Tematy - Pcc - podatek od czynności cywilnoprawnych, Gospodarstwo rolne

Jedna decyzja o przekazaniu ziemi w rodzinie może mieć znacznie poważniejsze skutki, niż większość rolników zakłada. W nowej interpretacji indywidualnej Dyrektor Krajowej Informacji jasno wskazuje, że nawet darowizna części gospodarstwa rolnego może prowadzić do utraty zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), jeśli nastąpi w okresie 5 lat od zakupu gruntów objętych ulgą.

Wystarczy posiadać gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 1 ha, aby mieć obowiązek wykupienia OC rolnika – nawet wówczas, jeżeli ziemia nie jest uprawiana i nie prowadzisz żadnej produkcji. Wielu właścicieli gruntów nadal o tym nie wie, a brak ważnej polisy może skończyć się karą finansową i koniecznością pokrycia ogromnych odszkodowań z własnej kieszeni. W 2026 roku przepisy nadal obowiązują, a kontrole mogą prowadzić nie tylko urzędnicy UFG, ale również gminy i starostwa.

Już przekroczenie 1 ha gruntów rolnych może oznaczać, że działka formalnie staje się gospodarstwem rolnym. To z kolei uruchamia obowiązki podatkowe, ograniczenia przy sprzedaży ziemi i przepisy związane z KRUS czy KOWR. Problem dotyczy także osób, które odziedziczyły nieużytkowane działki po rodzinie.

Rolnicy zyskali dodatkowy czas na złożenie wniosków o dopłaty bezpośrednie, ale spóźnienie może oznaczać realne straty finansowe. Po 1 czerwca 2026 roku kwota wsparcia będzie pomniejszana o 1 proc. za każdy dzień roboczy opóźnienia. Resort rolnictwa wydłużył także termin wprowadzania zmian do dokumentów.

Ponad 30 proc. rolników negatywnie ocenia swoją sytuację finansową, a eksperci ostrzegają przed narastającą niestabilnością całego sektora. Najnowszy raport pokazuje, że większość gospodarstw funkcjonuje bez finansowych buforów bezpieczeństwa, a nawet niewielkie wstrząsy mogą pogłębić problemy z płynnością i zadłużeniem.

Kupowanie używanych rzeczy zwłaszcza przez internet stało się bardzo popularne. Kupujemy używane samochody, rowery, laptopy, smartfony, wyszukujemy okazje na portalach aukcyjnych. Jednak nie każdy wie, że po zakupie rzeczy ruchomej (niekoniecznie używanej) o wartości rynkowej ponad 1000,- zł, od osoby nie będącej podatnikiem VAT (lub zwolnionej z VAT) kupujący powinien zapłacić 2% podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Spora część właścicieli gospodarstw o tym nie wie, że osoby posiadające gospodarstwo o powierzchni powyżej 1 ha użytków rolnych muszą pamiętać o ważnym obowiązku – wykupieniu polisy OC rolnika. Co istotne, dotyczy on samego posiadania ziemi, a nie prowadzenia produkcji rolnej. Brak ubezpieczenia może oznaczać karę i poważne konsekwencje finansowe.

Jakie skutki podatkowe ma udzielenie pożyczki pieniężnej? Kiedy trzeba zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) a kiedy można skorzystać ze zwolnienia podatkowego? Czy pożyczki pieniędzy między członkami najbliższej rodziny są opodatkowane?

Koniunktura w rolnictwie wyraźnie się pogarsza. Najnowsze dane GUS pokazują najniższy od trzech lat poziom wskaźnika nastrojów, a rolnicy coraz gorzej oceniają zarówno obecną sytuację, jak i przyszłość swoich gospodarstw.

Od 1 kwietnia 2026 r. wzrośnie składka zdrowotna dla osób ubezpieczonych w KRUS. Nowa stawka obejmie domowników i pomocników rolnika. Zmiana wynika z ogłoszonego przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 r., które wyniosło 9228,64 zł. Sprawdź, kto zapłaci więcej i jakie obowiązki trzeba spełnić, by zachować prawo do świadczeń.

