Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), Fiskus

Ministerstwo Finansów ma oryginalny sposób wdrażania technologii: publikuje wymagania, wyznacza termin i tysiące firm muszą zainteresować się integracjami. Idealny model sprzedaży dla dostawców oprogramowania, ale całkowicie nieosiągalny. A jak w tym dynamicznym środowisku radzą sobie działy księgowości?

Podatek VAT po raz kolejny się zmienia. Od stycznia 2027 roku przedsiębiorców czeka szereg nowych regulacji – część z nich ma uprościć rozliczenia, inne oznaczają nowe obowiązki. Zmiany obejmą m.in. firmy kończące działalność, import samochodów, kasy fiskalne, odpowiedzialność solidarną za VAT oraz tzw. składy VAT.O zmianach rozmawialiśmy z Joanną Dmowską, redaktorką naczelną „Biuletynu VAT”.

Aplikant adwokacki prowadzący jednoosobową działalność chciał ująć w kosztach czesne, opłatę rekrutacyjną, dojazdy na uczelnię i podręczniki związane ze studiami podyplomowymi z zakresu rynków kapitałowych. Dyrektor KIS potwierdził, że to koszt podatkowy. Kluczowe jest jednak spełnienie pewnych warunków.

Mandat 2,5 tys. zł za błędną stawkę VAT na pizzy z krewetkami i 500 zł kary za butelkę wody sprzedaną bez paragonu – dwie głośne sprawy ostatnich tygodni przypominają, że okres urlopowy to dla administracji skarbowej czas wytężonej pracy w terenie. Kontrolerzy incognito mogą pojawić się w lokalu, na targowisku, w punkcie usługowym albo sezonowej wypożyczalni, a górna granica mandatu karnego skarbowego wynosi w 2026 r. 24 030 zł.

Jeszcze kilka lat temu Krajowa Administracja Skarbowa prowadziła wyrywkowe kontrole podatkowe, oparte głównie na intuicji swoich pracowników. Przeczucie urzędnika, zgadywanie czy żmudne przeszukiwanie deklaracji w poszukiwaniu śladów oszustw podatkowych to dziś relikt przeszłości. Współczesny fiskus opiera się na analizie danych, sztucznej inteligencji i zaawansowanych algorytmach, które potrafią w kilka sekund wychwycić nieprawidłowości tam, gdzie kiedyś potrzeba było tygodni pracy. Cyfryzacja administracji skarbowej diametralnie zmieniła charakter kontroli podatkowych. Są one precyzyjniejsze, szybsze i skuteczniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa informują, że od 7 stycznia 2026 r. rozpocznie się cykl szkoleń dotyczących Krajowego Systemu e-Faktur: „Środy z KSeF - KSeF w pigułce”. Zaś 24 stycznia 2026 r. (sobota) w godzinach 9.00 – 15.00 urzędy skarbowe w całej Polsce zorganizują dzień otwarty dotyczący obowiązkowego modelu KSeF, który ma ruszyć 1 lutego br.

Fiskus ma prawo do prowadzenia kontroli kont bankowych. Dotyczy to osób prywatnych oraz przedsiębiorców i firm. Dla sprawdzenia historii transakcji na koncie bankowym nie musi być prowadzone przeciwko nam żadne postępowanie ani wszczęta kontrola. Skarbówce wystarczy samo podejrzenie popełnienia wykroczenia lub przestępstwa skarbowego, aby sięgnąć do banku po informacje o dokonywanych przez nas transakcjach. Poza tym zautomatyzowane systemy same badają na bieżąco historię bankową naszych kont i wyłapują transakcje podejrzane.

W 6 miesięcy br. liczba wykrytych fikcyjnych faktur była o prawie 3% mniejsza niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Jak zaznaczają eksperci, KAS stosuje coraz skuteczniejsze cyfrowe narzędzia weryfikujące. Algorytmy z użyciem sztucznej inteligencji są dużo szybsze i dokładniejsze w wyłapywaniu oszustw niż metody tradycyjne. Jednocześnie oszuści są mniej skłonni do podejmowania ryzyka. Ostatnio wartość brutto wynikająca z fikcyjnych faktur wyniosła ponad 4,1 mld zł, a więc o przeszło 3% mniej niż rok wcześniej.

Choć liczba kontroli podatkowych w Polsce od 2023 roku spada, ich skuteczność jest wyższa niż kiedykolwiek. W 2024 roku aż 98,1% kontroli podatkowych oraz 94% kontroli celno-skarbowych zakończyło się wykryciem nieprawidłowości. Urzędy skarbowe, dzięki wykorzystaniu narzędzi analitycznych takich jak STIR, JPK czy big data, trafnie typują podmioty do weryfikacji, skupiając się na firmach obecnych na rynku i rzeczywiście dostępnych dla egzekucji zobowiązań. W efekcie kontrola może spotkać każdego podatnika, który nieświadomie popełnił błąd lub padł ofiarą nieuczciwego kontrahenta.

Organy egzekucyjne dwukrotnie potrąciły należności ze świadczenia emerytalnego seniora, co pozbawiło go środków niezbędnych do życia. Najpierw zajęcia dokonał ZUS, a następnie urząd skarbowy, ściągając dodatkowe środki z jego konta bankowego. Sprawa trafiła do Rzecznika Praw Obywatelskich, a Ministerstwo Finansów zapowiedziało analizę przepisów w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości.

W 2025 roku ma ruszyć akcja informacyjna promująca e-paragony. Tak zapowiedział szef Krajowej Administracji Skarbowej Marcin Łoboda. Dodał, że funkcja ta umożliwia przesłanie paragonu z kasy fiskalnej sklepu na aplikację klienta w telefonie.

