Tematy - Działalność gospodarcza, Podatki 2020 - INFOR.PL

Rok 2019 przynosi duże zróżnicowanie w wysokości podstawy wymiaru składek ZUS przedsiębiorców – są one obecnie zależne od wielu czynników. Oprócz funkcjonujących już od kilku lat w systemie ZUS preferencyjnych składek dla nowych firm i wdrożonej w ubiegłym roku ulgi na start i działalności nierejestrowanej, w 2019 r. pojawiły się nowe rozwiązania.

Rozpoczęcie prowadzenia działalności wiąże się z koniecznością podjęcia kilku kluczowych decyzji takich jak zakres świadczonych usług, rodzaj sprzedawanych towarów, forma prawna działalności i wielu innych zależnych od rodzaju biznesu i branży, w które będziemy działać. Dzisiaj odpowiemy na pytanie nurtujące wielu Polaków rozważających założenie firmy w Wielkiej Brytanii, a mianowicie kto może taką działalność zarejestrować i w jakiej formie. Jeżeli po tym artykule będziesz rozważał rejestrację firmy za granicą, warto skorzystać z fachowej wiedzy specjalistów naszej Kancelarii.

Na mocy nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, spółki zyskają od 2020 roku możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od zatrzymanych kapitałów (dopłat i zysków) – tak jak w przypadku korzystania z finansowania udzielonego przez inne podmioty.

W ostatnich miesiącach nie brakowało rządowych programów skierowanych do przedsiębiorców. Konstytucja Biznesu, ulga na start czy obniżenie stawki CIT dla małych firm miały poprawić warunki funkcjonowania przedsiębiorstw. Inne jednak wnioski płyną z kontroli Najwyższej Izby Kontroli, która zwraca uwagę na potrzebę likwidacji barier prawnych, blokujących rozwój firm rodzinnych.

Z podsumowania drugiej połowy 2018 r. w rejestrze REGON wynika, że w miejsce jednej zamkniętej mikrofirmy zajmują dwie nowo otwarte. Ubiegły rok przyniósł rekordowe liczby nowopowstałych drobnych biznesów i historycznie niski próg wyrejestrowań. Ocenia się, że przyczynia się do tego najlepsza od dwunastu lat koniunktura.

Irlandia stale zajmuje wysokie miejsca w zestawieniach oceniających warunki do prowadzenia biznesu. Natomiast niepewność związana z Brexitem czyni z Irlandii jeszcze bardziej atrakcyjne miejsce do prowadzenia firmy. Dlaczego największe korporacje oraz firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw tak chętnie przenoszą działalność do Irlandii?

Niezłożenie we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości może pociągać za sobą bardzo negatywne skutki w postaci orzeczenia 10-letniego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, jak również pełnienia funkcji np. członka rady nadzorczej czy komisji rewizyjnej. Dlatego tak ważne jest odpowiednie wykorzystanie przewidzianych w prawie upadłościowym instytucji, co pozwala nie tylko na likwidację majątku firmy, ale minimalizuje także ryzyko odpowiedzialności osobistej za długi przedsiębiorstwa.

Na początku stycznia tego roku rząd ostatecznie przyjął nową wersję projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Podstawowym celem nowych przepisów jest zwiększenie skuteczności zwalczania przestępczości gospodarczej i skarbowej oraz ochrona osób sygnalizujących nieprawidłowości (tzw. sygnalistów). Nowe regulacje nakładają na przedsiębiorców kolejne obowiązki.

Z raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że skomplikowany charakter przepisów prawa oraz częste jego zmiany mogą w dalszym ciągu stanowić główną barierę w prowadzeniu działalności gospodarczej. NIK wskazała również dużą liczbę błędów popełnianych przez urzędników.

