Akcyza, Budżet państwa

Ponad 50 mld zł – tyle mają zyskać finanse publiczne na zmianach podatkowych zapowiedzianych przez rząd. Już w 2027 roku dodatkowe wpływy mają przekroczyć 2,6 mld zł. Najwięcej pieniędzy trafi do NFZ, ale na zmianach zyskać mają też samorządy i Fundusz Solidarnościowy.

Deficyt budżetu państwa po pierwszym półroczu 2026 r. osiągnął już 123,7 mld zł, czyli niemal połowę całorocznego planu. Najnowsze dane Ministerstwa Finansów pokazują, że choć dochody państwa rosną, wydatki nadal zwiększają się szybciej. Najwięcej pieniędzy pochłonęły m.in. ZUS, obrona narodowa i ochrona zdrowia.

Rząd przyjął projekt ustawy wprowadzającej podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych. Nowa danina ma objąć producentów i sprzedawców paliw, którzy skorzystali na wzroście cen związanym z kryzysem wywołanym wojną w Zatoce Perskiej. Szacowane wpływy w wysokości 4 mld zł mają sfinansować program „Ceny Paliwa Niżej” (CPN).

Wydatki na wojsko rosną w rekordowym tempie, ale coraz częściej są finansowane poza budżetem – poprzez dług. Już za kilka lat obsługa zobowiązań może stać się największym kosztem obronności, a zadłużenie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych przekroczy 300 mld zł. Eksperci alarmują: to ryzyko, którego nie można ignorować.

Ceny paliw w Polsce zbliżają się do 8 zł za litr, a polityczny spór wokół tego tematu właśnie przyspiesza. Przemysław Czarnek zapowiedział złożenie projektu ustawy, który ma czasowo obniżyć VAT na paliwo z 23 proc. do 8 proc. oraz zmniejszyć akcyzę nawet o 10 proc.. Polityk przekonuje, że to konieczna reakcja państwa na kryzys i rosnące koszty życia.

Ministerstwo Finansów chce opodatkować wkłady do wielorazowych e-papierosów akcyzą w wysokości 40 zł za sztukę i to niezależnie od technologii urządzenia. Projekt jest już na etapie konsultacji w RCL, a przepisy przejściowe mają dać przedsiębiorcom trzy miesiące na dostosowanie się.

Rolnicy od 2 lutego do 2 marca 2026 r. mogą ubiegać się o zwrot części kosztów paliwa wykorzystywanego w produkcji rolnej. W tym roku obowiązuje nowa stawka zwrotu – 1,48 zł za litr oleju napędowego. Sprawdź, kto może złożyć wniosek i jakie dokumenty trzeba przygotować.

W dniu 5 grudnia 2025 r. Sejm przyjął ustawę budżetową na 2026 rok. Ministerstwo Finansów informuje, że w przyszłym roku wg. prognoz przyjętych do projektu ustawy budżetowej na 2026 r. produkt krajowy brutto (PKB) wzrośnie realnie o 3,5%, inflacja średnioroczna wyniesie 3,0%, a stopa bezrobocia ukształtuje się na koniec roku na poziomie 5,0%.

Rząd przyjął projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, który zakłada rekordowe wydatki na bezpieczeństwo, zdrowie i programy społeczne, ale też gigantyczny deficyt na poziomie 271,7 mld zł. W planie znalazły się podwyżki podatków i akcyzy, a także nowe rozwiązania fiskalne, które mają zasilić budżet. Co to oznacza dla Polaków i jak wpłynie na ich portfele?

Istotnym problemem prawnym i praktycznym jest możliwość wielokrotnego opodatkowania tego samego wyrobu akcyzowego na etapie wtórnego obowiązku podatkowego (zwanego również obowiązkiem podatkowym drugiego stopnia.) – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Polacy muszą szykować się na trudne zmiany. OECD zaleca pełne wycofanie wsparcia energetycznego jeszcze w tym roku, wyższe podatki od nieruchomości i środowiskowe oraz koniec ulg dla kierowców – nowy podatek od pojazdów miałby zależeć od emisji spalin. Dodatkowo rząd może ograniczyć stosowanie preferencyjnych stawek VAT, a świadczenia na dzieci kierować tylko do najuboższych. Czy domowe budżety to wytrzymają?

Stawka akcyzy od piwa po raz kolejny została podniesiona, od 1 stycznia 2025 roku. Z obecnego poziomu około 125 zł/hl wzrasta o 5%, do poziomu ok. 131 zł/hl. Tym samym, skumulowana wielkość podwyżek akcyzy określona w tzw. Mapie Akcyzowej przyjętej w 2021 r. przez rząd wynosi ponad 27%.

