Tematy - Pracodawca, PIT - ulgi i zwolnienia - INFOR.PL

Przedsiębiorca, który chce zatrudnić cudzoziemca musi zawrzeć z nim pisemną umowę o pracę i przetłumaczyć ją na język zrozumiały dla pracownika. Nowego pracownika należy również zgłosić do ZUS-u, opłacać za niego składki i zaliczki na podatek dochodowy, jak również prowadzić dokumentację pracowniczą.

Niskie koszty pracy zwiększają konkurencyjność danego kraju na rynku międzynarodowym, natomiast wysokie koszty często są poważną barierę dla przyciągania inwestorów i tworzenia nowych miejsc pracy. Przyjrzyjmy się zatem, jak wygląda sytuacja, jeżeli chodzi o wysokość kosztów pracy w Polsce i Unii Europejskiej w ostatnich latach.

Projekt (z 10 października 2018 r.) ustawy o finansowym wspieraniu produkcji kulturowych gier wideo oraz o zmianie innych ustaw określa zasady, warunki oraz tryb przyznawania i rozliczania wsparcia finansowego produkcji kulturowych gier wideo w postaci ulgi w podatku dochodowym (zarówno w PIT jak i CIT).

W dniu 2 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał korzystny dla podatników wyrok w sprawie małżonków, którzy ubiegali się o umorzenie podatku z odsetkami, w związku z zakwestionowaniem przez organy podatkowe prawa do ulgi meldunkowej (sprawy o sygn. II FSK 2798/16, II FSK 2799/16 – połączone do wspólnego rozpoznania). NSA podzielił pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich, że niespełnienie wymogów formalnych podatnika przy ubieganiu się o ulgę mieści się w pojęciu interesu publicznego (tj. przesłanki umorzenia zaległości podatkowych) a umarzania zaległości podatkowych nie powinno ograniczać się wyłącznie do zdarzeń absolutnie nadzwyczajnych lub losowych.

1 stycznia 2019 r. wejdzie w życie ustawa z 10 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją, która stanowi część pakietu #100ZmianDlaFirm. Przepisy tej ustawy przewidują m.in. skrócenie obowiązku przechowywania akt pracowniczych z 50 do 10 lat, możliwość prowadzenia dokumentacji pracowniczej w postaci elektronicznej (tzw. e-akta pracownicze), zamiast papierowej oraz domyślne przekazywanie pensji na konto bankowe pracownika.

2 października 2018 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o PIT i ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, w którym zaproponowano tzw. ulgę termomodernizacyjną. Ulga ma obowiązywać od 2019 roku i motywować osoby fizyczne do dokonywania termomodernizacji domów jednorodzinnych, co ma na celu poprawę jakości powietrza.

Progi podatkowe to inaczej stawki procentowe podatku dochodowego od osób fizycznych. W roku 2019, podobnie jak w latach ubiegłych, będą obowiązywały dwa progi podatkowe, tj. 18% i 32%. (Uwaga! Zmian na 17% od 1 października 2019 r.) Zmianie ulegnie natomiast wysokość kwoty wolnej od podatku, stosowana w rocznym zeznaniu podatkowym PIT (składanym w roku 2019). Jakie progi podatkowe obowiązują w 2021 roku?

Od stycznia 2019 roku w życie wejdą zmiany w Kodeksie Pracy oraz ustawie o emeryturach i rentach, które pozwolą na rezygnację z papierowych archiwów akt pracowniczych. Jakie zmiany czekają pracodawców i czy warto przejść na e-teczki?

Sądy pracy mogą ustalać istnienie stosunku pracy w odniesieniu do osób zatrudnianych na umowach zlecania bądź o dzieło. Niedawne orzeczenie Sądu Najwyższego otwiera furtkę do podobnego przekształcenia umowy w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą tj. samozatrudnionych.

Wspólnik spółki osobowej, który otrzymał środki pieniężne na skutek rozwiązania spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego nie zapłaci PIT.

Pracownicy, którzy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, mają z góry określony system czasu pracy. Może jednak dojść do sytuacji, w której z różnych przyczyn pracodawcy zlecają pracownikom pracę ponad wymiar. Dochodzi wtedy do pracy w godzinach nadliczbowych.

Pracownicy mogą dochodzić odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę w pełnej wysokości na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Przy czym pracownik chcący uzyskać odszkodowanie od pracodawcy musi udowodnić zaistniałą szkodę, winę oraz związek przyczynowy między czynem pracodawcy a szkodą.

