Spadki i darowizny, Sukcesja

Polski rynek kapitałowy i sukcesyjny znajduje się obecnie w punkcie zwrotnym. Miniona dekada to czas, w którym dla polskiego biznesu w końcu dostępne stały się rozwiązania funkcjonujące wcześniej tylko za granicą takie jak spółka holdingowa, fundacja rodzinna czy – choć to trochę inna sytuacja – alternatywna spółka inwestycyjna. Obecnie można stwierdzić, że okres agresywnego wykorzystywania samych konstrukcji prawnych dobiegł końca, ustępując miejsca fazie weryfikacji ich operacyjnej treści. Organy podatkowe oraz organy nadzorcze, jak na przykład KNF, coraz wyraźniej dążą do oceny rzeczywistej substancji biznesowej (business substance) danego biznesu, odchodząc od analizy wyłącznie strony formalnej dokumentacji.

Koniec z obowiązkiem przedstawiania zaświadczeń z urzędu skarbowego przy sprzedaży majątku otrzymanego od najbliższej rodziny! Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn upraszcza formalności i rozliczenia rent prywatnych. Sprawdź, co dokładnie się zmienia i kiedy nowe przepisy wchodzą w życie.

W czwartek 26 stycznia 2023 r. Sejm uchwalił tzw. ustawę deregulacyjną (ustawa o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych), nowelizującą kilkanaście ustaw w tym m.in. ustawę o podatku od spadków i darowizn. Ta nowelizacja przewiduje w szczególności podniesienie kwot wolnych w podatku od spadków i darowizn od 1 lipca 2023 r.

Otrzymując darowizny pieniężne w różnych dniach podatnicy uprawnieni do zwolnienia podatkowego w podatku od spadków i darowizn powinni (co do zasady) złożyć odrębne zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na odrębnych formularzach SD-Z2. Ale dokonanie zgłoszenia darowizny w innej formie niż na formularzu SD-Z2 lub na błędnie wypełnionym formularzu nie może przesądzać o niespełnieniu warunków do uzyskania zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dlatego podatnik, który w ustawowym terminie zgłosił w jednym formularzu SD-Z2 trzy darowizny od matki, dochowując przy tym pozostałych warunków ustawowych (tj. otrzymania darowizny przelewem na konto) – może skorzystać z tego zwolnienia podatkowego.

Podatek od spadków i darowizn - stawki, kwoty wolne i skale podatkowe. Od 13 października 2022 r. obowiązują nowe (wyższe) kwoty wolne od podatku i nowe skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn. Sprawdźmy jakie!

[Aktualizacja z 13 października 2022 r.] Rozporządzenie Ministra Finansów (którego projekt został omówiony w niniejszym artykule) zostało opublikowane bez zmian w Dz. U. z 12 października 2022 r. poz. 2084 i weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia - tj. 13 października 2022 r. Minister Finansów zamierza jeszcze w 2022 roku podwyższyć kwoty pieniędzy oraz wartości rzeczy i praw majątkowych zwolnionych z podatku od spadków i darowizn i niepodlegających temu podatkowi. Podwyższone będą także przedziały nadwyżki kwot wartości rzeczy i praw majątkowych podlegających opodatkowaniu, określone w skalach podatkowych z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Będzie to pierwsza podwyżka tych kwot od 2003 roku. Ponadto 22 września 2022 r. sejmowa Komisja Nadzwyczajna do spraw deregulacji skierowała do Marszałka Sejmu projekt ustawy, w którym proponuje - jeszcze wyższą niż Minister Finansów - podwyżkę kwot wolnych od podatku od spadków i darowizn - od 2023 roku.

