VAT, Działalność gospodarcza

Przedsiębiorcy i właściciele hoteli, którzy w 2022 roku odpowiedzieli na apele państwa i kwaterowali u siebie uciekających przed wojną obywateli Ukrainy, po latach mierzą się z kontrolami Skarbówki. Urzędy domagają się zapłaty zaległego podatku VAT wraz z odsetkami, kwestionując stosowane stawki rozliczeń. Sprawa stała się przedmiotem interpelacji poselskiej, ale o ostatecznym losie polskich firm zadecyduje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W mojej pracy regularnie rozmawiam z przedsiębiorcami o tym, gdzie i jak trzymają to, co dla firmy najważniejsze. Zauważam pewien schemat. Firma ma rachunek bankowy, ma na nim płynność na bieżące zobowiązania, ma zaufanego doradcę po drugiej stronie infolinii - i na tym sprawa się kończy. Płynność uznaje się za rozwiązaną, bo pieniądze „są”. Tymczasem płynność to nie stan konta. To pytanie, czy w danej chwili masz do tych pieniędzy dostęp. Dwie różne rzeczy, które tylko w spokojnych czasach wyglądają identycznie.

Rozpoczęcie własnej działalności nie musi od razu oznaczać wpisu do CEIDG, comiesięcznych składek ZUS i rozbudowanej księgowości. Działalność nierejestrowana pozwala legalnie przetestować pomysł na biznes przy ograniczonych przychodach. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje ważna zmiana: zamiast limitu miesięcznego, stosuje się limit kwartalny. Wyjaśniamy, kto może skorzystać z tej formy, jak liczyć limit 10 813,50 zł, jakie obowiązki pozostają pomimo braku rejestracji oraz kiedy przejść na zarejestrowaną działalność gospodarczą.

W dniu 11 września 2026 r. weszły w życie pierwsze obowiązki raportowe wynikające z Cyber Resilience Act (CRA). Producenci produktów z elementami cyfrowymi mają teraz ustawowe, bardzo krótkie terminy na zgłaszanie podatności i incydentów bezpieczeństwa – i to niezależnie od wielkości firmy. Dla wielu przedsiębiorców oznacza to konieczność szybkiego uporządkowania procesów, a dla części z nich - szansę na pozyskanie dofinansowania z unijnego programu SECURE.

Przepisy ustawy o VAT dopuszczają wystawienie faktury ustrukturyzowanej w KSeF w innym modelu niż online w określonych trybach, jednak nie rozstrzygają wprost, jaki dokument w tym czasie powinien otrzymać nabywca. Kluczowe znaczenie ma nadanie fakturze numeru KSeF, od którego według resortu finansów zależy możliwość przekazania jej wizualizacji. W przeciwnym razie sprzedawca przekazuje jedynie potwierdzenie transakcji, które nie jest fakturą i nie uprawnia do odliczenia VAT. Potwierdzenie transakcji wydawane, gdy nie można wystawić wizualizacji faktury, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się dokumentem pomocniczym, w praktyce pełni istotną rolę.

Rząd przygotował rewolucyjne cięcie biurokracji w VAT i lżejsze obowiązki dla biznesu. Jednak diabeł tkwi w szczegółach nowych przepisów, które wchodzą w życie już za chwilę. Przedsiębiorcy, którzy uwierzą w prosty podatek, mogą wpaść w pułapkę rozszerzonej odpowiedzialności. Chodzi o jeden kluczowy błąd przy zakupach, który bezlitośnie wykorzysta urząd skarbowy.

Firma, która zapłaciła za reklamę, obsługę księgową lub oprogramowanie, może odpowiadać także za VAT niezapłacony przez usługodawcę. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja, której zasadnicza część ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Odpowiedzialność nie będzie jednak automatyczna. Znaczenie mają wartość zakupów i okoliczności transakcji, a zapłata w split payment ma chronić nabywcę przed tą odpowiedzialnością.

Komisja Europejska analizuje zmiany w zasadach odliczania VAT od samochodów firmowych. Proponowane regulacje, które właśnie trafiły do unijnych konsultacji, w przypadku pojazdów konwencjonalnych (spalinowych) mogą prowadzić do stopniowego ograniczenia, a docelowo nawet zniesienia prawa do odliczenia VAT.