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to program dodatkowego i dobrowolnego gromadzenia długoterminowych oszczędności, wypłacanych po zakończeniu aktywności zawodowej. W ramach programu PPK pierwsze grupy pracowników mogą zacząć oszczędzać już w połowie 2019 r.

Ulga podatkowa na termomodernizację domu ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2019 r. W ramach ulgi możliwe będzie odliczenie 23 proc. wydatków termomodernizacyjnych, jednak suma odliczenia nie będzie mogła być większa niż 53 tys. zł. Tak wynika z projektu ustawy w tej sprawie przygotowanego przez resort finansów.

Czy wysokość minimalnego odszkodowania wynikającego z umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinna być obliczana na podstawie wynagrodzenia brutto czy wynagrodzenia netto?

Chcesz wprowadzić w firmie monitoring służbowej poczty elektronicznej? Pamiętaj od dostosowaniu wewnętrznych regulacji do aktualnych wymogów Kodeksu pracy oraz RODO.

Odpowiedni dobór członków zespołu to kwestia kluczowa dla każdego przedsiębiorstwa. Sposób komunikacji podczas rozmowy z potencjalnym pracownikiem, a także przygotowanie się do niej, zależą od celu spotkania, a równocześnie wpływają na wizerunek firmy w oczach kandydata. Na co zatem zwrócić uwagę, planując przeprowadzenie spotkania rekrutacyjnego?

Rząd chce, by w Polsce powstawało więcej znanych na całym świecie gier komputerowych jak „Wiedźmin 3: Dziki Gon”, „This War of Mine” czy „Frostpunk”. Przygotowywany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt ustawy o zasadach wspierania produkcji kulturowych gier wideo oraz o zmianie niektórych innych ustaw zawierać ma m.in. ulgę podatkową w podatkach dochodowych (PIT i CIT) dla producentów gier komputerowych. Konstrukcja ulgi zakłada możliwość dodatkowego odliczenia od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym CIT/PIT 100% ustawowo określonych kosztów kwalifikowalnych poniesionych na produkcję gier komputerowych, które spełnią tzw. test kulturowy. Chodzi o gry, które promować będą polskie treści kulturowe. Projekt ustawy ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w IV kwartale 2018 r.

Podczas letnich miesięcy wiele osób korzysta z urlopu wypoczynkowego. W związku z tym na pewno warto wiedzieć, że w niektórych okolicznościach pracodawca ma prawo odwołać z niego pracownika, a niewykorzystane dni wolne mogą po pewnym czasie przepaść. Jakie są prawa pracownika i pod jakimi warunkami należy wrócić do firmy z urlopu wypoczynkowego?

Osoby uzyskujące dochody ze sprzedaży hodowanych przez siebie amatorsko zwierząt takich jak węże (np. pytony tygrysie), pająki ptaszniki, gekony, krewetki ozdobne akwariowe i innych egzotycznych zwierząt (a także zwierząt całkiem zwyczajnych – jak gołębie) nie muszą płacić podatku dochodowego od dochodów ze sprzedaży tych zwierząt. Są również najczęściej zwolnieni z VAT.

Pracownik, któremu pracodawca nieodpłatnie udostępnia lokal mieszkalny, osiąga przychód z nieodpłatnych świadczeń w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu.

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą może zorganizować dla swoich pracowników imprezę integracyjną. Często jednak pojawia się dylemat czy wydatki poniesione na organizację takiego wydarzenia możemy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w prowadzonej działalności. Na co należy zwrócić uwagę organizując takie wydarzenie, aby wydatki poniesione ze środków obrotowych celem jego zrealizowania uwzględnić podczas kalkulacji podatku dochodowego?

Wejście w życie RODO pociągnęło za sobą zmiany w obszarze ochrony danych osobowych także w innych ustawach. I tak do Kodeksu pracy wprowadzono nowe przepisy w zakresie monitoringu pracowników, które, podobnie jako RODO, obowiązują od 25 maja 2018 r.

Zgodnie z uchwaloną 15 czerwca 2018 r. przez Sejm nowelizacją ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, przewodniczący Rady Dialogu Społecznego (RDS) na wniosek przedstawicieli pracowników i pracodawców zasiadających w RDS może wystąpić do ministra finansów o wydanie ogólnej interpretacji podatkowej.

Podpisana przez prezydenta na początku lipca nowelizacja ustaw podatkowych modyfikuje zmienioną 1 stycznia 2018 r. ulgę podatkową dla niektórych twórców, korzystających z 50% kosztów uzyskania przychodów. Zgodnie z obecną zmianą przepisy te obejmą także: inżynierię budowlaną, tłumaczenia, gry komputerowe oraz działalność naukową i pracę dydaktyczną prowadzoną na uczelni.