Ministerstwo Finansów poinformowało, że od 1 października 2024 r. pracownicy urzędów skarbowych i Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) będą udzielać odpowiedzi na pytania podatników na jednej ogólnopolskiej infolinii KAS pod numerami: (+48) 22 330 03 30 – dla połączeń z telefonów komórkowych i 801 055 055 – dla połączeń z telefonów stacjonarnych. Tak jak do te pory podatnicy uzyskają pod tymi numerami ogólną informację podatkową i celną. Istotną nowością będzie możliwość uzyskania na tej infolinii informacji dotyczących indywidualnych spraw podatnika objętych tajemnicą skarbową po potwierdzeniu tożsamości kodem telePIN.

Fiskus przeprowadza masowe kontrole kont bankowych osób prywatnych i firm. Wystarczy podejrzenie o popełnienie wykroczenia lub przestępstwa. Obecnie Krajowa Administracja Skarbowa może także żądać od banków ujawnienia informacji o rachunkach klientów bez potrzeby wcześniejszego postawienia im zarzutów karnych. A już od 2025 roku fiskus ma otrzymać kolejne narzędzie, na mocy dyrektywy unijnej DAC7.

Jak wynika z danych MF, na koniec 2023 roku zaległości podatkowe przekroczyły 115 mld złotych. To o 2% mniej niż rok wcześniej. Ponad 81% z ww. kwoty stanowi VAT, a na następne pozycje w tym zestawieniu zajmują akcyza i PIT. Z kolei biorąc pod uwagę podział na województwa, blisko 50 mld złotych do uregulowania dotyczy podatników z woj. mazowieckiego. W przypadku woj. śląskiego to ponad 13 mld złotych, a wielkopolskiego – 11 mld złotych.

Termin rozliczenia podatków za 2023 już coraz bliżej. Warto wiedzieć, że jest sporo nowości w obszarze rozliczenia podatku od spadków i darowizn. A co z podatkiem od zorganizowanych zrzutek w internecie? Wyjaśniamy.

Stosując dodatkowe, „karne” zobowiązania podatkowego organ musi brać pod uwagę okoliczności towarzyszące dokonaniu przez podatnika naruszeń. W przeciwnym razie sankcja może naruszać zasadę proporcjonalności. Przepisy konstytuujące tę regułę wprowadzono do ustawy o VAT 6 czerwca 2023 r., jednak z zastrzeżeniem, że mają być stosowane do postępowań i kontroli wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej regulacji. A zdarzało się, że organy o tym zapominały. To szansa dla firm, które padły ofiarą błędu organów podatkowych.

Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie informuje, że funkcjonariusze KAS w czasie kontroli celno-skarbowej mają m.in. prawo dokonać tymczasowych (do 96 godzin od podpisania protokołu) zajęć ruchomości, które mogą być zlicytowane na poczet zadłużenia. Przykładowo w ostatnich dniach fiskus tymczasowo zajął dwa kontenery, ciągniki i naczepy samochodowe.

Coraz więcej podatników decyduje się na przeprowadzenie termomodernizacji swoich nieruchomości. Jednym z głównych powodów jest możliwość skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej, określonej w art. 26h ustawy PIT. Jednak nie każdy podatnik ma prawo do tej ulgi. Zbyt wczesne sprzedanie lub przekazanie nieruchomości może pozbawić tej preferencji podatkowej.

Mazowieccy podatnicy winni są skarbówce ponad 54 mld zł. To blisko 45 proc. zadłużenia całego kraju. Zaraz za nimi są Ślązacy i Wielkopolanie.

Ceny transferowe są obecnie najczęstszym obszarem kontroli podatkowych. Najmocniej weryfikowane są transakcje zawarte z podmiotami powiązanymi posiadającymi siedziby w tzw. rajach podatkowych, a także wewnątrzgrupowe, dotyczące usług niematerialnych, szczególnie o niskiej wartości dodanej. 

Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa informują, że już 10 mln wizyt zostało zarezerwowanych przez podatników przez usługę „Umów wizytę w urzędzie skarbowym”. Najczęściej osobiście przychodzą do urzędu skarbowego (po wcześniejszej rezerwacji wizyty) podatnicy którzy chcą uzyskać zaświadczenie, załatwić sprawę związaną z podatkami majątkowymi lub z rozliczeniem PIT. Trzeba wiedzieć, że można uniknąć stania w kolejce w urzędzie skarbowym jeżeli wcześniej umówi się wizytę w konkretnym terminie i o konkretnej godzinie (nawet z 21-dniowym wyprzedzeniem). Jak to zrobić? Jak umówić wizytę w urzędzie skarbowym? Nie zawsze jednak trzeba wizytę w urzędzie skarbowym umawiać. Kiedy nie trzeba tego robić?

Jak ściągać z firm większe podatki? Uchwalając nowe, lub wyższe. Ale nie tylko. Można również podciągnąć określone działania podatnika pod katalog czynności podlegających opodatkowaniu, nawet jeśli takimi nie są. Również bezpodstawnie. W zakończonej wyrokiem z 10 lutego 2023 r. sprawie firmy, którą fiskus objął obowiązkiem poboru podatku u źródła z tytułu jej wydatków na zakup usług ubezpieczenia, WSA w Poznaniu orzekł, że taka interpretacja organu „nie odpowiada prawu”. Uchylając ją wskazał, że organ jest zobowiązany dokonać prawidłowej wykładni prawa.

Ministerstwo Finansów informuje, że sprawozdania finansowe składane do Szefa KAS a tajemnica skarbowa i nie mogą być udostępniane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.