Pilot prowadzący działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług usług pilotowania samolotów pasażerskich może opodatkować swoje przychody z tej działalności 8,5% stawką ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Pielęgniarka lub położna prowadząca działalność gospodarcza, świadcząca usługi pielęgniarek i położnych dla osób fizycznych, także na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia może wybrać opodatkowanie uzyskiwanych z tego tytułu przychodów w formie karty podatkowej. Dotyczy to także innych osób wykonujących wolny zawód polegający na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia (w tym np. lekarzy, stomatologów, techników dentystycznych, weterynarzy). Jest jednak kilka warunków, które trzeba spełnić, by móc wybrać tą formę opodatkowania.

Ministerstwo Finansów przygotowało opracowanie zawierające podstawowe informacje o Konwencji MLI, zasadach jej działania i wpływie na polskie umowy podatkowe. Konwencja MLI - Konwencja wielostronna implementująca środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, sporządzona w Paryżu dnia 24 listopada 2016 r., podpisana w Paryżu dnia 7 czerwca 2017 r. (dalej: „Konwencja MLI” lub „MLI”), ang. Multilateral convention to implement tax treaty-related measures to prevent base erosion and profit shifting.

W 2019 r. przedsiębiorcy z ponad dwuletnim stażem (opłacający tzw. pełny ZUS) zapłacą co miesiąc 1316,97 zł. Pojedynczy przelew przedsiębiorcy korzystającego z preferencyjnego ZUS wyniesie 555,89 zł. Terminy pierwszych podwyższonych przelewów mijają 11 i 15 lutego, odpowiednio dla prowadzących firmę osób fizycznych opłacających ZUS wyłącznie za siebie i dla opłacających również za innych.

W Brytyjskiej Izbie Gmin w dniu 15 stycznia doszło do głosowania nad przyjęciem umowy w sprawie wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Większość posłów zagłosowało przeciw i odrzuciło polityczną deklaracją dotyczącą przyszłych relacji z UE. Ma to duży wpływ na polskich przedsiębiorców, którzy wykazują wzmożone zainteresowanie założeniem firmy w Wielkiej Brytanii, żeby zdążyć jeszcze przed Brexitem.

Od 30 kwietnia 2018 roku obowiązuje Konstytucja Biznesu, będąca pakietem ustaw umożliwiających m.in. prowadzenie firmy bez konieczności rejestracji (tzw. działalność nierejestrowana). Celem wprowadzonych zmian jest wsparcie w rozwijaniu własnego biznesu. Jedną z ustaw tego pakietu jest Prawo przedsiębiorców, które przewiduje możliwość prowadzenia firmy bez rejestracji w CEIDG.

Minęło przeszło sześć miesięcy od 25 maja 2018 roku, tj. od rozpoczęcia stosowania RODO, czyli Ogólnego Rozporządzenia o Ochronie Danych. Około 58 proc. konsumentów przyznaje, że nowa regulacja wymogła na nich większą ostrożność w dzieleniu się danymi osobowymi z organizacjami. Natomiast prawie połowa firm deklaruje, że dokonała znaczących inwestycji związanych z dostosowywaniem działalności do wymogów RODO.

20 stycznia pełnił dla przedsiębiorców prowadzących firmę graniczną datę, do której można było dokonać zmiany formy opodatkowania firmy na kolejny rok podatkowy. Od początku roku 2019 zmiana formy opodatkowania jest możliwa poprzez zgłoszenie do urzędu skarbowego zmiany do 20 dnia następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca osiągnął pierwszy przychód w nowym roku podatkowym.

Mija waśnie rok stosowania ulgi na działalność badawczo-rozwojową na nowych zasadach, umożliwiających odliczanie od podstawy opodatkowania do 100% określonych kosztów podatkowych. Brak jeszcze danych podsumowujących, ilu podatników skorzystało z ulgi B+R, wiemy jednak jakie zagadnienia budziły największe problemy.

Przepisy nowej Ordynacji podatkowej mają wyważyć i zachować równowagę pomiędzy organem podatkowym a podatnikiem. Każda nowa i zmieniona instytucja w projekcie Ordynacji spełniać ma takie zadanie – mówi w rozmowie z infor.pl Dominik Kaczmarski, Dyrektor Departamentu Systemu Podatkowego w Ministerstwie Finansów. Ministerstwo Finansów cały czas zakłada, że nowa Ordynacja podatkowa wejdzie w życie w 2020 roku.