Już jutro, 18 marca 2026 r., zaczynają obowiązywać przełomowe przepisy ustawy o zdrowiu zwierząt. To jedna z najważniejszych zmian dla rolników ostatnich lat — nowe regulacje nie tylko dostosowują polskie prawo do unijnych standardów, ale też znacząco upraszczają codzienne funkcjonowanie gospodarstw. Sprawdź, co dokładnie się zmienia i kto skorzysta najbardziej.

Miliony złotych wsparcia dla gospodarstw ruszają ponownie. Od 15 marca rolnicy mogą już składać wnioski o dopłaty bezpośrednie i obszarowe. Choć główne zasady pozostają takie same jak w poprzednich latach, pojawiły się też ważne zmiany dotyczące m.in. torfowisk, użytków zielonych i ekoschematów. Wnioski tradycyjnie składa się wyłącznie online.

Oferty kuszą ogromnymi pieniędzmi, ale eksperci ostrzegają: nie podpisuj „od ręki”. Umowy pod OZE wiążą grunt nawet na trzy dekady i mogą zdecydować o przyszłości całego gospodarstwa.

W polskim rolnictwie zawrzało. Okazuje się, że nawet samozbiory i darmowe rozdanie warzyw zostaną objęte podatkiem VAT. Dla wielu gospodarzy, którzy po tragicznym sezonie próbowali ratować plony, to kolejny cios ze strony państwa.

Rząd przygotowuje rewolucyjne zmiany w dopłatach unijnych dla rolników. Nowy projekt ustawy o rolnikach aktywnych zawodowo ma wyeliminować fikcyjne gospodarstwa i sprawić, że pieniądze z Wspólnej Polityki Rolnej trafią wyłącznie do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą. Były komisarz rolnictwa Janusz Wojciechowski ostro skrytykował te zmiany.

Cyfrowa rewolucja wkracza na wieś! Już w 2026 roku także rolnik będzie musiał zmierzyć się z KSeF – Krajowym Systemem e-Faktur. Czy jesteś gotowy na koniec papierowych faktur, łatwiejsze rozliczenia i nowe wyzwania technologiczne? Sprawdź, co dokładnie się zmienia i jak przygotować swoje gospodarstwo, żeby nie zostać w tyle.

Rolnicy w tarapatach finansowych zyskali tarczę ochronną. Dzięki nowelizacji ustawy o restrukturyzacji zadłużenia złożenie wniosku do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wstrzymuje egzekucję komorniczą. Zmiana ma dać czas na rozmowy z wierzycielami, ułatwić restrukturyzację i uchronić tysiące gospodarstw przed nagłą utratą majątku. To krok, który eksperci określają jako bardzo istotny dla bezpieczeństwa produkcji żywności w Polsce.

Polacy chętnie kupują różne rzeczy przez internet, ale nie wiedzą, że niektóre transakcje rządzą się swoimi prawami. Fiskus ma coraz więcej możliwości, żeby sprawdzić, kto nie zapłacił podatku PCC. Monika Piątkowska, doradca podatkowy w e-pity.pl i fillup.pl, wyjaśnia, kiedy zachować szczególną czujność i jak uniknąć ewentualnych problemów ze skarbówką.

PCC od zakupu samochodu. Czy zawsze przy kupnie samochodu trzeba zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)? Kto płaci PCC i składa deklarację PCC-3? Jaka stawka PCC od zakupu samochodu? Kto jest zwolniony z PCC przy zakupie samochodu? W jakich sytuacjach zakup samochodu nie jest opodatkowany PCC?

