Prawo karne skarbowe, Czynny żal

W poprzednim roku ok. 6 mln podatników skorzystało z automatycznej akceptacji swojego zeznania PIT, nie wprowadzając w nim żadnych zmian. Tegoroczny termin na rozliczenia (30 kwietnia) już minął ale eksperci wskazują, że taka bierność często oznacza utratę ulg i odliczeń. Na szczęście przepisy pozwalają na skorygowanie błędów: 7 maja po godzinie 21:00, ponownie ruszyła usługa Twój e-PIT, co pozwala spóźnialskim na złożenie „czynnego żalu”, a pozostałym "zapominalskim" na korektę, która otwiera drogę w szczególności do uwzględnienia ulg podatkowych, a tym samym odzyskania nadpłaconego podatku.

Zapomniałeś o złożeniu deklaracji podatkowej PIT lub zapłaceniu podatku w terminie? Złóż czynny żal, dzięki temu możesz uniknąć kary. Aby czynny żal był skuteczny, musisz wypełnić obowiązki wobec naczelnika urzędu skarbowego lub urzędu celno-skarbowego, w szczególności złożyć zaległe deklaracje podatkowe lub zapłacić w całości należności publicznoprawne, wraz z odsetkami.

Podatnicy i przedsiębiorcy mają wątpliwości jak się zachować w przypadku wszczętego postępowania karnego skarbowego. Prawnicy, doradcy podatkowi wskazują, że podejrzany o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe podatnik nie wie na etapie ogłaszania zarzutów, jakim faktycznie materiałem dowodowym dysponuje organ. A te dowody fiskusa są na początku zazwyczaj niewielkie, wynikają z reguły tylko na ustaleniach kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Niestety zdarza się też w toku postępowania przygotowawczego, że organ administracji skarbowej próbuje sugerować, że dana osoba nie uniknie odpowiedzialności karnej, co ma skłonić podatnika do przyznania się do winy. Zdaniem ekspertów, na etapie przedstawienia zarzutów karnych, najbardziej racjonalnym rozwiązaniem dla podatnika jest nieprzyznanie się do winy, bowiem organy często automatycznie i bezrefleksyjnie stawiają zarzuty. Czynią to najczęściej w celu przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Złożenie PIT-u po terminie może spowodować sankcję finansową. Każdy spóźniony z rozliczeniem ma jednak szansę -  czynny żal. Sporządzenie tego pisma jest bardzo łatwe, usprawiedliwieniem może być zwykłe roztargnienie.

Nowelizacja Kodeksu karnego skarbowego przewiduje podwyższenie górnych granic zagrożenia sankcjami grzywien i więzienia za wybrane przestępstwa skarbowe. Celem zaostrzenia kar jest lepsze zabezpieczenie interesów finansowych budżetu państwa.

Obowiązkiem każdego podatnika jest wywiązanie się ze złożenia zeznania rocznego PIT w ustawowych terminach. W tym roku termin ten upłynął w dniu 2 maja br. Przed ewentualną karą uchroni nas złożenie zaległego PIT-u oraz czynny żal.

Jeżeli podatnik po kontroli podatkowej złoży korektę deklaracji i dopłaci wynikający z niej podatek, nadal może zostać ukarany za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Takie skutki przyniosła od 1 stycznia 2022 r. zmiana przepisów przygotowana w ramach rządowego programu "Polski Ład". Do końca zeszłego roku było inaczej: korekta rozliczeń, złożona na podstawie kodeksu karnego skarbowego (art. 16a), pozwalała automatycznie uniknąć kary (najczęściej grzywny) za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Zmiana ta ma również dalej idące konsekwencje - w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego i powiązanego z nim przedawnienia karalności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Niezależnie od tego przygotowany został projekt dużej nowelizacji kodeksu karnego skarbowego, która jeszcze bardziej pogorszy sytuację podatników.

