Tematy - Odpowiedzialność solidarna w podatku VAT

Opinia Rzecznik Generalnej TSUE Juliane Kokott w sprawie C-121/24 może wywrócić dotychczasową praktykę organów podatkowych w całej UE, w tym w Polsce. Rzecznik jednoznacznie odróżnia oszustwo podatkowe od zwykłego braku zapłaty VAT i wskazuje, że automatyczne obciążanie nabywcy odpowiedzialnością solidarną za długi kontrahenta jest niezgodne z prawem unijnym. Jeśli Trybunał podzieli to stanowisko, konieczna będzie zmiana podejścia do art. 105a ustawy o VAT.

Solidarna odpowiedzialność VAT. Nabywanie towarów od kontrahentów ma swoje konsekwencje podatkowe. W większości przypadków przedsiębiorcy dokonują w takiej sytuacji odliczenia podatku VAT na podstawie otrzymanych faktur. Ustawa o VAT przewiduje jednak tzw. solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe kontrahenta w określonych przypadkach. Dodatkowo coraz bardziej popularny staje się nurt należytej staranności, który – co warto zaznaczyć na wstępie – nie doczekał się jeszcze ustawowej definicji. Te dwie instytucje są kluczowe, jeżeli chodzi o odpowiedzialność podatkową nabywcy towarów na tle ustawy o VAT.

VAT a odpowiedzialność solidarna. Przepisy z zakresu opodatkowania VAT przewidują solidarną odpowiedzialność za zapłatę tego podatku przez przedsiębiorców uczestniczących w transakcji, a nawet solidarną odpowiedzialność osób trzecich.

W połowie marca 2020 roku Instytut Studiów Podatkowych sformułował prognozę dochodów podatkowych budżetu państwa na ten rok, uwzględniającą skutki zamrożenia gospodarki, spadku przychodów podatników; summa summarum – recesji wywołanej naszą wersją narodowej szamotaniny z zarazą. Przypomnę, że spadek dochodów podatkowych w 2020 roku (ponoć optymistycznie) oszacowano wówczas na ok. 15% w stosunku do prognozy budżetowej.

Ministerstwo Finansów przygotowało wzór zawiadomienia o zapłacie należności na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów VAT (tzw. białej liście podatników VAT). Wzór zawiadomienia (ZAW-NR) będzie obowiązywał od 1 stycznia 2020 r.

Od 1 listopada 2019 r. mechanizm podzielonej płatności (split payment) stanie się obowiązkowy w niektórych branżach oraz zmienią się zasady solidarnej odpowiedzialności za VAT. Jakie obowiązki z tym związane ma sprzedawca i nabywca?

1 listopada 2019 r. wchodzą w życie znowelizowane przepisy ustawy o VAT określające solidarną odpowiedzialność nabywców niektórych towarów.

Od 1 listopada 2019 r. podatnicy dokonujący transakcji, których przedmiotem będą towary i usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, będą musieli zastosować mechanizm podzielonej płatności (MPP), jeżeli wartość brutto transakcji wyniesie powyżej 15 000 PLN. Split payment zacznie obejmować również towary, które dotąd nie podlegały odpowiedzialności solidarnej ani odwrotnemu obciążeniu.

Jaki wpływ na wzrost dochodów z VAT miały odwrotne obciążenie, solidarna odpowiedzialność i jednolity plik kontrolny – ocenia profesor Witold Modzelewski.

Odpowiedzialność solidarna w podatku od towarów i usług funkcjonuje w naszym systemie podatkowym od 2013 roku. Nie ogranicza się ona jedynie do ustawy o VAT, uregulowana jest również w Ordynacji podatkowej. Od sześciu lat odpowiedzialność solidarna jest stale nowelizowana. Od listopada 2019 przepisy mają stać się jeszcze bardziej restrykcyjne. Grono podmiotów, których będą dotyczyć, ulegnie znacznemu poszerzeniu.

Już od 1 listopada 2019 r. split payment stanie się obowiązkowy w niektórych branżach oraz zmienią się zasady solidarnej odpowiedzialności za VAT. Ekspercie podkreślają, że jeśli faktura będzie dotyczyła nabycia smartfona za 100 zł, to sprzedawca będzie musiał oznaczyć ją słowami "mechanizm podzielonej płatności", nawet gdyby wartość pozostałych zakupów, nieobjętych tych mechanizmem, była wielokrotnie większa.

Polski system podzielonej płatności jest obecnie najnowocześniejszym systemem w Europie - mówi w wywiadzie dla infor.pl Zbigniew Makowski, zastępca dyrektora Departamentu Podatku od Towarów i Usług w Ministerstwie Finansów. Od 1 listopada 2019 r. wchodzą w życie przepisy wprowadzające do niektórych branż obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności w miejsce odwrotnego obciążenia i (częściowo) odpowiedzialności podatkowej nabywcy.

Zmiany w solidarnej odpowiedzialności są powiązane z wprowadzeniem obowiązkowego split payment od 1 września 2019 r. Wynika z nich, że przedsiębiorca, który kupi, choćby za złotówkę, elektronikę, biżuterię, węgiel lub części do samochodu odpowie solidarnie ze sprzedawcą za nierozliczony VAT.

