty (47 gr) należy pominąć. Tak ustalona wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości będzie wynosić 6 zł, wobec czego decyzja wymiarowa nie zostanie wydana. Bowiem nie wszczyna się postępowania, a postępowanie wszczęte umarza, jeżeli wysokość zobowiązania podatkowego na 2016 rok nie przekracza 6,10 zł.

Zmiany podatkowe zaproponowane w projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej są bardzo korzystne dla polskich firm prowadzących działalność badawczo-rozwojową (B+R). W projekcie przewidziano możliwość odliczenia do 50 proc. wszystkich kosztów kwalifikowanych poniesionych na działalność badawczo-rozwojową.

Od początku 2016 r. obowiązują zapisy ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności, które wprowadziły ulgę wspierającą innowacyjność oraz działalność badawczo-rozwojową przedsiębiorstw. Nowa ulga zastąpiła funkcjonującą wcześniej ulgę na nowe technologie. Wprowadzone regulacje mają w zamyśle przyciągnąć inwestycje badawczo-rozwojowe do naszego kraju, co związane jest z koniecznością zwiększenia do 2020 r. przez Polskę wydatków na działalność badawczo-rozwojową (B+R) do wysokości 1,7% PKB (obecne wydatki na B+R to 0,9% PKB).

Zdaniem prezes Giełdy Papierów Wartościowych Małgorzaty Zaleskiej konieczne jest budowanie systemu zachęt do długoterminowego oszczędzania. Chodzi w szczególności o ulgi podatkowe lub zwolnienie z podatku dochodowego przychodów ze sprzedaży papierów wartościowych. Wiceminister finansów Leszek Skiba nie wyklucza wprowadzenia do systemu podatkowego takich rozwiązań.

Gmina pobiera podatek od nieruchomości w czterech ratach w ciągu roku proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego. Termin płatności pierwszej raty wypada 15 marca br. Kolejne terminy upływają 15 maja, 15 września i 15 listopada.

Wprowadzenie ulgi podatkowej na prace badawczo-rozwojowe w postaci dodatkowego odpisu z tytułu ponoszonych wydatków na badania i rozwój w wysokości nie mniejszej niż 50 proc. poniesionych kosztów, odliczanych od wyniku finansowego brutto oraz stworzenie dodatkowych preferencji dla startupów - takie rozwiązanie proponuje Konfederacja Lewiatan w „Białej Księdze inwestycji”. Natomiast Ministerstwo Finansów poinformował, że wsparcie dla startupów jest przedmiotem prac Międzyresortowego Zespołu ds. Innowacyjności.

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności wprowadziła z dniem 1 stycznia 2016 r. do przepisów ustawy o PIT oraz ustawy o CIT ulgę polegającą na umożliwieniu odliczenia od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność badawczo-rozwojową.

Od 1 stycznia 2016 r. w przypadku wyodrębnienia własności lokali obowiązek dotyczący podatku od gruntu oraz od części budynku, stanowiących nieruchomość wspólną, będzie ciążył na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej. To spowoduje, że współwłaściciele zapłacą wyższy podatek.

Od 1 stycznia 2016 r. podatnicy będą mogli korzystać z ulgi na działalność badawczo-rozwojową (ulga podatkowa B+R). Umożliwi ona odliczanie od podstawy opodatkowania części kosztów poniesionych na badania i rozwój (tzw. koszty kwalifikowane) – zob. art. 18d ust. 1 ustawy o CIT i art. 26e ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o PIT.

Rejestracja firmy w domu przedsiębiorcy to niemal standard. Aby móc korzystać z przywilejów takiego rozwiązania, trzeba mieć na uwadze również i wynikające z niego obowiązki. Z jednej strony przedsiębiorca będzie mógł rozliczyć w kosztach część wydatków na ogrzewanie, prąd czy raty kredytu. Z drugiej, powinien – choć nie w każdym przypadku – liczyć się z wyższym podatkiem od nieruchomości.

Od 1 stycznia 2016 r. maksymalna wysokość stawki podatku od nieruchomości - od gruntów niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji i położonych na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, jeżeli od dnia wejścia w życie tego planu w odniesieniu do tych gruntów upłynął okres 4 lat, a w tym czasie nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego – wynosi 3 zł od 1 m2 powierzchni.

