Budżet państwa, Podatek akcyzowy

Deficyt budżetu państwa w ciągu ostatnich ośmiu miesięcy osiągnął 151,1 mld zł i jest to 55,6% zakładanego wykonania w całym roku. W analogicznym okresie ubiegłego roku wynosił 172 mld zł, co stanowiło 59,6% zakładanych planów. Ministerstwo Finansów podało szacunkowe wykonanie budżetu państwa w okresie styczeń – sierpień 2026 r.

Zadłużenie Skarbu Państwa na koniec czerwca 2026 roku wzrosło do około 2,19 bln zł. To o 53,7 mld zł więcej niż miesiąc wcześniej. Najnowsze szacunkowe dane opublikowane przez Ministerstwo Finansów pokazują, że tempo wzrostu zadłużenia pozostaje wysokie, a jedna piąta długu przypada na zobowiązania w walutach obcych.

Polskę czeka w najbliższych latach fala kosztownych inwestycji obejmujących obronność, energetykę i infrastrukturę. Ekonomiści podkreślają, że kluczowe będzie odpowiedzialne finansowanie rozwoju, a nie bieżącej konsumpcji. Zdaniem prof. Ireneusza Dąbrowskiego finanse publiczne nie są jeszcze w stanie krytycznym, ale kraj zbliża się do granicy, za którą może rozpocząć się niebezpieczna spirala zadłużenia.

Polska znalazła się w ścisłej czołówce Unii Europejskiej pod względem kosztów obsługi długu publicznego – wynika z najnowszych danych Eurostatu. Wskaźnik ten sięga 4,5 proc. w 2025 roku, co oznacza jedno z najwyższych obciążeń fiskalnych w całej Wspólnocie. W tle rosną także całkowite koszty obsługi zadłużenia, które w 2026 roku mają osiągnąć około 115 mld zł, a ekonomiści ostrzegają przed dalszym wzrostem relacji długu do PKB powyżej konstytucyjnego progu ostrożnościowego.

Rząd nie powinien liczyć na spektakularne miliardy z uszczelniania VAT – wynika z raportu, do którego dotarła „Rzeczpospolita”. Eksperci wskazują, że luka podatkowa jest dziś znacznie mniejsza niż się powszechnie uważa, a jej dalsze ograniczanie może przynieść zaledwie symboliczne wpływy do budżetu.

Dzięki zmianom w podatkach i uszczelnieniu systemu za pomocą KSeF, Polska może w 2026 roku zyskać nawet 18,7 mld zł. Wśród planowanych działań są m.in. podwyżki CIT dla banków, wyższe stawki VAT i akcyzy oraz ograniczenie liczby osób nielegalnie zatrudnionych w budownictwie.

Ministerstwo Finansów informuje, że przedstawiło dwa projekty ustaw dotyczących zdrowia publicznego. Jako pierwsze proponuje aktualizację (czytaj: podniesienie) stawek akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe, co ma na celu ograniczenie spożycia napojów alkoholowych, a w konsekwencji redukcję negatywnych skutków jego nadużycia. Ministerstwo Finansów przygotowuje również nowelizację ustawy o zdrowiu publicznym, której celem jest ograniczenie ekonomicznej dostępności napojów słodzonych - chodzi w szczególności o podwyżkę tzw. opłaty cukrowej.

Podatek cyfrowy jest już na tapecie rządu. Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad nowym podatkiem, który miałby objąć duże korporacje technologiczne działające w Polsce. Wicepremier Krzysztof Gawkowski zapowiada, że koncepcja podatku cyfrowego zostanie przedstawiona jeszcze w tym roku, a wpływy z niego mogą sięgnąć kilku miliardów złotych. Pomysł budzi jednak kontrowersje.

Jednym z głównych wyzwań przy imporcie alkoholu jest kwestia dokumentacji i formalności celnych. – Import towarów akcyzowych wymaga kompleksowego podejścia i znajomości wielu systemów. Kluczowe jest właściwe przygotowanie dokumentacji już na etapie jego planowania – podkreśla Joanna Porath, prezeska agencji celnej AC Porath. Akcyza wymaga rejestracji w innych systemach niż standardowe zgłoszenia celne. Konieczny warunek to dostarczenie alkoholu bezpiecznie zapakowanego w skrzynie lub palety. Kluczowym aktem prawnym regulującym zasady opodatkowania napojów alkoholowych jest ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.

W budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia jest wielka luka finansowa – wskazują autorzy raportu pt. „Luka finansowa systemu ochrony zdrowia w Polsce”, opublikowanego w czerwcu 2024 r. Na jej zasypanie w ciągu najbliższych 3 lat (2025-2027) potrzeba dofinansowania co najmniej 92,5 mld zł – w wariancie minimalnym. Albo nawet 158,9 mld zł - w wariancie maksymalnym.

Ministerstwo Finansów planuje rekordowe podwyżki akcyzy od marca 2025 roku: papierosy +25%, tytoń +38%, e-papierosy +50-75%. MF chce w ten sposób walczyć z nałogiem tytoniowym a także zmniejszyć różnicę cen w porównaniu do innych państw UE. Bo polskie wyroby tytoniowe są jednymi z najtańszych w Europie. Więcej osób uwolni się od nałogu trzymając się za kieszeń?

Aktualnie znajdują się w legalnej sprzedaży wyroby winiarskie oznaczone znakami akcyzy, których ważność została przedłużona do 31 grudnia 2024 r.