Biała lista podatników VAT, która zacznie funkcjonować od 1 września 2019 r., pozwoli podatnikowi na szerszą weryfikację swoich kontrahentów. Informacje w nowym wykazie będzie można wyszukiwać według numeru NIP lub fragmentu nazwy (nazwiska) podmiotu. Lista będzie aktualizowana na bieżąco.

Już z początkiem września 2019 roku rząd utworzy ogólnodostępną bazę wszystkich podatników VAT, która ma być aktualizowana w każdy dzień roboczy. W bazie znajdą się takie dane, jak numery rachunków bankowych wszystkich przedsiębiorców, nazwa firmy lub imię i nazwisko, NIP, REGON, PESEL (którego publikacja może budzić szczególne wątpliwości), adres siedziby, imiona i nazwiska osób reprezentujących podmiot, jak również numery NIP i PESEL tych osób, data rejestracji, odmowy rejestracji albo wykreślenia z rejestru jako podatnika VAT, numery rachunków bankowych wskazanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym.

Ministerstwo Finansów przygotowało rewolucję w stosowanych obecnie przez ponad pół miliona firm metodach rozliczania VAT. Od 1 września br. odwrotne obciążenie i solidarna odpowiedzialność zostanie zastąpiona obowiązkiem stosowania mechanizmu podzielonej płatności (split payment). Zdaniem ekspertów, jest to kolejna próba przerzucenia dodatkowych kosztów „uszczelniania” systemu VAT na przedsiębiorców.

Zakres odwróconego obciążenia w VAT ulegnie rozszerzeniu o takie towary jak: sztaby, pręty, kształtowniki, blachy, folie z takich metali jak: nikiel, aluminium, ołów, cynk, cyna, blachy i folie z miedzi. W przypadku natomiast odpowiedzialności solidarnej zakres zostanie rozszerzony o m.in. rury, przewody rurowe, łączniki z takich metali jak: miedź, nikiel, aluminium, ołów, cynk, cyna.

Zmiana klasyfikacji PKWiU na CN oznacza rozszerzenie zakresu odwrotnego obciążenia i solidarnej odpowiedzialności w VAT. Wszystkie odpady złomu i surowców wtórnych będą objęte odwrotnym obciążeniem, a wszystkie artykuły z żeliwa lub stali solidarną odpowiedzialnością.

Instytucja, która w ramach regresu ubezpieczeniowego dostanie zapłatę w split payment, ponosi solidarną odpowiedzialność ze swoim klientem za nierozliczony VAT.

Podmiot świadczący usługi faktoringowe, w celu uwolnienia się od odpowiedzialności solidarnej (przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, tzw. split payment), musi dokonać płatności na rachunek VAT dostawcy towarów lub usługodawcy wskazanego na fakturze w kwocie odpowiadającej wysokości kwoty otrzymanej na swój rachunek VAT.

Ustawodawcy zadbali, aby wprowadzenie split payment przyniosło przedsiębiorcom pewne korzyści. Jedną z najistotniejszych jest fakt, że zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności powoduje wyłączenie tak zwanej solidarnej odpowiedzialności.

Konieczność wprowadzenia ustawy o zmianie ustawy o VAT, obowiązującej od 1 stycznia 2017 r., uzasadniona została potrzebą ograniczenia nadużyć w rozliczaniu VAT. Nowe regulacje powinny więc zwiększyć wpływy do budżetu państwa i wyeliminować nieuczciwe zachowania w obrocie gospodarczym. Ustawa zawiera jednak szereg nieścisłości, znacznie zwiększając ryzyko rozliczeń podatkowych dla uczciwych przedsiębiorców i obsługujących biznes księgowych.

Od 1 stycznia 2017 r. poszerzony został katalog towarów, których dostawa powoduje powstanie po stronie nabywcy solidarnej odpowiedzialności wraz z podmiotem dokonującym tej dostawy za jego zaległości w VAT. Solidarna odpowiedzialność nabywcy będzie dotyczyć tej części podatku VAT, która proporcjonalnie będzie przypadała na dokonywaną na jego rzecz dostawę.

Nowelizacja ustawy o VAT, której zasadnicza część wchodzi w życie od 1 stycznia 2017 roku, wprowadza cały zestaw nowych przepisów. Jakie są to przepisy i jak się na nie przygotować? Prezentujemy zestawienie najważniejszych zmian i wskazujemy na działania jakie warto podjąć.

Nowa sankcja, która może być wymierzona podatnikowi w wysokości aż 100% stwierdzonej nieprawidłowości, to tylko przykład uprawnień jakie otrzymały organy podatkowe do walki z oszustwami w VAT. Cel jest słuszny. Jednak jak zwykle w takich sytuacjach powstaje pytanie czy uczciwi podatnicy mogą spać spokojnie?

W wyniku uchwalonej na początku grudnia nowelizacji ustawy o VAT rok 2017 będzie obfitował w liczne zmiany w prawie podatkowym. Głównym celem tych zmian jest poprawa ściągalności podatku VAT, a także dostosowanie zakresu zwolnień (dotyczącego m.in. usług ubezpieczeniowych) do najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.