Prezentujemy wynagrodzenia osób zatrudnionych w instytucjach rządowych. Zarobki w administracji rządowej różnią się m.in. ze względu na zajmowane stanowisko. I tak pracownik administracyjny zarabiał 3 122 PLN, podczas gdy naczelnik wydziału 8 500 PLN.

W obrocie gospodarczym funkcjonuje wiele firm rodzinnych, przede wszystkim w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Oznacza to, że przy prowadzeniu działalności pomagają członkowie rodziny. Najczęściej są nimi małżonkowie i dzieci. Jak zatem prawidłowo zatrudnić małżonka na umowę o pracę? Z jakimi formalnościami to się wiąże?

Pracodawca nie może zaliczyć do kosztów składek z tytułu ubezpieczenia pracownika na życie, jeżeli umowa ubezpieczenia w okresie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto, nie wyklucza wypłaty kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy, możliwości zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy lub wypłaty z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.

Po ponad dwóch latach obowiązywania w Polsce ulgi na badania i rozwój 35 proc. przedsiębiorstw deklaruje, że w ogóle o niej nie słyszało, a zaledwie 9 proc. badanych odliczyło ulgę za rok podatkowy 2017. Aż 45 proc. firm twierdzi, że nie prowadzi działalności badawczo-rozwojowej, choć w badaniu wzięły udział przedsiębiorstwa z branż, w których działania B+R występują najczęściej w ramach regularnie prowadzonej działalności. Firmy, które nie identyfikują działań B+R i nie korzystają z ulgi, tracą szansę na uzyskanie oszczędności, które mogą przeznaczyć na rozwój. Takie wnioski płyną z raportu Ayming Polska „Ulga B+R. Krok milowy w rozwoju innowacyjności przedsiębiorstw”.

Skargi napływające do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawniają istotne problemy przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które regulują korzystanie z tzw. ulgi prorodzinnej oraz z preferencyjnej formy rozliczenia dla rodzica mającego status osoby samotnie wychowującej dziecko. Nie jest jasne, który z rozwiedzionych rodziców ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej w PIT. Warunkiem wspólnego rozliczeni z samotnie wychowywanym dzieckiem jest brak jakiegokolwiek wsparcia drugiego rodzica. RPO wystąpił 4 czerwca 2018 r. z pytaniami w tej sprawie do minister finansów Teresy Czerwińskiej.

Kto nie będzie chciał zapłacić PIT od sprzedaży nieruchomości, będzie miał o rok więcej (czyli 3 lata) na ich wydanie na inne lokum. Preferencją mają być też objęte wydatki na przebudowę lub remont lokalu, nawet jeśli podatnik później stanie się jego właścicielem. Ministerstwo Finansów przedstawiło te propozycje 13 czerwca 2018 r. w pakiecie dotyczącym uproszczeń podatkowych.

Pracownik, który chce rozwiązać umowę o pracę ze swoim pracodawcą, musi wiedzieć, jaki okres wypowiedzenia mu przysługuje. Jest to zależne od rodzaju zawartej umowy, czasu, na jaki została zawarta umowa oraz przepracowanego okresu (stażu pracy) u danego pracodawcy, ale nie tylko.

Ministerstwo Finansów przygotowuje nową ulgę podatkową - na termomodernizację. W ramach ulgi podatnik będzie mógł odliczyć wydatki związane z termomodernizacją budynków jednorodzinnych mieszkalnych od dochodu. Ulgę na termomodernizację będzie można wykazać po raz pierwszy w rozliczeniu PIT za rok 2019.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało, że świadczenie "Dobry Start" jest zwolnione od podatku. Jak również nie podlega egzekucji ani wliczeniu do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z innych systemów wsparcia.

Obecnie, kiedy to rynek pracy staje się rynkiem pracownika, coraz częściej stosowane są klauzule umowne, które zabezpieczają interesy stron stosunku pracowniczego. Jednym z takich instrumentów jest umowa o zakazie konkurencji, która dość wyczerpująco została uregulowana w Kodeksie pracy.

Zbliżający się długi weekend Bożego Ciała oraz wakacje, to najlepszy czas na planowanie urlopów przez pracowników. Według Kodeksu Pracy pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi przysługującego mu urlopu w ciągu roku kalendarzowego.

Receptą na walkę ze smogiem może się okazać powszechna ulga na termomodernizację domów do wysokości 25 proc. inwestycji. Ulga odliczana od podatku PIT mogłaby uzupełnić system dotacyjny skierowany do rodzin objętych ubóstwem energetycznym. Działania rządu powinny być też nakierowane na wprowadzenie restrykcyjnych norm na paliwa stałe, preferencyjnych kredytów budowlanych oraz edukację społeczeństwa – wynika z opublikowanego raportu WEI i Instytutu Jagiellońskiego. Autorzy podkreślają, że w walkę ze smogiem trzeba angażować również biznes i przedsiębiorców.