Z początkiem roku 2019 wszedł w życie "mały ZUS" dla firm o przychodzie nie przekraczającym 63 tys. Z „małego ZUS” będzie można korzystać przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Rok 2018 przyniósł kilka programów rządowych adresowanych do przedsiębiorców, których celem było poprawienie warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Konstytucja Biznesu, ulga na start ZUS czy obniżenie stawki podatku CIT dla małych przedsiębiorców miały odciążyć małe firmy, w rzeczywistości jednak nieliczne ułatwienia zostały zastąpione przez kolejne opresyjne akty prawne i rosnącą biurokrację.

Koniec starego i początek nowego roku to szczególnie ważny czas dla pracodawców, z uwagi na szereg określonych obowiązków podatkowych, sprawozdawczych czy też tych bezpośrednio związanymi z pracownikami. Większość z tych obowiązków ma ściśle określony termin.

Działalność nierejestrowana uregulowana jest przepisami z kwietnia 2018 r. Forma ta stwarza możliwość dodatkowego zarobku. Często korzystają z niej mamy sprawujące opiekę nad małymi dziećmi. Działalność nieewidencjowana nie zwalnia jednak z obowiązku rozliczenia PITu. Jak rozliczyć dochód uzyskany z prowadzenia działalności nierejestrowanej?

Wiceminister finansów Paweł Cybulski 13 grudnia 2018 r. poinformował w odpowiedzi na interpelację poselską, że Krajowa Administracja Skarbowa wysłała 585 wezwań do nowożeńców z pytaniami dot. organizacji wesel - wynika z odpowiedzi

Rok 2019, to rok obfitujący w zmiany w podatkach dochodowych. Zmiany nie ominęły również ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Poniżej przedstawiamy krótką analizę wprowadzanych zmian.

Z globalnego badania firmy doradczej Accenture wynika, że dyrektorzy finansowi (CFO) oprócz zwykłych obowiązków dot. nadzorowania finansów pełnić będą kluczową rolę w cyfrowej transformacji przedsiębiorstw. Już aktualnie 76 proc. CFO ocenia, że rola i zakres ich obowiązków ulegają istotnym zmianom i coraz więcej czasu zajmuje im uczestnictwo w realizacji inwestycji cyfrowych w ich firmach.

Rada UE przyjęła 4 grudnia 2018 r. nowelizację dyrektywy 2006/112/WE3 oraz dwa rozporządzenia, które wprowadzają zmiany w unijnych przepisach dot. VAT aby do czasu wprowadzenia nowego systemu VAT zaradzić 4 konkretnym problemom. Zmiany te wejdą w życie 1 stycznia 2020 roku.

Wraz z coraz większą popularnością serwisów za pośrednictwem których można znaleźć chętnych na wynajęcie mieszkania, wzrasta również liczba osób, które chciałyby zarabiać na wynajmie mieszkania. Przed rozpoczęciem takiej działalności warto się zastanowić jak opodatkować takie dochody, bo to że trzeba jest opodatkować nie ulega wątpliwości.

Jakie wydatki można ujmować w kosztach uzyskania przychodów? Takie pytanie zadają sobie przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie własnej działalności gospodarczej, którzy często nie są pewni do czego mają prawo zgodnie z przepisami prawa podatkowego.

Jaka jest wysokość podatku leśnego w 2019 roku? Jakie zmiany w ustawie o podatku leśnym wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2019 roku? Na te pytania odpowiadamy w niniejszym artykule. Informujemy także o obowiązkach podmiotów podlegających opodatkowaniu podatkiem leśnym.

Występowania przez przedsiębiorcę o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego nie jest równoznaczny z ubieganiem się o przyznanie pomocy publicznej. Ustawodawca wyraźnie bowiem wskazuje, że organ podatkowy może udzielić podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą ulg, które nie stanowią pomocy publicznej.