Zdaniem organów podatkowych podatnik może odliczyć zachowek od podstawy opodatkowania, jeśli był wypłacony przed wydaniem decyzji podatkowej. Ale kiedy zachowek zostaje wypłacony po tej decyzji, podatnik takiej możliwości nie ma. Narusza to zasadę równości podatkowej – uznał Rzecznik Praw Obywatelskich, który przyłączył się do takiej sprawy obywatelki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 czerwca 2022 r. (sygn. akt III FSK 4958/21) podzielił to stanowisko, bo podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji braków czy luk procedury. NSA w tym wyroku uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz poprzedzającą go decyzję organu podatkowego.

W odpowiedzi na interpelację poselską Minister Finansów poinformował, że nie planuje podjęcia działań legislacyjnych w celu zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu spadków otrzymywanych przez polskich rezydentów podatkowych z zagranicy.

Mimo, jak się wydaje, utrwalonej linii orzeczniczej sądów, zgodnie z którą prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe ulega przedawnieniu po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym postanowienie spadkowe stało się prawomocne, organy podatkowe nadal nie dają za wygraną i mają odmienne zdanie w tej kwestii.

PCC-2 i SD-2 w e-Urzędzie Skarbowym. Ministerstwo Finansów poinformowało 1 października 2021 r., że w e-Urzędzie Skarbowym (e-US) udostępniona została nowa usługa przeznaczona dla notariuszy – możliwość złożenia deklaracji PCC-2 i SD-2. W okresie przejściowym PCC-2 i SD-2 będą mogły być składane zarówno przez e-Urząd Skarbowy, jak i przez dotychczasowe formularze dostępne na Portalu Podatkowym.

Darowizna od matki. Czy darowizna środków pieniężnych przekazanych na rachunek bankowy jest zwolniona od opodatkowania po jej zgłoszeniu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego?

Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn. W przypadku nabycia przez osoby fizyczne rzeczy oraz praw majątkowych w związku z dokonanym dziedziczeniem, zapisem windykacyjnym, poleceniem testamentowym, zapisem zwykłym, dalszym zapisem czy darowizną, poleceniem darczyńcy, zasiedzeniem, nieodpłatnym zniesieniem współwłasności, zachowkiem, nieodpłatną rentą, użytkowaniem oraz służebnością powstaje konieczność rozliczenia podatku od spadków i darowizn. Niezmiernie istotne jest prawidłowe określenie podstawy opodatkowania, co z uwagi na skomplikowanie przepisów nie w każdym przypadku jest proste.

Fundacja rodzinna. 24 marca 2021 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji został opublikowany projekt ustawy o fundacjach rodzinnych. Planowany termin wejścia ustawy w życie to 1 stycznia 2022 r. Projekt ten daje realną szansę na utrzymanie polskich firm rodzinnych w rękach rodziny oraz na akumulację polskiego kapitału. Kluczem do popularyzacji fundacji rodzinnych będą zasady ich opodatkowania. Jeśli nie będą one porównywalne z innymi formami prowadzenia działalności, konstrukcja fundacji może być rzadko stosowana.

SD-3 - jak wypełnić? SD-3, to formularz zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku lub darowizny. Jaki jest aktualny wzór tego formularza? Kto ma obowiązek złożyć zeznanie SD-3? Kto nie musi składać zeznania SD-3? Kiedy trzeba złożyć zeznanie SD-3 (termin)? Jak złożyć zeznanie SD-3 (forma)? Gdzie złożyć zeznanie SD-3 (właściwy urząd skarbowy)? Co trzeba załączyć do zeznania SD-3? Jak wypełnić zeznanie?

Darowizna pieniężna dla cudzoziemca, który mieszka w Polsce od jego najbliższej rodziny mieszkającej za granicą jest co do zasady opodatkowana polskim podatkiem od spadków i darowizn. Darowizna ta będzie zwolniona z podatku jeżeli zostanie przelana na rachunek bankowy albo na rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym, a obdarowany zgłosi ją do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Kiedy darowizna jest opodatkowana w Polsce wg prawa polskiego? Jak jest opodatkowana darowizna z zagranicy? Jak wykazać darowiznę w walucie obcej w SD-Z2?

