Tematy - Ustawa o VAT, Kara umowna

Obowiązkowy KSeF stał się dla firm jedną z największych zmian w rozliczeniach VAT od lat. Wielu przedsiębiorców zakładało jednak, że mimo przejścia na faktury ustrukturyzowane nadal będzie mogło wygodnie wysyłać klientom „normalne” PDF-y jako czytelne wizualizacje dokumentów zapisanych w systemie. Najnowsza interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej pokazuje jednak, że skarbówka patrzy na tę praktykę znacznie ostrzej, niż spodziewał się biznes.

Naczelny Sąd Administracyjny po raz kolejny zajął stanowisko w sprawie podatkowego rozliczenia kar umownych. W wyroku z 9 czerwca 2026 r. (sygn. II FSK 989/23) Sąd potwierdził, że kara umowna zapłacona w związku z odstąpieniem od nierentownej umowy może stanowić koszt uzyskania przychodów.

Już wiemy, że cała oficjalna wykładnia przepisów o KSeF jest z istoty błędna, bo podatnicy zupełnie inaczej czytają te przepisy i jak zawsze to oni ostatecznie będą mieli rację. Ich zdaniem od kilku lat są trzy równorzędne postacie faktur VAT (tak będą nazywać faktury wystawiane na podstawie ustawy VAT) – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Prof. dr hab. Witold Modzelewski wskazuje dwa najważniejsze przepisy dot. obowiązkowego KSeF: art. 106ba oraz art. 106gb ust. 4 pkt 5 ustawy o VAT. I wyjaśnia ich treść normatywną oraz znaczenie w praktyce.

Kwestia podatkowego rozliczania kar umownych od lat pozostaje jednym z najbardziej spornych obszarów w praktyce CIT. Choć przepisy się nie zmieniają, zmienia się sposób ich interpretacji – i jak pokazuje najnowszy przykład, coraz częściej na korzyść podatników.

Sejm już uchwalił nowelizację ustawy o VAT wprowadzającą obowiązek wystawiania i otrzymywania faktur ustrukturyzowanych za pomocą KSeF. To dla podatników jest bardzo ważna informacja: gdy zostaną wydane bardzo szczegółowe akty wykonawcze (są już opublikowane kolejne wersje projektów) oraz pojawi się zgodnie z tymi rozporządzeniami urzędowe oprogramowanie interfejsowe (dostęp na stronach resortu finansów) można będzie zacząć interesować się tym przedsięwzięciem.

To pytanie zadała jedna ze spółek z o.o., która w wyniku nieprzewidzianych opóźnień w realizacji kontraktów została zobowiązana do ich zapłaty. Wątpliwości dotyczyły tego, czy takie wydatki powinny być uznane za niezwiązane z działalnością gospodarczą i podlegać opodatkowaniu na podstawie art. 28m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT.

Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

Kary umowne są jednym ze sposobów zabezpieczenia należytego wykonania obowiązków umownych. Prócz roli zabezpieczającej pełnią także rolę stymulującą dłużnika do realizacji umowy. W umowach często spotyka się zastrzeżenie kar umownych z różnych tytułów, na przykład kara umowna za nieterminowe wykonanie umowy czy kara umowna za odstąpienia (rozwiązanie) umowy z przyczyn leżących po jednej ze stron umowy. Wiele osób nie zastanawia się czy prawnie możliwym i skutecznym jest sumowanie (kumulowanie) kar umownych z różnych tytułów.

Informujemy, że został opublikowany nowy tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług (VAT). Dokument dostępny jest do wglądu w Dzienniku Ustaw. Zachęcamy do zapoznania się z aktualnymi przepisami.

Od 1 lipca 2023 r. wchodzi w życie największa część nowych przepisów wprowadzanych przez nowelizację ustawy o VAT z 26 maja 2023 r., zwanej pakietem SLIM VAT 3. Zmiana dot. sankcji w VAT weszła w życie już 6 czerwca br., a przepisy dot. HUB-u paragonowego będą obowiązywać od 15 września 2023 r.

Uiszczana przez abonenta kwota pieniężna, określana jako roszczenie z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, stanowi w istocie wynagrodzenie za świadczenie usług. Dlatego jej zapłata powinna być rozliczona w VAT. Takie stanowisko zajął w styczniu 2023 r. Szef KAS, zmieniając kilka interpretacji na ten temat uznających to dotychczas świadczenie za odszkodowanie niepodlegające VAT.

