Kategorie

Podatki, Postępowanie podatkowe

Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Decyzja podatkowa skierowana przez organ nie do tego podmiotu, co należy, stanowi przesłankę nieważności takiej decyzji. Czy może się zdarzyć, że organ przeprowadzi postępowanie i wyda decyzję wobec błędnego podmiotu? Co zrobić, jeśli tak się stanie?
Prawo określa pewne ograniczenia w zakresie wglądu w akta sprawy podatkowej. Organ może odmówić stronie wglądu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Istotne jest, aby zasada swobodnej oceny dowodów w sprawie podatkowej nie przekształciła się w ocenę dowolną. W tym celu organ podatkowy jest normatywnie związany wieloma dyrektywami ogólnymi postępowania podatkowego. Musi przede wszystkim opierać się na wszechstronnie zebranym i ocenionym materiale dowodowym.
Naczelny Sąd Administracyjny ma rozpoznać dwie skargi kasacyjne wniesione w związku ze sprawami, w których równolegle do prowadzonego postępowania podatkowego wszczęto postępowanie karne skarbowe, a w konsekwencji tego powiadomiono podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm.).
Podatnik ma prawo powoływać się na klauzulę rozstrzygania wątpliwości podatkowych na swoją korzyść, i to w bardzo szerokim zakresie. Organy podatkowe mają natomiast obowiązek ustalania owej korzyści w toku sprawy podatkowej oraz zastosowania się do zasad wynikających z Ordynacji podatkowej, jak również ustawy – Prawo przedsiębiorców w przypadku, gdy sprawa dotyczy podmiotów gospodarczych.
W przepisach Ordynacji podatkowej określone zostały przesłanki wznowienia postępowania podatkowego. Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mogących skutkować wzruszaniem decyzji ostatecznych. Celem wznowienia postępowania jest ponowne rozpatrzenie sprawy, zmierzające do usunięcia ciężkich wad postępowania podatkowego, ujawnionych po wydaniu decyzji.
W czasie trwania postępowania podatkowego organy podatkowe mogą wydawać różnego rodzaju postanowienia. Mogą mieć one charakter porządkujący postępowanie, dotyczący np. decyzji organu odnośnie określonych zdarzeń w ramach postępowania. Taki rozstrzygnięcia organu mogą być zaskarżane, co daje wyraz zasadzie dwuinstancyjności postępowania. Na postanowienia organu służy specjalny środek zaskarżenia – zażalenie.
Stawienie się przed organem podatkowym osoby prawidłowo wezwanej jest jej obowiązkiem, zarówno prawnym, jak i społecznym. Czy w związku z tym stawiennictwo świadka w postępowaniu podatkowym, mimo że obowiązkowe, może być usprawiedliwione, a jeśli tak, to w jaki sposób?
Urząd skarbowy w chwili otrzymania zajęcia komorniczego na wierzytelności podatnika staje się podmiotem postępowania egzekucyjnego. Mimo zarzutów podatnika fiskus nie jest uprawniony do kontrolowania legalności działań komornika, bo organ ten nie jest podmiotem tego postępowania – w taki oto sposób fiskus tłumaczył, dlaczego naczelnik urzędu skarbowego przekazał należny podatnikowi zwrot nadpłaty podatku komornikowi, mimo że ten umorzył już postępowanie egzekucyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję organu podatkowego, określającą podatnikowi wysokość zobowiązania akcyzowego, bo organ ten nie uwzględnił przy jej wydawaniu dowodów przedstawionych przez podatnika. Uznał tym samym, że organy podatkowe nie mogą opierać niekorzystnych dla podatników decyzji jedynie na urzędowych dokumentach, jednocześnie nie dopuszczając dowodów przeciwnych.
Nie sprawdziły się początkowe zapowiedzi resortu finansów dotyczące zawieszenia w okresie epidemii czynności kontrolnych prowadzonych wobec podatników. Obok problemów z płynnością finansową, a w perspektywie koniecznością zwolnień pracowników i likwidacją działalności, przedsiębiorcy w dalszym ciągu będą konfrontować się zatem z urzędnikami. Muszą zadbać o prawidłowość rozliczeń, jak również bacznie przyglądać się działaniom fiskusa.
W czasie epidemii koronawirusa kontrole (podatkowe i celno-skarbowe) i postępowania podatkowe w dalszym ciągu będą prowadzone. Uchwalona przez Sejm tarcza antykryzysowa zakłada jedynie zawieszenie terminów procesowych i sądowych, za zatem także zawieszenie terminów przedawnienia przestępstw i wykroczeń skarbowych.