O wysokości podatku VAT w polskiej gastronomii potrafi przesądzić pojedynczy detal w daniu, a przedsiębiorcy toną w skomplikowanych przepisach. Rzecznik MŚP interweniuje u Ministra Finansów i domaga się rewolucyjnych zmian. Chodzi o wprowadzenie jednej, przejrzystej stawki, która ukróci spory z fiskusem.

Wystarczy posiadać gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha, aby powstał obowiązek wykupienia OC rolnika. Nie ma znaczenia, czy ziemia jest uprawiana, wydzierżawiona czy od lat leży odłogiem. Wielu właścicieli dowiaduje się o tym dopiero podczas kontroli lub po otrzymaniu kary – a konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze niż 480 zł.

Komentując jedną z najnowszych interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, prof. dr hab. Witold Modzelewski przypomina, że w aktualnym stanie prawnym są trzy postacie faktury (papierowa, elektroniczna i ustrukturyzowana). Każda z nich jest ważna i zgodna z prawem: nawet w przypadku, gdy jest obowiązek nadania jej postaci ustrukturyzowanej, nie ma zakazu wystawienia też z tego tytułu jej w postaci papierowej lub elektronicznej. Jeżeli każda z tych postaci faktury podaje dane zgodne z rzeczywistością, to nie ma do nich zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Czyli nie jest prawdą - jak twierdzi Dyrektor KIS - że każda z tych postaci może powodować obowiązek zapłaty podatku wynikający z ww. przepisu.

W dniu 4 września 2026 r. Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o VAT uchwalonej w lipcu br., kończąc tym samym prace parlamentarne nad nowelizacją, której większość zmian wejdzie w życie od początku 2027 roku. Ustawa czeka obecnie na podpis Prezydenta RP. To nie jest duża reforma, ale przynosi kilka konkretnych uproszczeń dla podatników – m.in. mniej danych do raportowania w JPK_VAT oraz ochronę przed odpowiedzialnością za zaległości podatkowe kontrahenta przy płatnościach split payment - pisze Zuzanna Niełacna, ekspertka księgowo-podatkowa fillup k24.

Podatkowa dyskryminacja następstwa pokoleniowego w biznesie to jeden z ważniejszych problemów polskiej gospodarki – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Sąd odrzucił skargę przedsiębiorcy na decyzję VAT, bo uznał, że nie uzupełnił braków formalnych w terminie. Problem w tym, że termin w ogóle nie powinien zacząć biec. NSA stwierdził poważne nieprawidłowości przy doręczeniu korespondencji i uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcie.

Podatek VAT po raz kolejny się zmienia. Od stycznia 2027 roku przedsiębiorców czeka szereg nowych regulacji – część z nich ma uprościć rozliczenia, inne oznaczają nowe obowiązki. Zmiany obejmą m.in. firmy kończące działalność, import samochodów, kasy fiskalne, odpowiedzialność solidarną za VAT oraz tzw. składy VAT.O zmianach rozmawialiśmy z Joanną Dmowską, redaktorką naczelną „Biuletynu VAT”.

Niedługo zostanie uchwalony kolejny potworek legislacyjny w ustawie o VAT – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Zmiany te mają obowiązywać od 2027 roku.

Pierwsze miesiące obowiązkowego KSeF pokazują coś, co wielu z nas przeczuwało: system nie rozwiąże za nas problemów z fakturowaniem, jeśli na etapie wdrożenia nie przeanalizujemy wszystkich procesów związanych z wystawianiem faktur funkcjonujących w organizacji. Efekt? Każdy błąd pojawiający się na fakturze – niezależnie od tego czy jest merytoryczny czy czysto techniczny – trzeba skorygować w myśl regulacji VAT-owskich i możliwości schemy danego typu faktury. Bywa to dużym wyzwaniem.