Czy do skorzystania z ulgi mieszkaniowej w PIT (tj. uniknięcia podatku od dochodu ze sprzedaży nieruchomości dzięki wydaniu pieniędzy na "własne cele mieszkaniowe") wystarczy zawarcie umowy deweloperskiej i wydanie pieniędzy w ciągu dwóch lat? Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyrokach z 2018 roku wystarczy spełnić te warunki - bez konieczności formalnego nabycia własności mieszkania. Jednak warszawski WSA wciąż żąda podpisania aktu notarialnego przenoszącego własność mieszkania.

Sprzedaż samochodu, który wcześniej był wykupiony z leasingu „na cele prywatne” bez wprowadzania go do majątku firmy, jeśli będzie miała miejsce po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło jego nabycie (wykup z leasingu) nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Takiej interpretacji na gruncie przepisów ustawy o PIT udzielił 16 maja 2018 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.

10 maja 2018 r. Sejm uchwalił ustawę o wspieraniu nowych inwestycji, zgodnie z którą całe terytorium Polski stanie się specjalną strefą ekonomiczną - zamiast obecnie istniejących 14 SSE. Ustawa o wspieraniu nowych inwestycji umożliwia zwolnienia podatkowe dla inwestorów na 10-15 lat na terenie całego kraju. Z zachęt będą mogły korzystać nie tylko duże, ale i mniejsze firmy.

W Unii Europejskiej w 2018 roku w 22 spośród 28 państw obowiązują regulacje dotyczące płacy minimalnej. Większość krajów UE obrało politykę systematycznego wzrostu wynagrodzenia minimalnego, zwiększając w te sposób jego udział w przeciętnych wynagrodzeniach. Regulowane na poziomie krajowym stawki wynagrodzenia minimalnego nie obowiązują w Danii, Austrii, Finlandii, Szwecji, na Cyprze oraz we Włoszech. Nie oznacza to jednak, że w tych krajach nie obowiązują żadne przepisy dotyczące płacy minimalnej. Rozwiązania, jakie przyjęły te państwa, polegają na ustalaniu stawek na poziomie sektorów, grup zawodowych czy branży.

Kiedy i jak trzeba wykazać dochody ze sprzedaży mieszkania lub innej nieruchomości w rocznym zeznaniu podatkowym PIT. Wyjaśniają eksperci z Ministerstwa Finansów.

W ostatnich latach sądy administracyjne i organy podatkowe wypracowały wspólny (korzystny dla podatników) pogląd, że rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej poprzez włączenie do majątku wspólnego nieruchomości wchodzącej uprzednio w skład majątku osobistego jednego z małżonków, nie stanowi nabycia tej nieruchomości przez drugiego z małżonków w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Ma to zasadnicze znaczenie dla uniknięcia obowiązku zapłaty podatku dochodowego przy sprzedaży takich nieruchomości.

W dniu 30 kwietnia mija termin składnia zeznań podatkowych za rok 2017. Na formularzach PIT 36 i PIT 37 podatnicy mogą odliczyć wydatki poniesione na opiekę pielęgnacyjną w domu nad osobą niepełnosprawną oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa.

Gospodarstwa domowe o dochodach do 1,6 tys. zł na osobę miesięcznie otrzymają dotacje z NFOŚiGW na termomodernizację i wymianę pieców grzewczych - zapowiedział szef MŚ Henryk Kowalczyk. Dodał, że powyżej tego progu będzie "ulga wliczona w PIT".

Do końca kwietnia podatnicy zobowiązani są dokonać rocznego rozliczenia PIT. Obowiązek złożenia zeznania podatkowego dotyczy wszystkich przedsiębiorców oraz osób fizycznych, które w ubiegłym roku uzyskały dochód. Warto pamiętać, że istnieje lista darowizn, które przy tej okazji możemy rozliczyć, obniżając w ten sposób wysokość naliczonego podatku. Wśród nich są np. darowizna na krwiodawstwo czy na kult religijny.

Zasiłek dla owdowiałego rodzica z dzieckiem otrzymywany z Wielkiej Brytanii przez wdowę zamieszkującą w Polsce jest zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych w Polsce.