SLIM VAT 3. Zgodnie z uzasadnieniem MF, celem proponowanych rozwiązań jest dalsze uproszczenie rozliczania przez podatników, podatku od towarów i usług.

Uproszczona procedura VAT, czyli możliwość niezapłacenia podatku w momencie importu towaru. Jakie warunki należy spełnić?

SLIM VAT 3. Pojawił się długo wyczekiwany projekt ustawy wprowadzającej uproszczenia w zakresie podatku VAT. Co nas czeka w VAT w 2023 roku?

Czy można wykreślić podatnika VAT z rejestru czynnych podatników VAT tylko na podstawie podejrzenia, że ów podatnik zamierza dokonać wyłudzeń skarbowych z wykorzystaniem banku? Okazuje się, że tak. Można tak zrobić (i to bez zawiadamiania tego podatnika) na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o VAT. Problem wyjaśnia Jagoda Kondratowska-Muszyńska, doradca podatkowy w Kancelarii Prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego.

W świetle przepisów o VAT, spółka cywilna jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej jest podatnikiem tego podatku. W praktyce od lat budzi wątpliwości kwestia czy na fakturach w nazwie spółki cywilnej powinny być ujęte imiona i nazwiska wspólników spółki cywilnej, czy wystarczy jej nazwa.

Ustawa o VAT zawiera „treść zasadniczą” oraz szereg załączników grupujących określone towary. Załącznik nr 8 do ustawy o VAT zawiera wykaz towarów, których dostawa jest opodatkowana stawką 0% VAT na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT.

Ustawa o VAT zawiera „treść zasadniczą” oraz szereg załączników grupujących określone towary. Załącznik nr 7 do ustawy o VAT zawiera wykaz towarów zwolnionych z podatku na podstawie art. 74 ust. 1 pkt 17 ustawy.

Księgowanie faktury z Chin. Kiedy należy zaksięgować spóźnioną fakturę z Chin? Kiedy dokonać korekty VAT?

Czym jest nota korygująca, jakie informacje zawiera i kto może ją wystawić? Kiedy zamiast noty korygującej jest konieczna faktura korygująca? Kto musi zaakceptować notę korygującą?

Czego unikać a na co zwrócić szczególną uwagę podczas zawierania umowy? Jak zabezpieczyć się przed nieuczciwym kontrahentem oraz jakie środki zaradcze mogą zostać wdrożone w przypadku braku zapłaty należności?

Ustawa o VAT w wersji pdf do pobrania. Tekst ustawy na podstawie tekstu jednolitego Dz. U. z 2022 r. poz. 931.

Ustawa o VAT zawiera „treść zasadniczą” oraz szereg załączników grupujących określone towary. Załącznik nr 3 do ustawy o VAT zawiera wykaz towarów opodatkowanych stawką 8% (wcześniej 7%).

Slim VAT 3 wprowadza zmiany w systemie proporcji odliczania VAT w sprzedaży mieszanej. Znacząco zwiększona zostanie kwota, która pozwala na odliczenie 100% wysokości podatku naliczonego.

Zaprezentowana przez Ministerstwo Finansów w 2020 roku idea „SLIM VAT” doczekała się kolejnej odsłony. 8 sierpnia 2022 roku został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, tzw. SLIM VAT 3. Pakiet ten, tak jak poprzednie, ma na celu wprowadzenie kolejnych uproszczeń w zakresie rozliczenia VAT. Projekt ustawy zakłada również implementację wyroku TSUE z dnia 15 kwietnia 2021 roku w sprawie C-935/19 dotyczącego możliwości nakładania przez organy podatkowe 20 proc. sankcji VAT. Obecnie projekt trafił do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Konsultacje projektu potrwają do 26 sierpnia 2022 roku. Z kolei planowane wejście w życie nowych przepisów przewidziano na 1 stycznia 2023 roku.

Podatnik można odliczyć VAT z faktur sprzed rejestracji działalności. Jakie warunki należy spełnić, by odzyskać VAT?

W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano 11 lipca 2022 r. założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten jest aktualnie przygotowywany w Ministerstwie Finansów i w III kwartale 2022 r. ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu. Nie jest więc wykluczone, że zmiany te wejdą w życie jeszcze w 2022 roku ale bardziej prawdopodobne jest, że stanie się to na początku 2023 roku. Jakie zmiany w VAT planuje resort finansów?