Rada Fiskalna zacznie obradować w 2026 roku, a projekt jej funkcjonowania zostanie przedstawiony w bieżącym roku - poinformował minister finansów Andrzej Domański. Nowa instytucja rządowa ma składać się z neutralnych członków, którzy będą opiniowali wydatki budżetu państwa.

Ministerstwo Finansów chce zmienić od 2025 roku przepisy ustawy o podatku akcyzowym w zakresie saszetek nikotynowych. W komunikacie z 18 marca 2024 r. MF przedstawiło propozycje zmian. Resort zaprasza zainteresowanych tymi zmianami na spotkanie w celu uzgodnienia treści tej nowelizacji.

Deficyt budżetu na 2024 rok wyniesie 184 mld zł - poinformował podczas dzisiejszej konferencji prasowej minister finansów Andrzej Domański. Dodał, że wydatki zaplanowano na 866 mld zł, a przychody na 682 mld zł. W projekcie budżetu są pieniądze m.in. na 800 plus, 13. i 14. emerytury, podwyżki dla nauczycieli i w całej budżetówce.

W 2022 roku wpływy z CIT, czyli podatku dochodowego od osób prawnych, wyniosły 85,3 mld zł. W 2021 roku było to 66,7 mld zł, mieliśmy więc rekordowy wzrost, wynoszący 28 proc. Łączna wartość CIT-u zapłaconego przez pięciu największych płatników wyniosła 9,8 mld zł, co stanowi aż 11,5 proc. całkowitego przychodu z tego podatku.

W czasie ośmiu lat rządów Prawa i Sprawiedliwości wpływy z podatków od firm wzrosły o 188 proc., do 94,8 mld zł - oświadczył premier Mateusz Morawiecki. Dodał, że w trakcie ośmiu lat rządów PO i PSL wpływy te spadły o prawie 2 mld zł.

Ministerstwo Finansów przedstawiło szacunkowe wykonanie budżetu państwa od początku 2023 roku do końca września - w stosunku do ustawy budżetowej na 2023 r. (po nowelizacji). Dochody budżetu państwa wyniosły 418,0 mld zł (czyli 69,5% założonych na ten rok), wydatki wyniosły 452,7 mld zł (czyli 65,3% założonych na ten rok), a deficyt budżetu państwa wyniósł 34,7 (stanowi to 37,7% założonego deficytu w całym 2023 roku).

Wdrażając unijne przepisy dotyczące VAT-u i akcyzy do polskiego prawa podatkowego nie podjęto jakichkolwiek prób wprowadzenia rozwiązań zabezpieczających interes publiczny, mimo że prawo UE dawało i daje tu pewne możliwości państwom członkowskim – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

W dniu 4 lipca 2023 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia nieprawidłowości w obrocie niektórymi towarami oraz usprawnienia funkcjonowania Krajowej Administracji Skarbowej. Te przepisy przygotowane przez Ministerstwo Finansów mają usprawnić monitorowanie przewozu benzyny i oleju napędowego oraz kontrole obrotu tymi wyrobami. Ponadto przewidziane jest wdrożenie Centralnej Ewidencji Wyrobów Akcyzowych (CEWA).

Przypadające w 2023 roku trzydziestolecie podatku od towarów i usług oraz akcyzy w Polsce skłania do refleksji i uogólnień – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Profesor wskazuje, że ów trzydziestoletni okres dzielony jest na co najmniej dwa okresy: przedwspólnotowy (lata 1993-2004) oraz wspólnotowy, gdy te podatki poddano niekończącej się i w istotnej części nieprzewidywalnej harmonizacji.

W komunikacie z 5 czerwca 2023 r. Ministerstwo Finansów poinformowało, że służby Komisji Europejskiej potwierdziły, że brak jest podstaw do zwolnienia drobnych producentów wina z wymogów określonych w art. 33-43 dyrektywy 2020/262, w tym z obowiązku stosowania e-SAD przy przemieszczaniu wewnątrzwspólnotowym poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy wyprodukowanego przez nich wina oraz posiadania numeru akcyzowego uprawnionego/certyfikowanego wysyłającego.

W wyroku z 17 maja 2023 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że Polska nie musi zwracać akcyzy, gdy samochód po czasowej rejestracji w Polsce zostanie następnie wywieziony do innego kraju. Ten wyrok potwierdził, że polski system opodatkowania samochodów osobowych nie utrudnia swobody przemieszczania tych wyrobów.

Zgodnie z przyjętą nowelizacją ustawy o podatku akcyzowym od 1 stycznia 2023 r. definicja opodatkowanego akcyzą płynu do papierosów elektronicznych uległa zmianie. Każdy roztwór, który ze względu na skład i właściwości fizykochemiczne może być użyty w papierosach elektronicznych będzie klasyfikowany jako płyn do papierosów elektronicznych.

Ministerstwo Finansów informuje, że od 13 lutego 2023 r. na podstawie e-SAD nie można przemieszczać wyrobów energetycznych o kodach CN 2710 12 21 (benzyna lakiernicza), 2710 12 25 (benzyny specjalne z ropy naftowej lub materiałów bitumicznych), 2710 19 29 (oleje średnie i preparaty, z ropy naftowej lub z minerałów bitumicznych, gdzie indziej niesklasyfikowane) i 2710 20 90 (Oleje, zawierające 70 % masy lub więcej olejów ropy naftowej lub olejów otrzymywanych z minerałów bitumicznych, zawierające biodiesel - z wył. olejów napędowych i opałowych), które znajdują się w opakowaniach jednostkowych o pojemności poniżej 210 litrów.