Trwają konsultacje nad niedawno opublikowanym projektem nowelizacji ustawy o VAT, który zakłada istotne zmiany w stawkach VAT. Wiceminister finansów Filip Świtała zapowiedział, że z projektu zostanie wykreślona propozycja, zakładająca podwyższenie stawki VAT do 23 proc. na leki weterynaryjne, tak, aby leki te pozostały na niższej, 8-proc. stawce VAT.

Zasady ogólne Prawa przedsiębiorców (sformułowane wcześniej także w nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2017 roku) są przepisami, na które chętnie powołują się sądy administracyjne w swoim orzecznictwie. Zdaniem Mariusza Haładyja, wiceministra przedsiębiorczości i technologii utrwalenie takiej linii orzeczniczej wpłynie w przyszłości także na praktykę wydawania decyzji administracyjnych przez organy państwa.

Kolejne uproszczenia w prawie podatkowym i gospodarczym (tzw. Pakiet MŚP) wejdą w życie w latach 2019/2020. Wśród nowych rozwiązań znajduje się m.in. skrócenie (ze 150 do 90 dni) terminu uprawniającego do skorzystania z ulgi na złe długi w VAT, skrócenie do 5 lat okresu obowiązkowego przechowywania zatwierdzonych sprawozdań finansowych, czy też podwyższenie limitu (z 1,2 mln do 2 mln euro) uprawniającego do statusu "małego podatnika".

Upadłość konsumencka może zostać ogłoszona także w przypadku byłego przedsiębiorcy, mimo długów powstałych w związku z wcześniej prowadzoną działalnością gospodarczą. Przy czym sporządzenie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest w takim przypadku znacznie trudniejsze, wymaga bowiem głębszego uzasadnienia i właściwego opisania postępowania przedsiębiorcy jako osoby niewypłacalnej.

Organy podatkowe akceptują co do zasady możliwość zaliczania przez przedsiębiorców do kosztów uzyskania przychodów wydatków na dokształcanie i nabywanie uprawnień zawodowych (w tym np. studia magisterskie, podyplomowe, aplikacje prawnicze) jeżeli wydatki te (np. profil studiów, czy aplikacji) mają związek z wykonywaną działalnością gospodarczą. Natomiast wydatki takie poniesione przed rozpoczęciem działalności (zdaniem fiskusa, a także sądów administracyjnych) nie powinny być zaliczane do kosztów podatkowych.

W dniu 25 listopada 2018 r. wchodzi w życie ustawa o sukcesji przedsiębiorstw rodzinnych, która ułatwi kontynuowanie działalności firmy po śmierci jego właściciela. Minister przedsiębiorczości i technologii Jadwiga Emilewicz uważa, że ta ustawa ułatwi zmianę pokoleniową w polskich przedsiębiorstwach i stworzy dobry grunt do budowania wielopokoleniowych firm rodzinnych.

Od 2019 roku mali podatnicy oraz rozpoczynający działalność gospodarczą mogą korzystać z nowej, obniżonej do wysokości 9% stawki podatku CIT. Ustawa w tej sprawie już została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dniem 19 listopada 2018 r.

Czy nastąpiły realne efekty poprawy otoczenia biznesowego w świetle pakietu zmian „Konstytucja dla biznesu”? Czy perspektywy dla przedsiębiorców są lepsze? Czy zasada wolności i swobody prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce jest w pełni przestrzegana? – na te i inne pytania próbowali odpowiedzieć prelegenci i uczestnicy IV Forum „Finanse i Podatki dla Przedsiębiorców” odbywającego się w ramach Dni dla Biznesu na Targach Kielce.

20 listopada 2018 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o odroczeniu do 30 czerwca 2020 r. poboru akcyzy od płynu do e-papierosów i wyrobów nowatorskich. Pierwotnie pobór ten miał rozpocząć się od 1 stycznia 2019 r.