Czy w związku z tym, że w orzeczeniu jest odnotowane, że niepełnosprawność powstała w sierpniu 2017 roku, ale orzeczenie wydane było w styczniu 2018 roku, mimo złożenia wniosku w listopadzie 2017 roku, to czy przysługuje podatnikowi prawo do odliczenia za 2017 rok ulgi rehabilitacyjnej, ulgi na paliwo oraz kosztów zakupu niezbędnego sprzętu rehabilitacyjnego?

Ministerstwo Finansów pracuje nad możliwością wprowadzenia preferencyjnych stawek podatkowych dla twórców programów komputerowych, czyli tzw. ulgą na gaming – poinformował Maciej Żukowski, dyrektor Departamentu Podatków Dochodowych w Ministerstwie Finansów.

Ulga rehabilitacyjna daje możliwość odliczania od uzyskanego dochodu kwoty wydatkowanej na rehabilitację oraz działania związane z ułatwieniem czynności życiowych. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego pojawiło się pytanie, czy jest on wliczany do dochodu osoby niepełnosprawnej?

Pracodawca, PIT - ulgi i zwolnienia

Zatrudnianie cudzoziemców – umowa, składki i zaliczki na podatek

Koszty pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej

Ulga podatkowa dla producentów gier wideo

Ulga meldunkowa - kolejny korzystny wyrok NSA

E-akta pracownicze od 2019 roku - co się zmieni

Ulga termomodernizacyjna w PIT i ryczałcie od 2019 roku

Progi podatkowe w 2019 r.

E-teczki pracownicze już od 1 stycznia 2019 r.

Samozatrudniony może zostać uznany za pracownika

Przy rozwiązaniu spółki bez postępowania likwidacyjnego wspólnik nie płaci PIT

Nadgodziny pracowników zatrudnionych na umowę o pracę

Odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

Pracownicze Plany Kapitałowe od połowy 2019 r.

Ulga podatkowa na termomodernizację od 1 stycznia 2019 r.

Jak obliczać wysokość odszkodowania z umowy o zakazie konkurencji

Monitoring służbowych maili w firmie a RODO

Rekrutacja - jak przygotować i przeprowadzić rozmowę kwalifikacyjną?

Ulga podatkowa (w PIT i CIT) na produkcję kulturowych gier komputerowych

Jak nie dać się odwołać z urlopu wypoczynkowego?

Hodowcy niektórych zwierząt nie płacą PIT ani VAT

Nieodpłatne udostępnianie mieszkania jako przychód pracownika

Wydatki poniesione na imprezę integracyjną a koszt uzyskania przychodu

Kiedy pracodawca może stosować monitoring pracowników - zmiany w Kodeksie pracy 2018

Rada Dialogu Społecznego będzie mogła wnioskować o ogólną interpretację podatkową

Szerszy katalog działalności objętych kosztami autorskimi

Wynagrodzenia osób zatrudnionych w instytucjach rządowych

Firma rodzinna - jak zatrudnić małżonka na umowę o pracę?

Czy można zaliczyć do kosztów składki z tytułu ubezpieczenia na życie

Niewiele firm korzysta z ulgi B+R w PIT i CIT

Ulga na dziecko i wspólne rozliczenie PIT w przypadku samotnych i rozwiedzionych rodziców

Ulga mieszkaniowa w PIT - MF szykuje zmiany

Okres wypowiedzenia umów o pracę

Ulga podatkowa na termomodernizację - w rozliczeniu PIT za 2019 r.

Świadczenie "Dobry Start" zwolnione od podatku

Umowa o zakazie konkurencji

Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi na umowę o pracę?

Potrzebna ulga termomodernizacyjna w PIT

Ulga mieszkaniowa w PIT 2018 - korzystne dla podatników wyroki NSA

Sprzedaż poleasingowego samochodu bez PIT

Cała Polska specjalną strefą ekonomiczną - zwolnienia podatkowe na 10-15 lat

Minimalne wynagrodzenie w krajach Unii Europejskiej

Sprzedaż nieruchomości w rocznym zeznaniu podatkowym PIT

Rozszerzenie wspólności małżeńskiej nie jest nabyciem wg ustawy o PIT

Odliczenie wydatków poniesionych na opiekę pielęgnacyjną

Dotacje i ulga w PIT na termomodernizację i wymianę pieców

Jak rozliczać darowizny w rocznym zeznaniu PIT?

Zasiłek dla owdowiałego rodzica z dzieckiem z Wielkiej Brytanii bez PIT w Polsce

Prawo do ulgi rehabilitacyjnej a termin wydania orzeczenia o niepełnosprawności

Ulga podatkowa dla twórców programów komputerowych

Prawo do ulgi rehabilitacyjnej - do dochodu wliczany jest zasiłek pielęgnacyjny