Kupowanie używanych rzeczy (przedmiotów) to codzienność wielu z nas. Kupujemy używane samochody, rowery, laptopy, smartfony, wyszukujemy okazje w internecie na portalach aukcyjnych. Jednak nie każdy wie, że nabywając rzecz ruchomą (niekoniecznie używaną) o wartości rynkowej ponad 1000,- zł od osoby nie będącej podatnikiem VAT kupujący powinien zapłacić 2% podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Wysokość dopłat z budżetu państwa do składek ubezpieczeń rolnych upraw i zwierząt w 2025 roku pozostanie na niezmienionym poziomie, czyli 65 proc. składki ubezpieczeniowej. Takie rozwiązanie zakłada projekt rozporządzenia, który został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Transakcje zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (ZCP) nie są czynnościami podlegającymi podatkowi od towarów i usług (art. 6 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, dalej u.p.t.u.). A skoro nie ma tu podatku VAT, pojawiają się obowiązki w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych (zobacz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, dalej u.p.c.c.). Ja rozliczyć zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa w zakresie PCC?

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w trzech nowych (z listopada 2023 r.) interpretacjach indywidualnych uznał, że zwolnienie z podatku PCC nie obejmuje zakupu jednorodzinnego domu w budowie ani domu w stanie surowym zamkniętym, również z wykonaną elewacją.

Podatek rolny w 2024 roku wzrośnie o 21 proc. – wynika z danych prezesa GUS. Będzie to największa podwyżka spośród wszystkich danin w 2024 roku. Nawet maksymalne stawki podatków lokalnych wzrosły tylko o 15 proc. – zgodnie z wskaźnikiem inflacji z pierwszego półrocza 2023 roku

Rząd zamierza zlikwidować podatek od czynności cywilno-prawnych przy zakupie pierwszego mieszkania na rynku wtórnym - poinformował 31 marca 2023 r. minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Przy hurtowych zakupach mieszkań PCC wyniesie 6% od od szóstego i kolejnych mieszkań kupowanych w danej inwestycji (budynku).

Czy rolnik ryczałtowy ma obowiązek zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) jeżeli kupi od innego rolnika używany traktor (czy inną maszynę rolniczą, np. siewnik, bronę, pług, kombajn), czy inną rzecz wykorzystywaną w gospodarstwie rolnym? Jak odpowiadają na to pytanie organy podatkowe?

Nabór wniosków o dopłaty bezpośrednie 2023 potrwa do 15 maja i jest prowadzony wyłącznie za pomocą aplikacji eWniosekPlus. W tym roku pojawiły się nowe rodzaje płatności związane z ochroną środowiska i klimatu. Te mechanizmy realizowane są w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Informuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W ramach projektu ustawy o ograniczeniach w nabywaniu lokali mieszkalnych, rząd analizuje rozwiązanie dotyczące ograniczenia kupna powyżej pięciu mieszkań w jednej inwestycji - poinformował 9 marca 2023 r. w RMF FM minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Musimy ograniczyć flipping, bo powoduje on bańkę cenową, podwyższanie cen - powiedział minister Buda.

Projekt ustawy o ograniczeniach w nabywaniu lokali mieszkalnych został skierowany do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - poinformowało PAP 17 stycznia 2023 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Osoba, która ma już pięć mieszkań (albo kupująca w jednej transakcji więcej niż 5 mieszkań), zapłaci przy nabyciu szóstego wyższy podatek od czynności cywilnoprawnych (stawka 6%). Ponadto nabycie szóstego mieszkania i kolejnych będzie możliwe tylko raz na rok. Projekt ten wkrótce stanie na posiedzeniu rządu - powiedział 18 stycznia 2023 r. premier Mateusz Morawiecki.

W sumie prawie 148 tysięcy złotych różnych podatków (PCC, VAT, PIT, CIT) inkasuje fiskus przy okazji zakupu nowego mieszkania wartego 400 tysięcy. Dodatkowo budownictwo mieszkaniowe jest ważnym kołem zamachowym gospodarki mającym wyraźne przełożenie na PKB i dochody budżetu państwa. Dlatego wsparcie finansowe z budżetu państwa tego sektora (np. w postaci taniego kredytu ze stałym oprocentowaniem) może się więc temu budżetowi po prostu opłacać.