9 marca 2022 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt obszernej nowelizacji kodeksu karno-skarbowego (kks). Zaproponowane zmiany w kks mają na celu przede wszystkim utrudnić unikanie odpowiedzialności karnej za przestępstwa i wykroczenia skarbowe, m.in. poprzez uszczegółowienie zasad korzystania z instytucji czynnego żalu oraz wydłużenia okresów przedawnień przestępstw i wykroczeń skarbowych. Rozszerzona ma być także możliwość stosowania instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności, a także instytucji skazania bez rozprawy. Stosowanie zmienionych przepisów ma doprowadzić do wzrostu skuteczności ścigania głównych sprawców przestępstw skarbowych i zmniejszania tzw. szarej strefy podatkowej. Omawiany projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu w II kwartale 2022 roku.

Czynny żal. Na mocy projektu, jakim jest Polski Ład, wprowadzone zostaną nowe obowiązki zarówno w kontekście korygowania jednolitych plików kontrolnych JPK_V7, jak i składania – wraz z jego korektą – czynnego żalu. Zmiany w kodeksie karnym skarbowym mają obowiązywać już od 2022 roku.

Przedawnienie zobowiązań podatkowych a postępowanie karne skarbowe. W dniu 12 października 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. RPO zaapelował do ministra o pilne podjęcie prac legislacyjnych, zmierzających do niezwłocznego wyeliminowania z obrotu prawnego przepisów art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70 c Ordynacji podatkowej.

Straż miejska wystawi mandat za niewydanie paragonu. 19 sierpnia 2021 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego oraz niektórych innych ustaw (nr UD269). Projekt ten zakłada stworzenie w Kodeksie karnym skarbowym (Kks) nowego katalogu niefinansowych organów postępowania mandatowego (wśród których znalazłyby się: Inspekcja Handlowa oraz straże gminne/miejskie). Organy te miałyby prawo prowadzenia postępowań mandatowych w sprawach o wybrane wykroczenia skarbowe (w tym m.in. dot. sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo niewydania paragonu).

Zmiany w podatkach od 1 maja 2021 r. Ministerstwo Finansów informuje, że od 1 maja 2021 r. wchodzą w życie liczne zmiany w przepisach podatkowych. Nowe regulacje mają na celu mi. in. ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej czy utrudnienie działania firm w szarej strefie. Przyczyniają się do wyrównywania szans przedsiębiorców na rynku. Zmiana przepisów Kodeksu karnego skarbowego będzie służyć przyspieszeniu oraz istotnemu uproszczeniu części spraw o wykroczenia skarbowe, które będą mogły być załatwione szybko i sprawnie w trybie postępowania mandatowego, bez konieczności kierowania sprawy do sądu karnego.

Czynny żal to instytucja pozwalająca na ograniczenie skutków odpowiedzialności karno-skarbowej. Jak złożyć czynny żal? Kiedy czynny żal jest skuteczny, a kiedy bezskuteczny? Kiedy czynny żal do JPK?

Czynny żal to instytucja prawa karnego, która pozwala na uniknięcie odpowiedzialności za popełnienie czynu zabronionego. Należy jednak pamiętać, że czynny żal to narzędzie wprowadzone przez ustawodawcę na ścisłe określonych zasadach i tylko spełnienie odpowiednich warunków umożliwia prawidłowe skorzystanie z tego rozwiązania.

Odpowiedzialność karnoskarbowa w firmie. Kiedy do doradcy podatkowego z wątpliwościami co do poprawności kwalifikacji podatkowej dokonanej transakcji zwraca się pracujący na umowie o pracę (np. główny księgowy czy dyrektor finansowy), sugerujemy najbezpieczniejsze rozwiązanie. Jeśli jednak sprawa dotyczy transakcji, która już miała miejsce, często okazuje się, że pracodawca nie dokonał najbezpieczniejszego, z podatkowego punktu widzenia, wyboru i podjął decyzję, która może być kwestionowana przez organy podatkowe. Bywa też, że pracodawca w ogóle nie wiedział o konieczności jej raportowania i opodatkowania. Jak wygląda w takim przypadku odpowiedzialność tych osób?