Fiskus zakwestionował odliczenie VAT od zakupu towarów i usług związanych z naprawą szkody powstałej z winy firmy podczas prowadzonych robót ziemnych, ponieważ uznał, że wydatki te nie są związane z przedmiotem działalności firmy. Spółka wygrała jednak w sądzie.

Kary umowne, w odróżnieniu od odszkodowań, stanowią przychód z innych źródeł i są objęte PIT. Przekonał się o tym podatnik, którego sprawa zakończyła się ostatecznie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie (wyrok NSA z dnia 29 marca 2022 r. sygn. II FSK 1822/19).

Szkoła jogi prowadzi stacjonarne zajęcia dla zapisanych osób stosując 8% stawkę VAT. W okresie letnim (wakacyjnym) planuje zorganizowanie wyjazdu z zajęciami jogi, gdzie zapewni uczestnikom również zakwaterowanie i wyżywienie. Czy taki zorganizowany wyjazd w celu uczestnictwa w zajęciach jogi również może korzystać z 8% stawki VAT?

Sankcje VAT w postaci dodatkowego zobowiązania. Częste zmiany prawa podatkowego powodują problemy w aktualizacji systemów do raportowania. Mimo to fiskus jest bezlitosny, jeżeli chodzi o egzekwowanie przepisów podatkowych i nakładanie dodatkowych sankcji VAT, nawet jeżeli błąd wynikał z niezamierzonych błędów systemowych. Na szczęście sądy stają tutaj po stronie przedsiębiorców.

Ministerstwo Finansów szykuje kolejny pakiet zmian w VAT pod nazwą SLIM VAT 3. Będzie to ponad 20 nowych rozwiązań, które (w założeniu) mają ułatwić rozliczanie podatku VAT. Pakiet SLIM VAT 3 ma zrealizować wiele postulatów zgłaszanych Ministerstwu Finansów przez przedsiębiorców. Przynosi im m.in. prostsze fakturowanie, zmniejszenie formalności oraz poprawę płynności finansowej firm. Prekonsultacje SLIM VAT 3 zostały przedłużone do 23 lutego 2022 r.

Bonusy ilościowe - rozliczenie VAT. Jak prawidłowo ujmować w deklaracji VAT bonusy za ilość?

Solidarna odpowiedzialność VAT. Nabywanie towarów od kontrahentów ma swoje konsekwencje podatkowe. W większości przypadków przedsiębiorcy dokonują w takiej sytuacji odliczenia podatku VAT na podstawie otrzymanych faktur. Ustawa o VAT przewiduje jednak tzw. solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe kontrahenta w określonych przypadkach. Dodatkowo coraz bardziej popularny staje się nurt należytej staranności, który – co warto zaznaczyć na wstępie – nie doczekał się jeszcze ustawowej definicji. Te dwie instytucje są kluczowe, jeżeli chodzi o odpowiedzialność podatkową nabywcy towarów na tle ustawy o VAT.

Obowiązek podatkowy w VAT. Zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT determinują okres opodatkowania danego świadczenia. Przepisy ustawy o VAT przewidują zasadę ogólną, ale także szereg wyjątków zmieniających zasadniczo terminy wykazania transakcji w deklaracji VAT. Poniżej przedstawione zostały zasady ogólne oraz wybrane tematy wyjątkowego powstawania obowiązku podatkowego.

E-faktury - zmiany od 2022 roku. 18 listopada w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa wprowadzająca Krajowy System e-Faktur (KSeF). W 2022 r. korzystanie z e-faktury będzie fakultatywne. Od 2023 r. użycie e-faktury ma się stać obowiązkowe dla wszystkich podatników VAT. Będzie to wymagać uprzedniej zgody organów UE. Ustawa zawiera również przepisy dotyczące zmian w fakturowaniu, stanowiące część pakietu SLIM VAT 2.

Jedną ze zmian proponowanych w ramach Polskiego Ładu jest wprowadzenie opcji opodatkowania transakcji finansowych. Zgodnie z planowanymi zmianami, od 1 stycznia 2022 r. podatnicy będą mogli wybrać opodatkowanie usług finansowych świadczonych na rzecz podatników VAT, ale tylko w transakcjach B2B. Świadczenie usług finansowych, do których zastosowanie mają dotychczasowe przepisy o zwolnieniach z VAT (wskazane w art. 43 ust. 1 ustawy VAT) na rzecz konsumentów (B2C), dalej będą objęte „obowiązkowym” zwolnieniem.