Ministerstwo Finansów opublikowało 8 listopada 2022 r. broszurę informacyjną "Zwolnienie pożyczek w rodzinie w podatku od czynności cywilnoprawnych", w której wyjaśnia na czym polega to zwolnienie, kto może z niego skorzystać i co trzeba zrobić, żeby skorzystać ze zwolnienia. Wyjaśnieniom tym towarzyszą liczne przykłady i odpowiedzi na pytania podatników.

Małoletni podatnik. Co do zasady podatnikiem jest ktoś na kim ciąży obowiązek podatkowy. I okazuje się, że w pewnych przypadkach małoletni mogą być podatnikami.

Cesja wierzytelności może być z VAT lub PCC w zależności od tego, czy należność jest łatwo odzyskać, czy przeciwnie. W tym leży zasadniczy problem, który sprawia, że fiskus nie zawsze jest tego samego zdania co podatnicy i sądy. Rozstrzygające w tej sprawie będzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Opodatkowanie sprzedaży złomu zależy od tego, czy odbywa się w ramach działalności gospodarczej czy okazjonalnie.

Złoto inwestycyjne to ciekawa opcja dywersyfikacji posiadanych aktywów. Chcesz zainwestować w złoto? Jak to wygląda od strony podatkowej?

Podejmując decyzję o sprzedaży nieruchomości należy przygotować się na dokonanie wielu formalności. Powstaną skutki nie tylko o charakterze cywilnoprawnym, ale również te na gruncie podatku VAT albo podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).

Sprzedaż (i każda inna forma odpłatnego zbycia) gospodarstwa rolnego (całego lub jego części) może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Jakie są warunki tego zwolnienia podatkowego?

ZCP to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Sprzedaż lub aport poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa, które razem nie będą stanowiły ZCP, będzie determinowało zupełnie inne obowiązki podatkowe.

Kolekcjonowanie monet niebędących środkiem płatniczym może być w pewnych przypadkach związane z obowiązkiem podatkowym. Zainteresowanie numizmatyką może przybrać formę aktywną – nie tylko nabywanie, ale również sprzedawanie. W jakich okolicznościach należy zapłacić podatek?

Przekształcenie spółki jawnej w spółkę komandytowo-akcyjną powoduje obowiązek podatkowy w zakresie PCC. Podstawę opodatkowania z tytułu zmiany umowy spółki stanowi wartość wszystkich wkładów wniesionych do tej spółki w związku z przekształceniem. Jednak ze względu na zasadę jednokrotnego opodatkowania PCC, zwolnieniem objęta będzie ta część wkładu, która odpowiada opodatkowanej wcześniej wartości wkładów w spółce jawnej. Tak orzekł Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji podatkowej z dnia 11 lipca 2022 r. sygn. 0111-KDIB2-2.4014.1.2022.2.MZ.

Wiele serwisów zachęca użytkowników do sprzedaży niepotrzebnych rzeczy przy użyciu internetowego ogłoszenia. Lepiej pozbyć się nieużywanych mebli za niewielką cenę niż przechowywać bez celu na balkonie. Pojawia się jednak pytanie – jak to wygląda od strony podatkowej? Czy urząd skarbowy może nas ścigać za niezgłoszoną sprzedaż na OLX?

Coraz większa liczba rolników przygotowuje i odpłatnie udostępnia pokoje gościnne dla turystów w swoich gospodarstwach rolnych. Jak opodatkować dochody z tego tytułu? Czy dochody z agroturystyki są zwolnione z podatku dochodowego?

W dniu 24 marca 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał ważny wyrok w sprawie C-697/20, mający istotne znaczenie dla opodatkowania VAT działalności rolniczej w Polsce.