W ostatnim czasie wiele mówi się o zaostrzaniu kar dla podatników za przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Zapowiedzi te wydają się o tyle niepokojące, że nawet najwyższa staranność w prowadzeniu spraw podatkowych, postępowanie zgodnie z uzyskaną interpretacją podatkową i podejmowanie wszelkich działań, by wyeliminować ryzyko naruszenia przepisów może nie być wystarczająca – aby nie zetknąć się z finansowymi organami ścigania. Przedstawiciele podatnika, mimo to, mogą być na wiele lat uwikłani w postępowanie karnoskarbowe udowadniając, że żaden z nich nie jest wielbłądem.

Informacje o cenach transferowych a czynny żal. Resort finansów udzielił wyjaśnień dotyczących złożenia czynnego żalu w zakresie informacji o cenach transferowych (TPR).

Wszczęcie przez organy podatkowe postępowania karnego skarbowego wyłącznie po to, aby zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi nadużycie kompetencji tych organów. Tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch wyrokach z lipca 2020 r.

Korygując część ewidencyjną nowego JPK_VAT (JPK_V7), trzeba będzie się pokajać, aby uniknąć odpowiedzialności karnej skarbowej – wynika z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na pytanie DGP.

Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wystąpienie do Ministra Finansów w sprawie art. 62 § 2 i 2a Kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.). Zdaniem RPO art. 62 § 2 k.k.s. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji z uwagi na fakt, że wskazana regulacja narusza zasadę zaufania obywatela do państwa, jednoznaczności prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki. Można również podnieść zasadne zastrzeżenia co do zgodności wskazanego przepisu z art. 7 Konstytucji RP z uwagi na nieprecyzyjne i niejednoznaczne określenie w przepisach prawa znamion czynu zabronionego w postaci posługiwania się nierzetelną fakturą. Dlatego RPO zwrócił się do Ministra Finansów z prośbą o rozważenie możliwości podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych w kierunku uchylenia lub odpowiedniej zmiany zakresu art. 62 § 2 i 2a k.k.s.

30 lipca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyroki bardzo istotne dla wielu podatników pozostających w sporze z organami podatkowymi (sygn. I FSK 128/20, I FSK 42/20). Sąd kasacyjny oddalił skargi kasacyjne organu podatkowego na wyroki WSA we Wrocławiu, w których rozważono kwestie nadużycia prawa przez organ poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego.

Resort finansów chce wprowadzić możliwość złożenia przez podatnika tzw. czynnego żalu także w formie elektronicznej – powiedział rzecznik prasowy Ministerstwa Finansów Paweł Jurek.

W dwóch precedensowych wyrokach z 22 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że pismo zawiadamiające podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia wskutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (art. 70c w związku z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej), oprócz wskazania podstawy prawnej zawieszenia musi też zawierać podstawy (przyczyny i konkretne zarzuty) wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Eksperci chwalą tezy tych wyroków.

Podatnicy, którym grozi odpowiedzialność karna skarbowa, mogą się od niej uwolnić, składając tzw. czynny żal. Czynny żal to zawiadomienie właściwego organu o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Złożony prawidłowo, uwalnia od kary za nie. Jeżeli zatem podatnik np. nie złoży w terminie deklaracji podatkowej, to przekazanie czynnego żalu do urzędu skarbowego uchroni go przed zapłatą kary finansowej.

Przestępstwa skarbowe, w wyniku których państwo poniosło straty w wysokości przekraczającej 1 mln zł, są obecnie zagrożone karą finansową wynoszącą w dolnej granicy 750 zł. Pułap dolnej granicy ma wzrosnąć 10-krotnie. Sąd, orzekając karę grzywny, nie będzie mógł orzec jej poniżej 1 500 zł. Natomiast prokuratorom będzie łatwiej występować o nadzwyczajne obostrzenie kary.