Zwolnienie z VAT. Ustawodawca przygotował nowelizację ustawy o VAT, której celem jest wpisanie do przepisów zwolnień dotyczących dostaw na rzecz sił zbrojnych państw członkowskich NATO. Nowe regulacje mają wejść w życie 1 lipca 2022 r.

Grupa VAT. W ramach Polskiego Ładu, mającego przynieść szereg istotnych zmian w gospodarce, przede wszystkim dla przedsiębiorców, przewidziana jest zmiana w ustawie o VAT dotycząca wprowadzenia grup VAT. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji znaleźć można projekt z dnia 26 lipca 2021 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.

Mały podatnik VAT. W 2022 roku małym podatnikiem w rozumieniu ustawy o VAT będzie podatnik u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w 2021 r. kwoty 5 513 000 zł. W przypadku podatników prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie, zarządzających funduszami inwestycyjnymi, agentów limit wynosi 207 000 zł.

Ulga na złe długi. W ramach pakietu SLIM VAT 2 ustawodawca wprowadza zmiany dotyczące warunków korzystania z ulgi na złe długi. Wydłużeniu ulegnie również termin na skorzystanie z ulgi. Jakie dokładnie zmiany pojawią się w ustawie o VAT od 1 października 2021 r.?

SLIM VAT 2. Przygotowany przez resort finansów pakiet SLIM VAT 2 został 19 sierpnia 2021 r. podpisany przez Prezydenta. To kilkanaście zmian ułatwiających rozliczanie VAT. Nowe przepisy ułatwią m. in. wykonywanie prawa do odliczenia podatku naliczonego, wydłużają termin na stosowanie ulgi na złe długi, czy poprawiają płynność finansową firm stosujących MPP. Większość nowych przepisów zacznie obowiązywać od 1 października 2021 r.

SLIM VAT 2 zawiera rozwiązanie, które umożliwi podatnikowi rozliczającemu podatek z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej dokonania korekty deklaracji, w sytuacji gdyby w pierwotnej deklaracji nie rozliczył w prawidłowej wysokości podatku.

VAT od kar umownych - dodatkowe prace. W trakcie realizacji projektu budowlanego mogą wystąpić nowe okoliczności, takie jak np. problemy z gruntem czy wady dokumentacji projektowej. Może to spowodować konieczność podjęcia dodatkowych prac, a tym samym poniesienia dodatkowych kosztów przez wykonawcę, które powinny obciążać zamawiającego. Strony umowy budowlanej muszą ustalić, czy taka kara umowna podlega, czy nie podlega opodatkowaniu VAT.

VAT od kar umownych. Żaden przepis Dyrektywy w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (ani też zresztą żaden przepis polskiej ustawy o VAT) nie reguluje bezpośrednio kwestii opodatkowania VAT kar umownych ani odszkodowań. Dlatego kluczową rolę odgrywa w tym przypadku orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE.

Kara umowna wypłacona przez dłużnika solidarnego stanowi jego koszt uzyskania przychodu. Przedsiębiorca wygrał w NSA spór z fiskusem w tej sprawie.

Wiele osób dokonując sprzedaży działek budowlanych stoi przed pytaniem, czy tak transakcja zobliguję je do naliczenia podatku VAT, a tym samym sprzedawca zostanie uznany jako podatnik w myśl ustawy o podatku od towarów i usług. Żeby odpowiedzieć na to pytania, należy w pierwszej kolejności prześledzić zapisy ustawy, definiujące czynności związane z procesem sprzedaży.

Samofakturowanie to jedna z możliwości dokumentowania sprzedaży towarów i usług. Na czym polega i kto może stosować? Jak wystawiać korektę i duplikat faktury w procesie samofakturowania? Jak numerować faktury? Jak uwzględniać w JPK_VAT?