W dniu 25 maja 2026 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej i trzech innych ustaw (kodeksu karnego skarbowego, ustawy o VAT i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej). Głównym celem tej nowelizacji jest ujednolicenie zasad dokonywania korekt (bez wezwania organu podatkowego) tych ksiąg podatkowych, które zostały przesłane organowi podatkowemu w postaci elektronicznej. Ponadto nowe przepisy pozwolą na automatyczne udostępnianie podatnikowi (płatnikowi), w tym przedsiębiorcy, w systemie teleinformatycznym organu podatkowego - danych tego podatnika (płatnika) będącego użytkownikiem systemu teleinformatycznego.

Od 1 listopada 2026 roku założenie jednoosobowej działalności gospodarczej będzie możliwe wyłącznie online. A jeszcze w 2024 roku prawie co trzeci wniosek o założenie firmy składano poza kanałem elektronicznym. Przy ponad 345 tys. rejestracji przedsiębiorstw rocznie zmiana obejmie dużą grupę osób, które dotychczas korzystały z pomocy urzędników. Ich potrzeba uzyskania wsparcia nie zniknie, zmieni się jedynie miejsce, w którym będą go szukać.

Ile wynoszą w 2026 r. składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorców. ZUS wyjaśnia, że ich wysokość zależy od minimalnego wynagrodzenia oraz prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Płaca minimalna jest w 2026 r. wyższa o 140 zł w porównaniu z ubiegłym rokiem (wynosi 4806 zł brutto), natomiast przeciętne wynagrodzenie wzrosło o 747 zł.

Kupiłeś do firmy samochód osobowy, odliczyłeś połowę VAT, a po miesiącu uznałeś, że auto będzie służyło wyłącznie działalności? Nie musisz rezygnować z drugiej połowy podatku. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że zmiana sposobu użytkowania pojazdu z mieszanego na wyłącznie firmowy daje prawo do korekty VAT i odzyskania nieodliczonej części – proporcjonalnie do pozostałego okresu korekty.

Odliczanie VAT związanego z wydatkami ponoszonymi na nabycie i eksploatację samochodu wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej podlega ścisłym regułom. Niedopełnienie choćby jednego z przewidzianych w przepisach obowiązków może uniemożliwić odliczenie podatku.

Podzielona płatność w VAT nie ochroni już zawsze nabywcy przed odpowiedzialnością solidarną ze sprzedawcą. Od października 2026 r. w ustawie o VAT pojawi się szereg wyjątków. Uchwalony przez Sejm 17 lipca 2026 r. rządowy projekt nowelizacji ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników ma m.in. na celu częściowe wyłączenie ochrony, jaką daje mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) przed zastosowaniem odpowiedzialności solidarnej. Jak czytamy w uzasadnieniu tego projektu, nowelizacja ma w ramach MPP zastosować odwołanie się do instytucji nadużycia prawa. Skutkiem tego przepisów przewidujących odstąpienie od wymierzenia sankcji VAT dla płacących w MPP nie będzie się stosować do podatnika, który wiedział, że faktura zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o VAT. Ponadto odpowiedzialnością solidarną zostaną objęte niektóre usługi niematerialne – np. księgowe, doradcze, reklamowe. Zmiany te mają obowiązywać już od 1 października 2026 r.

Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może, po niewykonaniu wcześniejszego polecenia usunięcia naruszenia , wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeżeli współpraca formalnie oparta na umowie cywilnoprawnej lub kontrakcie B2B faktycznie spełnia warunki określone w art. 22 § 1 kodeksu pracy (k.p.). Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania dziennikarza wyjaśniło, co taka decyzja oznacza dla podatkowych rozliczeń stron.

Zmęczenie i potrzeba oddechu od maili, telefonów i projektów to uczucia, które dobrze zna nie tylko pracownik etatowy. Coraz więcej samozatrudnionych prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze przyznaje wprost: chcieliby odpocząć, ale mają wątpliwości, co będzie się działo z ich firmą podczas dłuższej nieobecności. Często nie wiedzą nawet, jakie prawa do odpoczynku im przysługują. Wyjaśniamy, jakie mechanizmy prawne, podatkowe oraz organizacyjne mogą pomóc przedsiębiorcy złapać oddech.