Podatnika wydzierżawiający budynki gospodarcze pobierał od dzierżawców opłaty obejmujące czynsz oraz m. in. podatek od nieruchomości od przekazywanych budynków. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 4 sierpnia 2015 r., potwierdził, że kwota podatku od nieruchomości powinna wchodzić w skład podstawy opodatkowania VAT usługi dzierżawy.

Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie w 2016 r.:

Podatek od nieruchomości, Ulgi podatkowe

Ulga podatkowa dla firm wykonujących zadania na rzecz obronności

Czy zakup telewizora można odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej

Czy trybuny stadionu są budynkiem, czy budowlą?

Ulga podatkowa na zakup książek

Ulga w PIT dla honorowych krwiodawców – odliczenie od dochodu wartości darowizny krwi

Podatek od nieruchomości w spółdzielniach mieszkaniowych

Odliczenia w PIT za 2016 rok

Jeden wzór deklaracji na podatek od nieruchomości od 2018 roku

Większe ulgi podatkowe dla innowacyjnych firm

Odpowiedzialność dzierżawcy za podatek od nieruchomości

Ryzyko zmiany podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości

Podatek od nieruchomości od garażu podziemnego

Podatek od nieruchomości od linii produkcyjnej

Spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości – podatnikami są jej wspólnicy

Budowa nieruchomości a możliwość skorzystania z ulgi podatkowej

Zwolnienie z podatku przy sprzedaży nieruchomości - znaczenie ma termin zakup gruntu

Kiedy przysługuje ulga na zakup kasy rejestrującej?

Niezapłacony podatek od nieruchomości w kosztach

Ulga rehabilitacyjna a alimenty na niepełnosprawne dziecko

Odniesienie do prawa budowlanego utrudnia obliczanie podatku od nieruchomości

Podatek od nieruchomości przeznaczonych na cele nie związane z działalnością

Firmy odliczą więcej na innowacyjność w latach 2017 i 2018

Nadpłatę w podatku od nieruchomości można zaliczyć na poczet innych zobowiązań podatkowych

Budowle o charakterze tymczasowym, niezwiązane trwale z gruntem bez podatku od nieruchomości

W 2017 roku spadną stawki podatków i opłat lokalnych

Ulgi podatkowe dla firm, pieniądze dla uczelni za współpracę z biznesem

Mała ustawa o innowacyjności z ulgami podatkowymi dla firm

Ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową

Podatek od nieruchomości - jak liczyć powierzchnię lokalu

Podatki i opłaty lokalne w 2017 roku – stawki maksymalne

Jak obliczyć podatek od nieruchomości przy współwłasności?

Wprowadzenie jednolitego podatku nie zlikwiduje ulgi na dzieci

Ulgi w akcyzie dla zakładów energochłonnych chroniących środowisko - projekt ustawy

Jak skorzystać z ulgi podatkowej na działalność badawczo-rozwojową

Prawo do ulgi mieszkaniowej przy przejęciu kredytu

Stawka podatku od nieruchomości od gruntów niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji

„Względy techniczne” w podatku od nieruchomości - ewolucja pojęcia

Zasady zaokrąglania podatków obowiązują bez względu na kwotę

Firmy odliczą do 50 proc. kosztów na działalność badawczo-rozwojową

Ulga podatkowa na inwestycje badawczo-rozwojowe (B+R)

Będą nowe ulgi podatkowe przy długotermiowym oszczędzaniu?

Podatek od nieruchomości – pierwsza rata do 15 marca

Ulga podatkowa dla startupów

Ulga na działalność badawczo-rozwojową

IFK poleca: W 2016 r. współwłaściciele zapłacą wyższy podatek od nieruchomości

Ulga podatkowa na działalność badawczo-rozwojową

Siedziba firmy w mieszkaniu – wyższy podatek od nieruchomości

Podatek od nieruchomości od gruntów objętych obszarem rewitalizacji od 2016 r.

Podatek od nieruchomości w podstawie opodatkowania VAT dzierżawy

Górne granice stawek podatku od nieruchomości w 2016 r.