Czas trwania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może zostać wydłużony na skutek zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia. Przy czym, różnicą są nie tylko przesłanki powodujące powstanie tych sytuacji, ale także sposób liczenia terminu po ich ustąpieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, że zaniedbania procesowe organu w postępowaniu podatkowym nie mogą być prostowane przez inny organ w trybie nadzwyczajnym.
Zastosowanie instytucji klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania przez organy Krajowej Administracji Skarbowej to coś, czego bardzo boją się podatnicy. Warto jednak mieć na uwadze, że Ordynacja podatkowa uwzględnia również pewne wyłączenia w tym zakresie.
Regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej dają możliwość prowadzenia specyficznego postępowania podatkowego przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Chodzi o postępowanie związane jest z zastosowaniem tzw. klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Niedopuszczalne jest podwyższanie przez organ odwoławczy kwot zobowiązania określonych już wcześniej przez organ pierwszej instancji, bez powołania się na zaistnienie umożliwiających to przesłanek wynikających z Ordynacji podatkowej, a więc: wydania przez organ pierwszej instancji decyzji rażąco naruszającej prawo lub interes publiczny.
Pierwszym rodzajem dowodów w postępowaniu podatkowym będą księgi podatkowe. Jeżeli są one prowadzone rzetelnie, stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów. Drugą kategorię dowodów stanowią dokumenty urzędowe. Popularnym rodzajem dowodów są również opinie biegłych.
Nieświadomy swoich praw podatnik, który otrzymuje decyzję w postępowaniu podatkowym traktuje ją jak wyrok. A zgodnie z przepisami ma możliwość odwołania się od decyzji krzywdzącej lub niezgodnej z prawem.
Organy podatkowe mają obowiązek kontrolować m.in. czy podatnicy nie zawyżają kosztów uzyskania przychodu, a tym samym, czy celowo nie zmniejszają podstawy opodatkowania. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podatnik ma prawo do złożenia korekty (deklaracji, zeznania podatkowego), a jeżeli korekta nie zostanie złożona, organ wyda decyzję wymiarową w postępowaniu podatkowym.
Dowody, które zostały pozyskane z uchybieniem procedury (nielegalnie), nie tracą od razu waloru dowodu. Waga tych uchybień i ich znaczenie dla prawidłowości postępowania podatkowego powinny jednak zostać starannie rozważone przez organy skarbowe.
Przepisy unijne nie stoją na przeszkodzie, w kontekście zasady skuteczności ścigania w sprawach przestępstw z dziedziny podatku VAT, stosowaniu przez sąd krajowy przepisu krajowego stanowiącego, że należy odrzucić w postępowaniu podatkowym dowody, takie jak nagrania z podsłuchów telefonicznych, wymagające uprzedniej zgody sądu - tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Rozstrzygnięcie w postępowaniu podatkowym zależy w dużej mierze od zgromadzonego materiału dowodowego. Postępowanie dowodowe nie stanowi jednak obligatoryjnej części postępowania, obowiązek jego przeprowadzenia dotyczy wyłącznie ściśle określonych sytuacji. Kiedy powinno się je przeprowadzić? Jakie są w tym względzie uprawnienia organów?
Podatnik nie zawsze musi czekać na sądowe uchylenie decyzji podatkowej. Pożądany skutek może odnieść także dobrze przygotowane odwołanie, nawet jeżeli podatnik, według fiskusa, uczestniczył w karuzeli VAT. Podstawową kwestią dla odmówienia podatnikowi odliczenia VAT są bowiem prawidłowe ustalenia faktyczne w danej sprawie.
W projekcie nowej Ordynacji podatkowej, która ma wejść w życie w 2020 r., zaprezentowano sporo zmian dotyczących procedury podatkowej. Wiele propozycji, zdaniem przedsiębiorców z BCC, można ocenić pozytywnie i powinny przyczynić się do szybszego załatwiania spraw w postępowaniach podatkowych i uprościć niektóre niejasne kwestie. Wprowadzono jednak również nowe instytucje, które mogą rodzić wątpliwości i okazać się nieskutecznym rozwiązaniem.
Przedsiębiorcy, którym wstrzymano zwrot VAT niejednokrotnie nie zdają sobie sprawy z tego, jakie mogą być konsekwencje stwierdzenia braku zasadności dokonania takiego zwrotu. Mogą się pojawić m.in. trudności w funkcjonowaniu firmy, utrata środków finansowych i kontrahentów. Najpoważniejsze konsekwencje wynikają jednak z przepisów kodeksu karnego skarbowego.
Jeżeli kwota podatku nie przekroczy 5 tys. zł, organ podatkowy będzie mógł prowadzić postępowanie uproszczone, jeśli tylko zgodzi się na to podatnik – takie rozwiązanie przewiduje projekt nowej ordynacji podatkowej, która ma zacząć obowiązywać od 2020 roku.