Polski przedsiębiorca poświęca aż 336 godzin na rozliczenia podatkowe w ciągu roku – tak wynika z raportu Banku Światowego. Przykładowo, w Wielkiej Brytanii jedynie 105 godzin. W efekcie coraz więcej firm decyduje się na optymalizację podatkową w krajach, które oferują korzystniejsze warunki do prowadzenia biznesu.

Przygotowany przez Ministerstwo Finansów projekt wprowadzający nową matrycę stawek VAT dotyczy m.in. książek i czasopism. Już od kwietnia 2019 roku do każdego rodzaju książki (także e-booków) będzie miała zastosowanie 5% stawka podatku VAT, a wszelkiego rodzaju gazety, dzienniki i czasopisma (drukowane i w formie elektronicznej) objęte zostaną 8% stawką VAT. Podwyższeniu natomiast ulegnie stawka VAT (z 5% do 8%) na czasopisma specjalistyczne.

Wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej w zakresie VAT przewiduje opublikowany 9 listopada 2018 r. projekt nowelizacji ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej. WIS-y podatnicy będą mogli uzyskać już od 1 kwietnia 2019 r. ale WIS-y otrzymane przed 1 stycznia 2020 r. będą chronić podatników dopiero w odniesieniu do transakcji, realizowanych w 2020 roku.

Podwyższenie progu przychodów uprawniającego do uzyskania statusu „małego podatnika” z 1,2 mln euro do 2 mln euro – to jedno z najważniejszych rozwiązań, które zawiera przyjęta przez Sejm ustawa o uproszczeniach w prawie dla przedsiębiorców. Nowy limit, dotyczący podatników PIT i CIT, będzie miała zastosowanie od 2020 r.

Minister Finansów opublikował 9 listopada 2018 r. projekt nowelizacji ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej. Ta nowelizacja ma na celu przede wszystkim wprowadzenie nowej matrycy stawek VAT, tj. wprowadzenie nowych wykazów towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi 8% i 5% klasyfikowanych na podstawie Nomenklatury Scalonej (CN) oraz PKWiU 2015. Nowością będzie też wprowadzenie instytucji wiążącej informacji stawkowej (WIS). Zakłada się, że nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2020 r. z wyjątkiem przepisów dotyczących wprowadzenia WIS oraz regulacji dotyczących stawek na książki, nuty, mapy i czasopisma oraz e-publikacje, które mają obowiązywać od 1 kwietnia 2019 r.

Krajowa Rada Doradców Podatkowych pozytywnie opiniuje m.in. propozycję wprowadzenia uproszczonej procedury nakazowej, w odniesieniu do transakcji handlowych, gdy wartość roszczenia nie przekracza 75 tys. zł oraz propozycję wprowadzenia na gruncie podatków dochodowych regulacji istniejących w ustawie o podatku od towarów i usług i zgłasza dalsze uwagi do projektu.

W IV kwartale 2018 r. zostanie przyjęty przez Radę Ministrów projekt nowelizacji ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej, zgodnie z którym przepisy ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej będą miały zastosowanie do przychodów ze sprzedaży detalicznej, osiągniętych dopiero od 1 stycznia 2020 r. W efekcie nastąpi przedłużenie do 31 grudnia 2019 r. zawieszenia stosowania przepisów ustawy o podatku od sprzedaży detalicznej.

Istotne dla przedsiębiorców zmiany w zakresie zasad przedawnienia roszczeń zostały wprowadzone w tym roku w wyniku nowelizacji Kodeksu cywilnego. Najważniejsza z nich dotyczy skrócenia ogólnego terminu przedawnienia cywilnoprawnych roszczeń majątkowych z dziesięciu do sześciu lat. Zmieniony został również sposób liczenia powyższego terminu.

Wielka Brytania chce wprowadzić podatek od usług cyfrowych do 2020 r. Podatek będzie skierowany przeciwko optymalizacji podatkowej stosowanej przede wszystkim przez amerykańskich gigantów technologicznych, takich jak Google, Amazon czy Facebook. Nad podobnym rozwiązaniem pracuje również Hiszpania.