Do ustalenia rzeczywistej ilości wyrobów akcyzowych nie zawsze konieczny jest ich rozładunek. Przepisy wprowadzające domniemanie rozładunku pojawiły się dopiero w 2023 roku w regulacjach wspólnotowych, podczas gdy podatnicy często toczą spory z organami podatkowymi dotyczące wcześniejszych lat. Organy podatkowe nie mają prawa tworzyć obowiązku podatkowego w oparciu o przepisy unijne, jeśli brak jest odpowiednich regulacji w prawie krajowym. Nie powinny także stosować wykładni rozszerzającej przepisów krajowych, lecz kierować się ich literalnym brzmieniem – wskazuje Jakub Sitarski, radca prawny i doradca podatkowy.

W budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia jest wielka luka finansowa – wskazują autorzy raportu pt. „Luka finansowa systemu ochrony zdrowia w Polsce”, opublikowanego w czerwcu 2024 r. Na jej zasypanie w ciągu najbliższych 3 lat (2025-2027) potrzeba dofinansowania co najmniej 92,5 mld zł – w wariancie minimalnym. Albo nawet 158,9 mld zł - w wariancie maksymalnym.

Rząd szykuje wielką podwyżkę akcyzy na wyroby tytoniowe. Od 2025 r. znacząco ma wzrosnąć akcyza m.in. na papierosy, tytoń do palenia oraz płyn do e-papierosów. Warsaw Enterprise Institute ostrzega, że negatywne konsekwencje podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe odczują wszyscy: palacze, przedsiębiorcy, a z powodu ucieczki pieniędzy do szarej strefy również sam rząd.

Około 25 proc. Polaków każdego dnia sięga po papierosa. Wartość ta – zamiast maleć – zwiększa się i stawia nas w gronie państw o względnie wysokim stopniu narażenia społeczeństwa na zagrożenia spowodowane dymem tytoniowym. Na drugim biegunie UE są Szwedzi. Tam pali zaledwie 8 proc. ludności. O planach ograniczenia konsumpcji tytoniu, produktów nikotynowych i alkoholu rozmawiali politycy i eksperci podczas posiedzenia podkomisji stałej do spraw zdrowia publicznego.

Minister Finansów planuje przedłużyć o 1 rok (czyli do końca 2025 roku) okres ważności znaków akcyzy (banderol) naniesionych na opakowania jednostkowe win i wyrobów winiarskich, które są obecnie na rynku. Chodzi o wina wprowadzone do obrotu przed 2022 rokiem, które są oznaczone tzw. „starymi” znakami akcyzy. Ważność banderol akcyzowych tych win była już wcześniej dwukrotnie przedłużana. Ta zmiana, dokonywana w interesie firm z branży winiarskiej – by dać im więcej czasu na sprzedaż zapasów tych win – nie powinna skutkować podwyżką cen win.

Kolejnym obowiązkiem, na który warto zwrócić uwagę w związku z wytwarzaniem energii elektrycznej z własnych paneli fotowoltaicznych jest konieczność dokonywania zgłoszenia rejestracyjnego przez podatników podatku akcyzowego. Kto jest zwolniony z obowiązku rejestracji w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych (CRPA)?

W sytuacji gdy do zużycia energii elektrycznej wyprodukowanej przez panele fotowoltaiczne dochodzi przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą tak samo może znaleźć zastosowanie zwolnienie określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego.

W katalogu czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą znajduje się również przypadek konsumpcji. Chodzi tutaj o zużycie energii elektrycznej przez podmiot posiadający koncesję jak i przez podmiot, który koncesji nie posiada, ale zużywa wytworzoną przez siebie energię elektryczną.

Rada Fiskalna zacznie obradować w 2026 roku, a projekt jej funkcjonowania zostanie przedstawiony w bieżącym roku - poinformował minister finansów Andrzej Domański. Nowa instytucja rządowa ma składać się z neutralnych członków, którzy będą opiniowali wydatki budżetu państwa.

Polska gospodarka wychodzi ze spowolnienia ale niska inflacja będzie poważnie ciążyć dochodom budżetowym - dlatego rząd może zdecydować się na nowelizację budżetu państwa w 2024 roku - oceniają ekonomiści Citi Handlowego. Dochody z VAT mogą być niższe od planowanych o ok. 30 mld zł. Deficyt fiskalny w br. może wynieść 5,6 proc. PKB.

Ministerstwo Finansów chce zmienić od 2025 roku przepisy ustawy o podatku akcyzowym w zakresie saszetek nikotynowych. W komunikacie z 18 marca 2024 r. MF przedstawiło propozycje zmian. Resort zaprasza zainteresowanych tymi zmianami na spotkanie w celu uzgodnienia treści tej nowelizacji.

Czy wspólnota gruntowa może ubiegać się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego zużywanego do produkcji rolnej?

Rada Ministrów przyjęła 19 grudnia 2023 r. projekt ustawy budżetowej na 2024 rok. Jakie założenia dot. dochodów, wydatków, inflacji, PKB, bezrobocia i podwyżek dla sfery budżetowej przyjmuje ten projekt?