W praktyce bywa, że forma przesyłania danych między organem podatkowym a podatnikiem nie jest ściśle określona, co wywołuje konkretne problemy z dostarczeniem dokumentacji podatkowej. W jednym z orzeczeń NSA uznał, że w przypadku gdy w wezwaniu organ nie zastrzegł papierowej formy żądanych dokumentów, podatnik ma możliwość zadośćuczynienia wezwaniu organu podatkowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy, w którym została ona poniesiona, w sytuacji gdy upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za ten rok.
Podatnik musi zostać powiadomiony o czynnościach organu podatkowego we właściwy sposób. Naruszenie przez organ przepisów o dokonywaniu doręczeń skutkować może podstawę do zaskarżenia, a następnie uchylenia decyzji w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W konsekwencji prawomocnego uchylenia decyzji zawieszenie biegu przedawnienia nie nastąpi, a zobowiązanie podatkowe po upływie ustawowego terminu wygaśnie.
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają zastosowanie jedynie w przypadku decyzji ostatecznej, tj. takiej, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku postępowania. Podatnik powinien dobrze zastanowić się, czy warto zaskarżyć decyzję do sądu, czy lepiej będzie wystąpić o wznowienie postępowania.
Prawo do korekty deklaracji podatkowej jest proceduralnym odzwierciedleniem prawa podmiotowego do uzyskania zwrotu podatku VAT. Jednocześnie okoliczności pozbawienia podatnika prawa do korekty nie może usprawiedliwiać wydanie przez organ podatkowy postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku po upływie tego terminu.
Rząd przygotował projekt zmian w Ordynacji podatkowej, który zakłada, że dowodami w postępowaniu podatkowym będą również dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Projekt, nad którym obecnie pracuje Sejm, zmienia też przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń.
Jak w każdym innym postępowaniu, przy postępowaniach podatkowych strony mają możliwość przedstawienia dowodów, które mają poprzeć ich stanowiska. Organy, przed którymi toczy się postępowanie dzięki przeprowadzonemu postępowaniu dowodowemu mają natomiast możliwość wydania sprawiedliwego werdyktu. Jakie dowody mogą zostać użyte w postępowaniu podatkowym?
Wysokość kary porządkowej w roku 2018 wynosić może maksymalnie 2800 zł. Kara nakładana jest przez organ podatkowy na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego, którzy mimo prawidłowego wezwania organu m.in. bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, wydania opinii czy też okazania ksiąg podatkowych i dowodów księgowych.
Na początku marca 2017 r. zacznie działać Krajowa Administracja Skarbowa, która w istotny sposób zmodyfikuje instytucjonalne otoczenie w zakresie podatków. Obowiązywać będą nowe zasady przeprowadzania kontroli i postępowań podatkowych oraz rozpatrywania odwołań od decyzji wydawanych przez organy nowej administracji skarbowej.
Przedsiębiorcy bardzo krytycznie oceniają polski system podatkowy. Zaskakujący jednak może być fakt, że chodzi nawet nie tyle o jego materialną, merytoryczną treść – ona jest oczywiście skomplikowana (zajmujemy pod tym względem 58 miejsce na świecie), ale największym problemem okazuje się być podejście organów podatkowych do podatnika - wynika z Raportu ZPP „Biała Księga. Relacje przedsiębiorców z organami państwa”.
Postępowanie podatkowe przed organem pierwszej instancji kończy się wydaniem decyzji, która w przeważającej większości przypadków rozstrzyga sprawę co do istoty. Nie zawsze jednak strona zgadza się z tym rozstrzygnięciem, a ponieważ postępowanie jest dwuinstancyjne, od decyzji naczelnika urzędu skarbowego służy odwołanie do organ podatkowego wyższego stopnia - dyrektora izby skarbowej.
Od 1 stycznia 2017 r. mają ulec zmianie przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące naliczania odsetek za zwłokę w przypadku uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji.
Wprowadzana do Ordynacji podatkowej klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania ma dotyczyć zarówno małych, średnich, jak i dużych podatników bez wyjątku, gdy zostanie osiągnięta korzyść podatkowa powyżej określonego progu. Przesłanką do wszczęcia postępowania wobec podatnika będzie zaistnienie podejrzenia dokonania czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Natomiast wydane indywidualne interpretacje podatkowe nie będą miały mocy ochronnej, jeżeli fiskus uzna, że stanowią element działania zmierzającego do unikania opodatkowania.
Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną może obecnie okazać się skuteczne dla wielu podmiotów, z uwagi na niedawno wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 października 2015 r., o sygn. akt. C-277/14, w którym Trybunał dotknął problemu ograniczania prawa podatnika do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez podmioty, u których organy podatkowe stwierdziły nieprawidłowości związane z dokonaną dostawą.