Ministerstwo Finansów poinformowało, że w 2019 r. będzie pracowało nad przygotowaniem reformy podatków dochodowych. W efekcie tych prac do końca przyszłego roku ma zostać wypracowany pakiet zawierający prosty PIT (opodatkowanie dochodów osób fizycznych z pracy), opodatkowanie działalności gospodarczej i podatek od zysków kapitałowych.

Działalność gospodarcza, Podatki 2020

Składki ZUS przedsiębiorców w 2019 roku

Firma w Anglii - rejestracja i dostępne formy prawne

Finansowanie działalności z własnych środków - koszty w CIT

Bariery prawne hamują rozwój firm rodzinnych

Rekordowa liczba nowych firm i niski próg wyrejestrowań

Założenie firmy w Irlandii jako alternatywa dla Brexitu

Upadłość przedsiębiorstwa - orzeczenie o zakazie prowadzenia działalności

Zwalczanie przestępczości gospodarczej i skarbowej - odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Skomplikowane prawo podatkowe - główną barierę w prowadzeniu działalności

Pilot na ryczałcie 8,5%

Lekarze, pielęgniarki i położne na karcie podatkowej

Konwencja MLI - wpływ na umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania

Wyższe koszty prowadzenia firmy w 2019 r.

Polacy zakładają firmy w Wielkiej Brytanii, chcą zdążyć przed Brexitem

Firma bez rejestracji w CEIDG i składek ZUS

RODO po 6 miesiącach – prywatność w cenie

Zmiana formy opodatkowania firmy w 2019 r.

Ulga podatkowa na badania i rozwój (B+R) - problemy praktyczne

Nowa Ordynacja podatkowa – celem równowaga między organem podatkowym a podatnikiem

Mały ZUS przez 36 miesięcy

Warunki do prowadzenia biznesu w 2019 r.

Jakie obowiązki ma pracodawca na przełomie roku

Działalność nierejestrowana a rozliczenie podatkowe 2018/2019

Fiskus odpytuje młode pary

Zmiany w ryczałcie od 2019 r.

Dyrektor finansowy (CFO) a transformacja cyfrowa firm

Zmiany w unijnym VAT od 1 stycznia 2020 r.

Najem krótkoterminowy - czy można opodatkować ryczałtem?

Jakie koszty może uwzględniać początkujący przedsiębiorca?

Podatek leśny w 2019 r.

Ulga w spłacie zobowiązania podatkowego to nie pomoc publiczna

Stawka VAT na leki weterynaryjne pozostanie na poziomie 8-proc.

Zasady ogólne Prawa przedsiębiorców w orzecznictwie

Pakiet MŚP, czyli uproszczenia w prawie podatkowym i gospodarczym

Wniosek o upadłość konsumencką byłego przedsiębiorcy

Wydatki na studia i nabycie uprawnień zawodowych a koszty w PIT

Sukcesja przedsiębiorstwa po śmierci właściciela będzie prostsza

9% stawka CIT od 2019 r.

Perspektywy dla przedsiębiorców w świetle pakietu zmian „Konstytucja dla biznesu”

Pobór podatku akcyzowego od płynu do e-papierosów od lipca 2020 r.

Ile czasu na rozliczenia podatkowe poświęca polski przedsiębiorca?

Stawki VAT na książki i czasopisma od 2019 r.

Wiążąca informacja stawkowa (WIS) 2019/2020

Podwyższenie limitu dla małego podatnika od 2020 r.

Nowa matryca stawek VAT od 1 stycznia 2020 r.

Doradcy podatkowi o zmianach w ustawie o ograniczaniu zatorów płatniczych

Zawieszenie podatku od sprzedaży detalicznej do końca 2019 roku

Skrócenie ogólnego terminu przedawnienia roszczeń – skutki dla przedsiębiorców

Wielka Brytania wprowadzi podatek od usług cyfrowych

Reforma podatków dochodowych w 2019 r.