Podatek rolny. W celu ustalenia stawki podatku rolnego na 2022 r. przyjmuje się średnią cenę skupu żyta za okres ostatnich 11 kwartałów, ogłaszaną corocznie przez GUS. Jaka będzie wysokość podatku rolnego w 2022 r.? Kto i kiedy opłaca podatek?

Polski Ład dla rolnictwa. W dniu 9 października w Przysusze odbyła się prezentacja Polskiego Ładu dla polskiej wsi z udziałem premiera Mateusza Morawieckiego, wicepremiera Jarosława Kaczyńskiego, ministra rolnictwa i rozwoju wsi Grzegorza Pudy oraz komisarza UE ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego.

Stawka płatności za zazielenienie (płatności zielonej) za 2021 r. wynosi 327,26 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności.

Nieznajomość prawa podatkowego szkodzi. A na pewno nie jest żadnym argumentem przed urzędem skarbowym. Podatki to nie tylko roczne zeznania podatkowe PIT. Trzeba wiedzieć, że fiskus może się upomnieć o podatek (a także ukarać za niezapłacenie daniny) także w różnych, codziennych sytuacjach, jak drogie prezenty (np. weselne), zakup samochodu, sprzedaż używanych rzeczy, czy choćby posiadanie psa.

PCC-2 i SD-2 w e-Urzędzie Skarbowym. Ministerstwo Finansów poinformowało 1 października 2021 r., że w e-Urzędzie Skarbowym (e-US) udostępniona została nowa usługa przeznaczona dla notariuszy – możliwość złożenia deklaracji PCC-2 i SD-2. W okresie przejściowym PCC-2 i SD-2 będą mogły być składane zarówno przez e-Urząd Skarbowy, jak i przez dotychczasowe formularze dostępne na Portalu Podatkowym.

Polski Ład dla rolnictwa. Uwolnienie rolniczego handlu detalicznego, cyfrowy system pozwalający na identyfikowanie żywności „od pola do stołu”, satelitarny system monitoringu upraw rolniczych czy e-okienko dla rolnika – to tylko część propozycji Polskiego Ładu dla sektora. Szczegóły, nad którymi trwają prace, mają być znane w ciągu kilku najbliższych tygodni. – Chcemy rozwiązać problemy, o których rolnicy mówili już od dawna. Inwestycje pomogą wyrównywać szanse między obszarami wiejskimi a miastem – zapowiada Anna Gembicka, sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Normy szacunkowe dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej są corocznie zmieniane w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen towarowej produkcji rolniczej. Z uwagi na niższy wskaźnik ustawodawca przewiduje obniżkę podatku płaconego przez rolników w 2022 r.

Pcc - podatek od czynności cywilnoprawnych, Gospodarstwo rolne

Skarbówka ostrzega rolników: jedna darowizna może przekreślić zwolnienie z PCC

Każdy rolnik z gospodarstwem powyżej 1 ha musi mieć OC. Jakie grożą kary za brak?

Jakie obowiązki ma właściciel ziemi rolnej? Wiele osób nie zna tych przepisów

Rolnicy mogą spóźnić się z wnioskiem o dopłaty. Każdy dzień będzie jednak kosztował

Rolnicy alarmują. Coraz więcej gospodarstw działa „na styk”, a presja finansowa rośnie

Musisz zapłacić 2% podatku po zakupie samochodu, smartfona, roweru i innych rzeczy bez VAT od 1000 zł w górę. Nie tylko używanych. Jakich formalności trzeba dopełnić?

Każdy rolnik z gospodarstwem ponad 1 ha musi posiadać OC. Jakie grożą kary za jego brak?

