Sankcje skarbowe mogą wynikać z przepisów kodeksowych prawa karnego skarbowego i prawa karnego lub z przepisów odrębnych. Za złamanie niektórych przepisów nakładane są sankcje w postaci kary grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia mienia. Sankcje karne związane z prawem celnym możemy odnaleźć natomiast tam, gdzie mamy do czynienia z długiem celnym oraz tam, gdzie muszą zostać spełnione ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą, wynikające ze stosowania środków polityki handlowej. Karom podlegają też błędy popełniane w zgłoszeniach celnych, które mają bezpośredni wpływ na należności celno-podatkowe. Jak widać, sankcje karno-skarbowe mogą występować w różnych sytuacjach – przyjrzyjmy się zatem bliżej temu zagadnieniu.
Odpowiedzialność karnoskarbowa w firmie. Kiedy do doradcy podatkowego z wątpliwościami co do poprawności kwalifikacji podatkowej dokonanej transakcji zwraca się pracujący na umowie o pracę (np. główny księgowy czy dyrektor finansowy), sugerujemy najbezpieczniejsze rozwiązanie. Jeśli jednak sprawa dotyczy transakcji, która już miała miejsce, często okazuje się, że pracodawca nie dokonał najbezpieczniejszego, z podatkowego punktu widzenia, wyboru i podjął decyzję, która może być kwestionowana przez organy podatkowe. Bywa też, że pracodawca w ogóle nie wiedział o konieczności jej raportowania i opodatkowania. Jak wygląda w takim przypadku odpowiedzialność tych osób?
W ostatnim czasie wiele mówi się o zaostrzaniu kar dla podatników za przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Zapowiedzi te wydają się o tyle niepokojące, że nawet najwyższa staranność w prowadzeniu spraw podatkowych, postępowanie zgodnie z uzyskaną interpretacją podatkową i podejmowanie wszelkich działań, by wyeliminować ryzyko naruszenia przepisów może nie być wystarczająca – aby nie zetknąć się z finansowymi organami ścigania. Przedstawiciele podatnika, mimo to, mogą być na wiele lat uwikłani w postępowanie karnoskarbowe udowadniając, że żaden z nich nie jest wielbłądem.
Brexit. Od 1 stycznia 2021 skończył się okres przejściowy wychodzenia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, w związku z tym wchodzi w życie umowa o handlu i współpracy między UE i UK. Przedsiębiorcy zobowiązani są do realizowania standardowych formalności celnych, wiąże się to z zarejestrowaniem w Krajowej Administracji Skarbowej w celu uzyskania numeru EORI, a następnie składania zgłoszeń, deklaracji celnych, a w konsekwencji do regulowania należności celnych i podatkowych tj. akcyzy i podatku VAT.
Nadal trwają negocjacje i nie zostało jeszcze zawarte porozumienie handlowe Wielkiej Brytanii z Unią Europejską. Niezależnie jednak od wyniku tych negocjacji, zostaną przywrócone kontrole celne i graniczne. Jeżeli transport z Wielkiej Brytanii na teren UE rozpocznie się przed 1 stycznia 2021 r., ale towary zostaną wprowadzone na unijny obszar celny w 2021 r., to organ graniczny będzie mógł jeszcze uznać, że mają one status unijnych - wyjaśnia Grzegorz Kozłowski, dyrektor departamentu ceł w Ministerstwie Finansów.
Bez wątpienia można powiedzieć, że w 2020 r. wiele się działo w świecie celnym. Z jednej strony narastała niepewność związana z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z UE i ze zbliżającym się końcem okresu przejściowego. Z drugiej strony Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące ustalania wartości celnej, które w niektórych aspektach prezentują nowe podejście do kwestii, które wydawały się już rozstrzygnięte. Do tego, Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) wydał trzy wyroki dotyczące wartości celnej, które są co najmniej warte odnotowania. Są to wyroki w sprawach: C-76/19 Curtis Balkan, C-509/19 BMW, C‑775/19 5th AVENUE Products Trading.
Wartość celna, obok klasyfikacji i pochodzenia, stanowi jeden z głównych elementów niezbędnych dla określenia wysokości przywozowych należności celnych. Przyjęcie nieprawidłowego sposobu określenia wartości celnej, niemal w każdym przypadku skutkuje naliczeniem należności celnych w nieprawidłowej wysokości. Dla importera może okazać się to szczególnie dotkliwe, gdy w wyniku nieprawidłowego określenia wartości celnej zostanie zaniżona kwota należności celnych podlegająca zapłacie – może to skutkować nie tylko koniecznością zapłaty niezapłaconej części należności wraz z odsetkami, ale również pociągnięciem do odpowiedzialności karnoskarbowej.
W ostatnim czasie zapadły ważne rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, które mogą istotnie wspomóc argumentację przedstawianą przez podatników w sporze z organami podatkowymi. NSA krytycznie ocenił praktykę urzędników skarbowych polegającą na wszczynaniu postępowań karnych skarbowych jedynie w celu zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z kolei WSA w Łodzi wskazał, że rozstrzygnięcia organów fiskalnych, np. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT, muszą być należycie uzasadnione i mieć oparcie w realiach sprawy, a swoboda decyzji fiskusa ma swoje granice.