Kary umowne i rekompensaty a VAT. Kwalifikacja kar umownych i rekompensat budzi problemy interpretacyjne. Opłaty te, stosowane z reguły w przypadku niewłaściwego wykonania zobowiązań, mają bowiem bardzo różny charakter. Dla ustalenia, czy dana czynność podlega opodatkowaniu, konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii ekwiwalentności realizowanego świadczenia. Zawsze trzeba ustalić, czy płacący karę otrzymał coś w zamian. Nie wystarczy nazwanie płatności karą, aby nie trzeba było naliczać VAT. Stwierdzenie, czy zapłata kary umownej lub rekompensaty podlega opodatkowaniu VAT, wymaga przede wszystkim zbadania, czy ta konkretna zapłata może być uznana za płatność za dostawę towarów bądź świadczenie usług w rozumieniu ustawowym.

Ustawa o VAT, Kara umowna

Skarbówka ostrzega firmy przed PDF-ami z KSeF. Jedna różnica wystarczy

Czy kara za odstąpienie od umowy może być kosztem uzyskania przychodu?

VAT 2026: Każda faktura może mieć 3 równorzędne postacie i każda z nich jest legalnym dokumentem. Wystawca może posługiwać się każdą z tych postaci

Nie uzgodniłeś sposobu udostępnienia faktury wystawionej w KSeF, to nabywca jej formalnie nie dostał. Dwa najważniejsze przepisy regulujące KSeF

Skarbówka zmienia podejście do kar umownych. Korzystna interpretacja szefa KAS

Czym jest faktura ustrukturyzowana? Czy jej papierowa wersja jest fakturą w świetle ustawy o VAT?

Czy wydatki na kary umowne mogą podlegać opodatkowaniu estońskim CIT?

Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

Kumulacja kar umownych – kiedy jest możliwa

Nowy tekst jednolity ustawy o VAT

SLIM VAT 3 - przegląd zmian. Co się zmieni w VAT od 1 lipca i od 15 września 2023 r.?

Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy a VAT

SLIM VAT 3 od 1 kwietnia 2023. Najważniejsze założenia

Procedura uproszczona VAT w imporcie. Jakie warunki?

SLIM VAT 3 - co się zmieni?

Wykreślenie podatnika z rejestru czynnych podatników VAT na podstawie podejrzenia wyłudzeń skarbowych

Jaka nazwa spółki cywilnej na fakturach VAT? Z nazwiskami wspólników, czy bez?

Załącznik nr 8 do ustawy VAT

Załącznik nr 7 do ustawy VAT

Jak zaksięgować opóźnioną fakturę z Chin

Nota korygująca – czym jest, kto może wystawić, jakie błędy na fakturze może poprawić

Jak zabezpieczyć się w umowie przed nieuczciwym kontrahentem i brakiem zapłaty?

Ustawa o VAT [pdf]

Załącznik nr 3 do ustawy VAT

Slim VAT 3 a sprzedaż mieszana - co się zmieni?

SLIM VAT 3 i sankcja 20% VAT - zmiany w VAT od 2023 roku

Odliczenie VAT z faktur sprzed rejestracji

Zmiany w VAT na przełomie 2022 i 2023 roku - założenia nowelizacji ustawy o VAT

Odliczanie VAT. Wydatek nie zawsze musi mieć bezpośredni związek z działalnością opodatkowaną

Kary umowne a PIT

Jaka stawka VAT na wakacyjną szkołę jogi z zakwaterowaniem i wyżywieniem

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe VAT

SLIM VAT 3 - Ministerstwo Finansów rozpoczęło prekonsultacje

Bonusy ilościowe - jak rozliczać w VAT?

Odpowiedzialność nabywcy na tle ustawy o VAT

Zasady ogólne powstawania obowiązku podatkowego w VAT

E-faktury - zmiany od 2022 roku

Nowy ład a zmiany w usługach finansowych w VAT

Dostawy dla sił zbrojnych NATO zwolnione z VAT

Zmiany w ustawie o VAT - wprowadzenie grup VAT

Mały podatnik VAT - limity na 2022 rok

Ulga na złe długi - zmiany od 1 października 2021 r.

SLIM VAT 2. Co się zmieni i od kiedy?

SLIM VAT 2. Korekta deklaracji importowej

Dodatkowe prace a opodatkowanie VAT kar umownych

VAT od kar umownych - przesłanki opodatkowania w wyrokach TSUE

Czy kara umowna wypłacona przez dłużnika solidarnego jest kosztem?

Uznanie sprzedawcy działek budowlanych jako podatnika VAT

Samofakturowanie – co warto wiedzieć?

Kary umowne i rekompensaty - opodatkowanie VAT