Podatek od pożyczki pieniędzy. Stawki, terminy, zwolnienie dla najbliższej rodziny

Najgorsze nastroje w rolnictwie od 3 lat. GUS alarmuje: gospodarstwa coraz bardziej pesymistyczne

Od 1 kwietnia ważne zmiany w KRUS. Wchodzi wyższa składka zdrowotna!

Rewolucja dla hodowców od 18 marca! Mniej biurokracji, nowe zasady i realne ułatwienia

Ruszyły dopłaty dla rolników 2026. Można już składać wnioski – są też nowe zasady

Rolnicy dostają nawet kilkadziesiąt tysięcy rocznie za hektar. Ale jeden zapis w umowie OZE może zablokować ziemię na 30 lat!

Podatek od samozbiorów? Skarbówka bierze się nawet za darmowe rozdawanie warzyw

Tysiące gospodarstw straci unijne dopłaty? Nowa definicja rolnika od 2026 roku

KSeF dla rolników – idzie rewolucja, która zapuka do gospodarstw już w 2026 roku!

Nowe prawo ratuje rolników przed komornikiem! Teraz egzekucje długów wstrzymane po złożeniu wniosku do KOWR

Kupujesz rzeczy przez internet? Za te towary musisz zapłacić podatek w ciągu 14 dni

Podatek PCC przy kupnie samochodu. Kto płaci? Ile? W jakim terminie? Deklaracja podatkowa

Kupiłeś rzecz używaną bez VAT za więcej niż 1000 zł? Musisz zapłacić 2 proc. podatku PCC i złożyć deklarację podatkową do urzędu skarbowego

Dopłaty do ubezpieczeń rolnych w 2025 r. W jakiej wysokości?

PCC a zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozliczenie podatku, obowiązki kupującego, goodwill

Czy zakup domu w budowie lub w stanie surowym zamkniętym korzysta ze zwolnienia z PCC?

Podatek rolny 2024. Rolnicy zapłacą dużo więcej niż zwykle! Co z cenami żywności?

Likwidacja podatku od czynności cywilnoprawnych przy zakupie pierwszego mieszkania na rynku wtórnym

Zakup używanej maszyny rolniczej - np. ciągnika - a podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

Wnioski o dopłaty bezpośrednie 2023. Jakie zmiany? Co rolnik musi wiedzieć?

Hurtowe zakupy mieszkań. Czy będzie limit 5 mieszkań i wyższy podatek PCC?

6 proc. PCC przy nabyciu szóstego i kolejnych mieszkań

Podatki przy zakupie nowego mieszkania - ile bierze fiskus

Pożyczka w rodzinie, zwolnienie z podatku (PCC) - wyjaśnienia Ministerstwa Finansów

Podatki wobec małoletnich

Cesja wierzytelności (przelew) - VAT czy PCC?

Sprzedaż złomu – kwestie podatkowe

Złoto inwestycyjne – kwestie podatkowe

Sprzedaż nieruchomości na gruncie podatku VAT i PCC

Sprzedaż gospodarstwa rolnego a podatek dochodowy

Skutki podatkowe zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa

Kupowanie i sprzedaż monet – jakie podatki?

Przekształcenie spółki jawnej w komandytowo-akcyjną. PCC od wkładów

Podatek od sprzedaży rzeczy używanych

Agroturystyka a podatek dochodowy (PIT). Wynajem pokoi gościnnych turystom w gospodarstwie rolnym zwolniony z PIT

VAT od działalności rolniczej - ważny wyrok TSUE

Podatek rolny 2022 - co warto wiedzieć?

Polski Ład dla rolnictwa - 7 kluczowych zmian

Stawka płatności za zazielenienie za 2021 r.

Drogie prezenty, zakup samochodu, sprzedaż rzeczy używanych – sprawdź czy musisz zapłacić podatek

Deklaracje PCC-2 i SD-2 w e-Urzędzie Skarbowym - usługi dla notariuszy

Propozycje Polskiego Ładu dla rolnictwa

Normy szacunkowe dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej w 2022 r.