Eksport, Import

Unijny system ochrony rynku stali przeszedł w 2026 r. istotną zmianę. Sam mechanizm ceł ochronnych nie jest dla importerów nowością – środki ochronne dotyczące przywozu określonych wyrobów stalowych funkcjonują w Unii Europejskiej od lat. Nowe regulacje znacząco jednak zmieniają zarówno poziom ochrony rynku, jak i obowiązki dokumentacyjne po stronie importerów. Jednym z najważniejszych nowych elementów jest obowiązek ustalenia i udokumentowania państwa „wytapiania i wylewania” stali (country of melt and pour). Od 1 października 2026 r. informacja ta przestaje mieć wyłącznie charakter handlowy czy techniczny – staje się informacją wymaganą przy przywozie stali do Unii Europejskiej. Pod koniec sierpnia Komisja Europejska przyjęła długo oczekiwane przepisy wykonawcze, które precyzują, jakimi dokumentami importer będzie mógł wykazać kraj wytapiania i wylewania.

Księgowe biją na alarm, a w sieci krążą sprzeczne interpretacje. W sprawie oznaczeń JPK przy imporcie usług i WNT pojawiło się wiele wątpliwości. Teraz Ministerstwo Finansów zabiera głos i wskazuje jasno, kiedy stosować BFK, a kiedy DI.

W imporcie liczy się nie tylko to, co sprowadzasz, ale również skąd to pochodzi w sensie prawnym. Pochodzenie towaru nie jest „krajem dostawcy” ani „miejscem magazynu”, lecz formalny status wynikający z reguł unijnych i międzynarodowych przypisanych do danego towaru. Co istotne – dopiero po ustaleniu pochodzenia można w ogóle rozważać preferencje taryfowe, czyli obniżone lub zerowe cło. Błąd w tym obszarze potrafi kosztować firmę znacznie więcej niż różnica w stawce celnej: może uruchomić korekty, dopłaty, odsetki, a nawet odpowiedzialność w obszarze compliance.

W codziennej praktyce handlu zagranicznego przedsiębiorcy przywiązują ogromną wagę do dokumentacji celnej. To ona daje gwarancję bezpieczeństwa podatkowego, prawa do zastosowania stawki 0% VAT i pewność, że transakcja została prawidłowo rozliczona. Zdarzają się jednak sytuacje wyjątkowe, w których samolot z towarem już odleciał, statek odpłynął, a zgłoszenie eksportowe… nie zostało złożone. Czy w takiej sytuacji eksporter ma jeszcze szansę naprawić błąd?

W dobie sankcji, wojny za granicą i zaostrzonego nadzoru eksportu, firmy spedycyjne nie mogą działać automatycznie. Brak weryfikacji dokumentów, analizy zleceń czy ryzyk sankcyjnych może prowadzić do współodpowiedzialności prawnej, utraty licencji i długofalowych strat reputacyjnych.

W czasach zglobalizowanego handlu i zaostrzonych kontroli podatkowo-celnych coraz częściej przedsiębiorcy stają przed wyzwaniem udowodnienia wywozu towarów poza Unię Europejską. Jednym z narzędzi, które może odegrać w tym procesie kluczową rolę, jest poświadczone przez organy celne zgłoszenie celne importowe dokonane w kraju trzecim.

Jednym z głównych wyzwań przy imporcie alkoholu jest kwestia dokumentacji i formalności celnych. – Import towarów akcyzowych wymaga kompleksowego podejścia i znajomości wielu systemów. Kluczowe jest właściwe przygotowanie dokumentacji już na etapie jego planowania – podkreśla Joanna Porath, prezeska agencji celnej AC Porath. Akcyza wymaga rejestracji w innych systemach niż standardowe zgłoszenia celne. Konieczny warunek to dostarczenie alkoholu bezpiecznie zapakowanego w skrzynie lub palety. Kluczowym aktem prawnym regulującym zasady opodatkowania napojów alkoholowych jest ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.

W ostatnim czasie rośnie skuteczność kontroli celno skarbowych, a w tym kontrole post-importowe i post-eksportowe związane z obrotem międzynarodowym towarów. Pomagają w tym przepisy, które nakładają dodatkowe wymagania na eksporterów i importerów, takie jak środowiskowe, środki ochrony rynku, a w tym postępowania antydumpingowe czy antysubsydyjne, czy związane z sytuacją na świecie jak sankcje.

Najnowsze wyniki GUS dla obrotów towarowych handlu zagranicznego pokazały, że w pierwszej połowie 2024 r. wartość polskiego eksportu wyniosła 752 mld PLN i była niższa o 10,2% w ujęciu rocznym. Import z obrotami rzędu 732 mld PLN spadł o 9,1% r/r. Choć mamy dodatnie saldo wymiany handlowej (20 mld PLN), to jednak jest niższe rok temu (10,8 mld PLN). Analitycy międzynarodowej instytucji płatniczej AKCENTA wskazują na możliwą poprawę wyników handlowych Polski w całym 2024 roku, wspieraną przez konsumpcję. Jednak ryzyka związane z napięciami politycznymi oraz zmiennością kursów walut pozostają istotnym zagrożeniem dla stabilności handlu.