Kto musi płacić podatek od spadku lub darowizny? Jaka jest wysokość kwot wolnych od podatku? Jakie są grupy podatkowe w podatku od spadków i darowizn? Jak wygląda kwestia zwolnienia z podatku dla najbliższej rodziny?

W przypadku otrzymania środków pieniężnych przez obdarowanego w gotówce, dla zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, wystarczające jest wpłacenie otrzymanych w tej formie środków przez obdarowanego na własny rachunek bankowy. Tak uznał Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Tekst ujednolicony. Wersja aktualna od 27 października 2020 r. Uwzględniająca zmiany wprowadzone ustawą z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dziennik Ustaw rok 2020 poz. 1761).

Precedensowym wyrokiem z dnia 7 października 2020 r. (sygn. akt I SA/Bd 375/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dotyczącym „exit tax” przełamał niekorzystną linię orzeczniczą, co do opodatkowania podatkiem od niezrealizowanych zysków przekazania majątku w drodze darowizny. Dla podatników to szansa na zmianę rezydencji podatkowej, która z uwagi na konieczność opodatkowania w kraju zagranicznego transferu składników majątkowych o wartości przekraczającej 4 mln zł była dotychczas ekonomicznie nieopłacalna. Kluczową kwestią jest wybór odpowiedniej jurysdykcji oraz przemyślane zaplanowanie „emigracji podatkowej”.

Zakres zwolnienia podmiotowego z podatku od spadków i darowizn zostanie rozszerzony o nowe kategorie osób. Zmiana, która wchodzi w życie 27 października 2020 r., obejmuje zwolnieniem m.in. osoby, które przebywają lub przebywały w rodzinie zastępczej, w rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

Zapowiedź opodatkowania spółek komandytowych podatkiem dochodowym od osób prawnych skłania przedsiębiorców do poszukiwania nowych form prowadzenia biznesu. Rok 2020 może być też ostatnią szansą na skorzystanie podmiotów powstałych z przekształconych spółek komandytowych z dobrodziejstw tzw. estońskiego CIT. Z kolei osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą z pewnością zainteresuje rozpoczęcie prac nad instytucją fundacji rodzinnej umożliwiającej korzystne, również podatkowo, przejęcie firmy przez spadkobierców.

Darowizna od rodziców i między członkami najbliższej rodziny nie jest opodatkowana o ile zostaną spełnione warunki przewidziane przepisami prawa. Darowizny pieniężne powinny być dokonane przelewem lub przekazem pocztowym. Konieczne jest też powiadomienie o urzędu skarbowego otrzymaniu darowizny. Niedopełnienie tych formalności może skutkować koniecznością zapłaty podatku, a nawet z sankcją.

Jeśli nieruchomość jest obciążona hipoteką, gdzie wartość hipoteki przewyższa obecną wartość lokalu mieszkalnego, a stronami umowy kredytu są niespokrewnieni kredytobiorcy, to nieodpłatne przekazanie udziału w nieruchomości między tymi kredytobiorcami nie będzie wymagało odprowadzenia podatku od spadków i darowizn.

Sejmowa komisja finansów publicznych poparła 5 sierpnia 2020 r. poselski projekt ustawy, poszerzający krąg uprawnionych do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Prawo do zwolnienia z tego podatku mają zyskać wychowankowie rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, opiekunowie i wychowankowie placówek opiekuńczo-wychowawczych.

W zależności od okoliczności i preferencji stron transakcji planując sprzedaż firmy przedsiębiorcy decydują się na sprzedaż udziałów lub konkretnego składnika majątku służącego do prowadzenia biznesu, np. nieruchomości czy infrastruktury przemysłowej. Skutki podatkowe zastosowania jednego z wymienionych rozwiązań będą odmienne, a sytuacja dodatkowo skomplikuje się w zależności od tego, czy przedmiot transakcji stanowi przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. Kwestie podatkowe należy także przeanalizować planując sukcesję firmy prowadzonej przez zmarłego przedsiębiorcę.