Senat przyjął projekt tzw. "dużej" nowelizacji ustawy o VAT. Zmiany mają przyczynić się do ograniczenia nadużyć w VAT oraz spowodować uszczelnienie systemu jego poboru, a w efekcie doprowadzić do zwiększenia wpływów z VAT poprzez m.in. przywrócenie tzw. sankcji administracyjnej i ograniczenie rozliczeń kwartalnych. Nowe regulacje mają obowiązywać od 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem części przepisów, które wejdą w życie 1 stycznia 2018 r.

Rada Ministrów przyjęła w dniu 25 października br. projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem pracodawców niezwykle kontrowersyjnym elementem nowelizacji jest powrót do nakładania dodatkowej sankcji za zaległości w podatku VAT.

W ustawie o VAT mają nastąpić od 2017 roku zmiany w przepisach dotyczących solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zaległości podatkowe podmiotu dokonującego dostaw określonych towarów i kaucji gwarancyjnej. Natomiast w ustawie o VAT i Ordynacji podatkowej wprowadzone mają zostać nowe przepisy dotyczące solidarnej odpowiedzialności pełnomocnika rejestrującego podatnika za zaległości podatkowe podatnika powstałe w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania tego podatnika jako podatnika VAT.

Nie ma podstaw do odstąpienia od proponowanych rozwiązań w zakresie odpowiedzialności solidarnej za podatek VAT należny od importera nakładanej na pośredników (agentów celnych i spedytorów) obsługujących podmioty, które nie uzyskały stosownych pozwoleń na procedury uproszczone. Takie stanowisko zajął Leszek Skiba, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów w odpowiedzi interpelację poselską.

Projekt ustawy o VAT przygotowywany przez Prawo i Sprawiedliwość jest zbyt radykalny, podnosi ryzyka prowadzenia firm oraz niesie niepotrzebne koszty dostosowania do nowych przepisów – uważają przedsiębiorcy z Konfederacji Lewiatan.

Przygotowany przez Prawo i Sprawiedliwość projekt nowej ustawy o VAT ma załatać dziury w obecnych przepisach i zwiększyć pobór podatku. Zmiany mają wejść w życie już od 1 stycznia 2016 roku.

Odpowiedzialność solidarna w podatku VAT

TSUE: brak zapłaty VAT to nie oszustwo. Opinia Rzecznik Kokott może zmienić zasady odpowiedzialności solidarnej

Odpowiedzialność nabywcy na tle ustawy o VAT

Odpowiedzialność solidarna za zaległości w VAT

Dochody podatkowe po 6 miesiącach 2020 r. - nie sprawdziły się pesymistyczne prognozy

Nowa solidarna odpowiedzialność w VAT od 1 stycznia 2020 r.

Biała lista podatników VAT - wzór zawiadomienia ZAW-NR od 1 stycznia 2020 r.

Obowiązki sprzedawcy i nabywcy w split payment od 1 listopada 2019 r.

VAT 2019 - odpowiedzialność solidarna po 1 listopada

Split payment zamiast odwrotnego obciążenia od 1 listopada 2019 r.

Czemu nie zawdzięczamy uszczelnienia VAT?

Odpowiedzialność solidarna w VAT - zmiany od 1 listopada 2019 r.

Obowiązkowy split payment obejmie także towar o wartości 100 zł

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności w VAT od 1 listopada 2019 r.

Solidarna odpowiedzialność w VAT - zmiany od 1 września 2019 r.

Biała lista podatników VAT, czyli lepsza weryfikacja kontrahentów

Biała lista podatników VAT od września 2019 r. - kolejne obowiązki dla przedsiębiorców

Obowiązkowa podzielona płatność - koszty kontroli systemu VAT poniosą przedsiębiorcy

Szerszy zakres odwróconego obciążenia i solidarnej odpowiedzialności w VAT

Rozszerzenie zakresu odwrotnego obciążenia i solidarnej odpowiedzialności w VAT

Split payment przy regresie ubezpieczeniowym

Split payment [Faktoring]

Split payment wyłącza solidarną odpowiedzialność w VAT

Rozliczenia VAT – na co muszą uważać księgowi i przedsiębiorcy?

Poszerzony katalog towarów objętych instytucją solidarnej odpowiedzialności

Jak przygotować się do zmian w VAT w 2017 r.?

Nowe sankcje VAT zagrożeniem dla uczciwych podatników?

Zmiany w podatku VAT od 1 stycznia 2017 r. Co czeka podatników?

Zmiany w ustawie o VAT od 1 stycznia 2017 r.

Niektóre propozycje zmian w VAT niepokoją przedsiębiorców

Solidarna odpowiedzialność za zaległości podatkowe w VAT – zmiany od 2017 roku

Solidarna odpowiedzialność agentów celnych i spedytorów za VAT należny od importera

Lewiatan: PiS-owski projekt ustawy o VAT zbyt radykalny

Opodatkowanie korzyści podatkowych i likwidacja odwrotnego obciążenia w VAT od 2016 roku