Eksperci Krajowej Izby Gospodarczej szacują, że polski eksport w 2024 r. może zwiększyć się do 346,3 mld EUR tj. o 3,6 proc., a w roku 2025 - 383,8 mld EUR i może być wyższy niż rok wcześniej o 10,8 proc. Dla firm działających na rynkach międzynarodowych jednym z priorytetów powinno być zarządzanie ryzykiem celnym.  

Eksport usług występuje wówczas, gdy za miejsce świadczenia usług, czyli faktycznego opodatkowania, jest terytorium innego państwa. O miejscu opodatkowania danej usługi decyduje nie miejsce jej faktycznego wykonania, ale wskazane przepisami ustawy o VAT „miejsce jej świadczenia”. Charakterystyką usługi wykonanej poza granice terytorium kraju to takie świadczenie, od którego zobowiązanym do rozliczenia VAT jest zagraniczny nabywca tej usługi. Dla polskiego usługodawcy jest ona wówczas czynnością niepodlegającą opodatkowaniu (NP) w VAT.

Najważniejsze jest upowszechnienie wśród przedsiębiorców wiedzy, że istnieją instrumenty, ułatwiające rozpoczęcie działalności gospodarczej poza granicami Polski i Unii Europejskiej jak portale: Access2Markets, ePing, trade.gov.pl czy Enterprise Europe Network – przekonywali eksperci podczas dyskusji „Ekspansja zagraniczna pod lupą – współpraca z partnerami z krajów trzecich (spoza UE)”, która odbyła się w ramach cyklu #idearozwojubiznesu.

Departament Ceł Ministerstwa Finansów poinformował, że Polska podjęła decyzję o przesunięciu wdrożenia nowej wersji unijnego systemu obsługi eksportu (AES) na maj 2024 roku (także kilka innych krajów członkowskich UE zgłasza opóźnienie jego wdrożenia).

W eksporcie towarów przedsiębiorcy mogą stosować 0% stawkę VAT. Warunkiem jest posiadanie dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium UE. Jedna z polskich firm, prócz faktury, chciała przedłożyć CMR, konosament, dokumenty potwierdzające wywóz od spedytora, oświadczenie przewoźnika i nabywcy, a nawet dokument wydany przez organ celny państwa importu. Jednak organ podatkowy stwierdził, że spółka nie może skorzystać z zerowej stawki VAT, bo żaden z tych dokumentów nie jest dokumentem urzędowym, a najwyżej informacyjnym.

Komisja Europejska osiągnęła porozumienie z Polską i czterema innymi krajami unijnymi, które wprowadziły zakaz przywozu ukraińskich towarów. To dobra informacja dla importerów produktów rolno-spożywczych z Ukrainy oraz firm transportowo-spedycyjnych, które zajmują się ich obsługą. Nadal jednak obowiązują restrykcje na cztery produkty, możliwy jest jedynie ich tranzyt przez nasz kraj.

Na mocy ostatniego rozporządzenia ministra rozwoju i technologii zakazano przywozu z Ukrainy do Polski większości ukraińskich artykułów rolno-spożywczych, w tym również zboża. Wiadomo jednak, że Ukraina negocjuje zniesienie tych ograniczeń. Dlatego warto przyjrzeć się bliżej, jak wygląda procedura importu i tranzytu ukraińskiego zboża w naszym kraju. 

Ministerstwo Finansów zaktualizowało swoje wytyczne dotyczące wzoru oświadczenia o spełnieniu warunków określonych w art. 33 ust. 7a-7e, art. 33a ust. 2 ustawy o VAT oraz w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym.

Polska spółka nabyła towar od irańskiego kontrahenta, na potwierdzenie czego sprzedawca wystawił fakturę. Transport realizowany był z magazynu dostawcy bezpośrednio do siedziby nabywcy, przy czym towar został wprowadzony na terytorium Unii Europejskiej w Czechach, w ramach procedury celnej 42. Jako że towar został dopuszczony do obrotu na terenie innego niż Polska państwa członkowskiego Spółka powzięła wątpliwość w kwestii prawidłowego rozliczenia przeprowadzonej transakcji zakupu na gruncie VAT. 

Departament Ceł Ministerstwa Finansów poinformował, że 1 stycznia 2023 roku został wdrożony moduł AIS/VAT. Zastąpił on dotychczasowe funkcjonalności AIS/IMPORT w zakresie dotyczącym:

• potwierdzania rozliczenia podatku VAT w trybie art. 33a ustawy o VAT (import towarów),
• rozliczania procedury 42 i 63 oraz listy podmiotów naruszających warunki procedury 42 i 63 – „Nierozliczony VAT proc 42 i 63”.

Uproszczona procedura VAT, czyli możliwość niezapłacenia podatku w momencie importu towaru. Jakie warunki należy spełnić?

Jak skorygować VAT w przypadku otrzymania przesyłki zagranicznej bez oclenia lub z błędnymi danymi? W przypadku zarówno błędów w odprawie importowej, jak i braku jej dokonania, aby móc skorygować wysokość VAT importowego w deklaracjach podatkowych, należy zwrócić się do urzędu celno-skarbowego. Naczelnik UCS w odpowiedzi na wniosek wyda decyzję celną, którą albo poprawi te pomyłki i ich skutki dla VAT, albo ureguluje status celny towarów wraz z jednoczesnym określeniem podatków importowych we właściwej wysokości. Wszystkie te elementy, tj. cło, akcyza i VAT, zostaną określone w jednej decyzji.